Είκοσι ένα χρόνια συμπληρώθηκαν από το θάνατο της «Φωνής της Μικράς Ασίας»…
Η Διδώ Σωτηρίου (1909-2004) υπήρξε μία από τις σημαντικότερες μορφές της μεταπολεμικής ελληνικής πεζογραφίας. Το όνομά της είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με το εμβληματικό μυθιστόρημα «Ματωμένα Χώματα» (1962), που μετουσίωσε σε λογοτεχνία την πορεία και το δράμα του ελληνισμού της Μικράς Ασίας, από την ακμή έως τον ξεριζωμό.
Από το Αϊδίνιο στην Αθήνα
Γεννημένη στο Αϊδίνιο της Μικράς Ασίας, η Σωτηρίου έζησε τα πρώτα της χρόνια στη Σμύρνη, ώσπου η Καταστροφή του 1922 την ανάγκασε, μαζί με την οικογένειά της, να εγκαταλείψει την πατρίδα και να εγκατασταθεί στην Ελλάδα. Μεγάλωσε στον Πειραιά και στην Αθήνα, όπου ολοκλήρωσε τις σπουδές της στη γαλλική φιλολογία. Αδελφή της υπήρξε η συγγραφέας και δημοσιογράφος Έλλη Παππά, σύντροφος του Νίκου Μπελογιάννη.
Δημοσιογραφία και πολιτική στράτευση
Η Διδώ Σωτηρίου ακολούθησε από νωρίς τον δρόμο της δημοσιογραφίας, ενταγμένη ιδεολογικά στην Αριστερά. Συνεργάστηκε με τα περιοδικά «Νέοι Πρωτοπόροι», «Νέος Κόσμος» και «Γυναίκα», ενώ το 1937 βρέθηκε στο Παρίσι ως ανταποκρίτρια, συνεχίζοντας παράλληλα σπουδές στη Σορβόνη. Στα χρόνια της Κατοχής εντάχθηκε στην Αντίσταση και συνεργάστηκε με τον παράνομο Τύπο, φτάνοντας μέχρι τη θέση της αρχισυντάκτριας του «Ριζοσπάστη». Μετά τον Εμφύλιο εργάστηκε στην «Αυγή» και στην «Επιθεώρηση Τέχνης».
Το συγγραφικό έργο
Το πρώτο της μυθιστόρημα, «Οι νεκροί περιμένουν» (1959), αντλεί υλικό από τα παιδικά της βιώματα στη Μικρά Ασία. Τρία χρόνια αργότερα κυκλοφόρησε το έργο που την καθιέρωσε, τα «Ματωμένα Χώματα». Το βιβλίο γνώρισε τεράστια απήχηση, μεταφράστηκε σε πολλές γλώσσες και κυκλοφόρησε και στην Τουρκία, όπου αρχικά απαγορεύτηκε. Το 1983 η συγγραφέας τιμήθηκε με το Βραβείο Ιπεκτσί για τη συμβολή της στην ελληνοτουρκική προσέγγιση.
Στη συνέχεια ακολούθησαν η «Εντολή» (1976), εμπνευσμένη από τη δίκη του Μπελογιάννη, και το «Κατεδαφιζόμεθα» (1982), μια σκληρή ματιά στη μεταπολεμική κοινωνική και πολιτική πραγματικότητα. Σημαντικά επίσης είναι το χρονικό «Ηλέκτρα» (1961), αφιερωμένο στην ηρωίδα της Αντίστασης Ηλέκτρα Αποστόλου, και το δοκίμιο «Η Μικρασιατική Καταστροφή και η στρατηγική του ιμπεριαλισμού στην Ανατολική Μεσόγειο» (1975).
Διακρίσεις και παρακαταθήκη
Για το έργο της τιμήθηκε με το Ειδικό Κρατικό Βραβείο Λογοτεχνίας (1989), το βραβείο της Ακαδημίας Αθηνών (1990) και τον Ταξιάρχη του Φοίνικος (1995). Υπήρξε σύζυγος του μαθηματικού Πλάτωνα Σωτηρίου και ανέθρεψε ως παιδί της τον ανιψιό της, Νίκο Μπελογιάννη.
Η Διδώ Σωτηρίου έφυγε από τη ζωή στις 23 Σεπτεμβρίου 2004, σε ηλικία 95 ετών. Η παρακαταθήκη της όμως παραμένει ζωντανή: το 2001, η Εταιρεία Συγγραφέων θέσπισε το Βραβείο «Διδώ Σωτηρίου», που απονέμεται κάθε χρόνο σε συγγραφείς οι οποίοι, μέσα από το έργο τους, προάγουν τον διάλογο των λαών και των πολιτισμών.
Διαβάστε ακόμα: Καζαντζιάν στο Utopia Zone: «Στους Μαύρους Πίνακες βρίσκεις κομμάτια του εαυτού σου»
