Ο Ρομάν Πολάνσκι παραμένει μία από τις πιο αμφιλεγόμενες προσωπικότητες στην ιστορία του κινηματογράφου. Το έργο του, ωστόσο, έχει αφήσει ένα αποτύπωμα που δύσκολα αγνοείται: από το ψυχολογικό θρίλερ και τον τρόμο μέχρι το φιλμ νουάρ και το ιστορικό δράμα. Η προσωπική του ζωή και οι σοβαρές ποινικές υποθέσεις που τον αφορούν αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της δημόσιας συζήτησης γύρω από το πρόσωπό του. Αυτό, όμως, δεν αναιρεί το γεγονός ότι ορισμένες ταινίες του θεωρούνται πλέον κλασικές του παγκόσμιου κινηματογράφου.
1. Γιατί ξέρει να δημιουργεί ατμόσφαιρα που σε στοιχειώνει
Αν υπάρχει ένα χαρακτηριστικό που διατρέχει μεγάλο μέρος του σινεμά του Πολάνσκι, είναι η αίσθηση ότι κάτι δεν πάει καλά — ακόμη κι όταν δεν μπορείς να προσδιορίσεις ακριβώς τι.
Στο «Μωρό της Ρόζμαρι» (Rosemary’s Baby, 1968), η καθημερινότητα ενός νεαρού ζευγαριού στη Νέα Υόρκη μετατρέπεται σταδιακά σε έναν εφιάλτη, χωρίς η ταινία να χρειάζεται να καταφύγει σε εύκολες τρομάρες. Η αμφιβολία, η παράνοια και η αίσθηση εγκλωβισμού κάνουν τον θεατή να αμφισβητεί διαρκώς όσα βλέπει. Η ταινία θεωρείται πλέον κλασικό έργο του κινηματογραφικού τρόμου.
Αν θέλεις να καταλάβεις τι σημαίνει «χτίζω ένταση χωρίς να σου τα αποκαλύπτω όλα», ξεκίνα από εδώ.
2. Γιατί το «Chinatown» είναι μάθημα στο φιλμ νουάρ
Το «Chinatown» (1974) είναι ίσως ο καλύτερος λόγος για να γνωρίσει κάποιος το σινεμά του Πολάνσκι.
Με τον Τζακ Νίκολσον και τη Φέι Ντάναγουεϊ, η ταινία ξεκινά σαν μια σχετικά κλασική ιστορία ιδιωτικού ντετέκτιβ και εξελίσσεται σε ένα σκοτεινό μυστήριο γύρω από την εξουσία, το χρήμα και τη διαφθορά. Η ταινία απέσπασε 11 υποψηφιότητες για Όσκαρ και θεωρείται πλέον ένα από τα σημαντικότερα φιλμ νουάρ. (Βικιπαίδεια)
Και κυρίως: δείχνει πώς ένα σενάριο μπορεί να σε οδηγεί από στοιχείο σε στοιχείο, μέχρι ένα φινάλε που δεν προσπαθεί να σε παρηγορήσει.
3. Γιατί το «The Pianist» δείχνει μια διαφορετική πλευρά του
Αν το «Rosemary’s Baby» δείχνει την ικανότητά του στον τρόμο και το «Chinatown» στο μυστήριο, «Ο Πιανίστας» (The Pianist, 2002) αποδεικνύει ότι ο Πολάνσκι μπορούσε να κινηθεί με την ίδια δύναμη και στο ιστορικό δράμα.
Η ταινία αφηγείται την ιστορία του Πολωνοεβραίου πιανίστα Βλαντίσλαβ Σπίλμαν και την προσπάθειά του να επιβιώσει από τη ναζιστική κατοχή και το Ολοκαύτωμα. Βασίζεται στα απομνημονεύματα του Σπίλμαν και κέρδισε στον Πολάνσκι το Όσκαρ Σκηνοθεσίας. Είναι μια ταινία για την επιβίωση, αλλά κυρίως για τη σιωπή, την απώλεια και την ανθρώπινη αντοχή.
Και η δύσκολη ερώτηση;
Μπορεί κανείς να ξεχωρίσει το έργο από τον δημιουργό;
Στην περίπτωση του Πολάνσκι, η απάντηση δεν είναι εύκολη. Οι καταγγελίες, η καταδίκη του για σεξουαλικό αδίκημα σε βάρος 13χρονης και η φυγή του από τις ΗΠΑ αποτελούν σοβαρό και αναπόσπαστο μέρος της ιστορίας του. Αυτό, όμως, είναι ακριβώς που κάνει την παρακολούθηση των ταινιών του μια πιο σύνθετη εμπειρία: δεν χρειάζεται να θαυμάζεις τον άνθρωπο για να μελετήσεις το έργο του — ούτε να αγνοήσεις τον άνθρωπο για να αναγνωρίσεις την κινηματογραφική του επιρροή.
Αν πρέπει να διαλέξεις μόνο τρεις ταινίες: Rosemary’s Baby, Chinatown, The Pianist.
