Οι επιστήμονες φαίνεται πως έλυσαν το μυστήριο της κατάρρευσης του πολιτισμού των Μάγια. Σύμφωνα με το National Geographic, οι Μάγια αποτέλεσαν έναν από τους σπουδαιότερους μεσοαμερικανικούς πολιτισμούς, εκτεινόμενο στο μεγαλύτερο μέρος της Κεντρικής Αμερικής και σε περιοχές του σημερινού Μεξικού.
Ήταν πρωτοπόροι στην ίδρυση οργανωμένων πόλεων, στην ανάπτυξη συστηματικών καλλιεργειών (με βασικό προϊόν το καλαμπόκι), αλλά και σε σύνθετες τελετουργικές πρακτικές, ίχνη των οποίων έχουν εντοπιστεί σε αποκαλούμενες «σπηλιές αίματος».
Το μυστήριο της εγκατάλειψης των πόλεων
Παρότι οι απόγονοί τους ζουν ακόμη στην Κεντρική Αμερική, οι Μάγια εγκατέλειψαν τις μεγάλες πόλεις τους τον 8ο ή 9ο αιώνα μ.Χ. Περιοχές όπως το Τικάλ, στην πεδινή ζώνη της χερσονήσου Γιουκατάν, μετατράπηκαν μέσα σε έναν αιώνα από ακμάζοντα αστικά κέντρα σε ερειπωμένους τόπους, χωρίς να είναι σαφής η αιτία.
Κατά καιρούς διατυπώθηκαν θεωρίες που απέδιδαν την κατάρρευση σε πολέμους, επιδημίες ή ακόμη και σε υπερφυσικές παρεμβάσεις. Ωστόσο, η πιο τεκμηριωμένη εξήγηση αποδεικνύεται πολύ πιο γήινη – και ανησυχητικά επίκαιρη.
Η πιο αποδεκτή επιστημονική εξήγηση
Στο βιβλίο του «Κατάρρευση» (2005), ο Αμερικανός επιστήμονας JaredDiamond υποστήριξε ότι μια μακροχρόνια ξηρασία, σε συνδυασμό με την εκτεταμένη αποψίλωση των δασών, αποτέλεσε τον βασικό παράγοντα που οδήγησε στην κατάρρευση της κοινωνίας των Μάγια.
Αρχαιολογικά ευρήματα και περιβαλλοντικές αναλύσεις ενίσχυσαν αυτή τη θεωρία. Το 2012, μελέτες κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η πτώση του πολιτισμού ήταν αποτέλεσμα μιας περιβαλλοντικής κρίσης που προκλήθηκε από τον ίδιο τον άνθρωπο. Η εκτεταμένη αποδάσωση για γεωργική χρήση και παραγωγή καυσίμων περιόρισε την ικανότητα της γης να ρυθμίζει τη θερμοκρασία και το κλίμα.
Παράλληλα, έρευνα του Πανεπιστημίου Columbia, βασισμένη σε πληθυσμιακά δεδομένα και εκτιμήσεις των αποψιλωμένων εκτάσεων, προσομοίωσε τις συνέπειες αυτής της πρακτικής: παρατεταμένη ξηρασία, αποτυχία καλλιεργειών και κατάρρευση του εμπορίου. Υπό αυτές τις συνθήκες, οι Μάγια αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τις πεδινές περιοχές τους αναζητώντας τροφή αλλού.
Ο κύριος συγγραφέας μίας από τις μελέτες, B.L. Turner, επισημαίνει ότι οι Μάγια γνώριζαν καλά το περιβάλλον τους, ωστόσο συνέχισαν την αποψίλωση μέχρι το σημείο που η κοινωνία τους δεν μπορούσε πλέον να επιβιώσει.
Ποιοι ήταν οι Μάγια
Οι Μάγια ήταν ένας από τους σημαντικότερους αρχαίους πολιτισμούς της Μεσοαμερικής. Άκμασαν κυρίως από το 2000 π.Χ. έως τον 16ο αιώνα μ.Χ., σε περιοχές που σήμερα ανήκουν στο Μεξικό, τη Γουατεμάλα, το Μπελίζ, την Ονδούρα και το Ελ Σαλβαδόρ.
Οι Μάγια δεν είχαν ενιαίο κράτος αλλά ανεξάρτητες πόλεις-κράτη, όπως το Τικάλ, το Παλένκε και το Κοπάν. Κάθε πόλη είχε τον δικό της ηγεμόνα και ισχυρή κοινωνική ιεραρχία, με βασιλιάδες, ιερείς, πολεμιστές, τεχνίτες και αγρότες.
Οι μεγάλες πόλεις των Μάγια εγκαταλείφθηκαν σταδιακά τον 8ο–9ο αιώνα μ.Χ., πιθανότατα λόγω ξηρασίας, περιβαλλοντικής καταστροφής, υπερπληθυσμού και κοινωνικών εντάσεων. Παρ’ όλα αυτά, οι Μάγια δεν εξαφανίστηκαν και οι απόγονοί τους ζουν μέχρι σήμερα.Οι περισσότεροι σύγχρονοι Μάγια ζουν στη Γουατεμάλα, το Μπελίζ και τα δυτικά τμήματα της Ονδούρας και του Ελ Σαλβαδόρ, καθώς και μεγάλα τμήματα των μεξικανικών πολιτειών Γιουκατάν, Καμπέτσε, ΚιντάναΡόο, Ταμπάσκο και Τσιάπας.
Διαβάστε ακόμα: Η Βερόνα βάζει «διόδια αγάπης»
