Παρά τη σημαντική πρόοδο των τελευταίων δεκαετιών, νέα στοιχεία δείχνουν επιβράδυνση στην επαγγελματική ανέλιξη των γυναικών, με τις μητέρες και το μισθολογικό χάσμα να βρίσκονται στο επίκεντρο.
Οι γυναίκες έχουν κατακτήσει σημαντικά ορόσημα στην εκπαίδευση και την αγορά εργασίας τις τελευταίες δεκαετίες. Σήμερα αποτελούν την πλειονότητα των αποφοίτων πανεπιστημίων στις περισσότερες ανεπτυγμένες χώρες, ενώ η παρουσία τους σε επαγγέλματα υψηλού κύρους και αποδοχών, όπως η ιατρική και η νομική, αυξήθηκε θεαματικά σε σχέση με τη δεκαετία του 1980.
Ωστόσο, τα πιο πρόσφατα στοιχεία δείχνουν ότι αυτή η ανοδική πορεία φαίνεται να επιβραδύνεται. Η επαγγελματική ανέλιξη των γυναικών παρουσιάζει σημάδια κόπωσης, με την εκπροσώπησή τους στις υψηλές διοικητικές θέσεις να υποχωρεί για πρώτη φορά έπειτα από χρόνια συνεχούς προόδου.
Τα πρώτα σημάδια οπισθοχώρησης
Μελέτη της S&P Global κατέγραψε ότι το 2023 μειώθηκε, για πρώτη φορά έπειτα από σχεδόν δύο δεκαετίες, το ποσοστό των γυναικών που κατείχαν εκτελεστικές θέσεις στις μεγαλύτερες αμερικανικές επιχειρήσεις. Παράλληλα, σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται ο Economist, οι γυναίκες κατέλαβαν το 2025 μόλις το 38% των νέων θέσεων στα διοικητικά συμβούλια των εταιρειών του δείκτη S&P 500, έναντι 42% έναν χρόνο νωρίτερα.
Η επιβράδυνση δεν αφορά μόνο τα ανώτατα στελέχη. Στις 33 χώρες-μέλη του ΟΟΣΑ, η συμμετοχή των γυναικών στην πλήρη απασχόληση υποχώρησε από το 78,1% το 2023 στο 76,8% το 2024. Πρόκειται για την πρώτη πτώση από τότε που η PwC ξεκίνησε να παρακολουθεί τα συγκεκριμένα στοιχεία πριν από 15 χρόνια.
Οι μητέρες δέχονται το μεγαλύτερο πλήγμα
Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο έντονη στις γυναίκες που συνδυάζουν καριέρα και μητρότητα. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η συμμετοχή των πτυχιούχων μητέρων με μικρά παιδιά στην αγορά εργασίας άρχισε να μειώνεται από το 2023, ενώ το 2024 καταγράφηκε η μεγαλύτερη πτώση των τελευταίων τεσσάρων δεκαετιών.
Την ίδια στιγμή, το μισθολογικό χάσμα μεταξύ ανδρών και γυναικών, που για χρόνια εμφάνιζε σταθερή αποκλιμάκωση, άρχισε ξανά να διευρύνεται. Στις ΗΠΑ αυξήθηκε τόσο το 2023 όσο και το 2024, ενώ αντίστοιχη τάση καταγράφηκε και σε χώρες όπως ο Καναδάς, η Γαλλία και η Ελβετία.
Λιγότερες φιλοδοξίες για την κορυφή
Τα δεδομένα δείχνουν ότι αλλάζει και η στάση των ίδιων των γυναικών απέναντι στην επαγγελματική εξέλιξη. Έρευνα των McKinsey και Lean In διαπίστωσε ότι, ενώ μέχρι το 2023 άνδρες και γυναίκες δήλωναν σχεδόν εξίσου πρόθυμοι να διεκδικήσουν προαγωγές, το 2025 οι φιλοδοξίες άρχισαν να αποκλίνουν.
Σχεδόν εννέα στους δέκα άνδρες εξέφρασαν ενδιαφέρον για ανέλιξη στην εταιρική ιεραρχία, την ώρα που το αντίστοιχο ποσοστό στις γυναίκες παρέμεινε στάσιμο. Ακόμη χαμηλότερες εμφανίζονται οι φιλοδοξίες στις γυναίκες που βρίσκονται στα πρώτα στάδια της καριέρας τους.
Οι αιτίες πίσω από την επιβράδυνση
Οι ειδικοί αποδίδουν το φαινόμενο σε έναν συνδυασμό παραγόντων. Η πανδημία της Covid-19 επηρέασε δυσανάλογα τις γυναίκες χαμηλόμισθες εργαζόμενες, δημιουργώντας στρεβλώσεις στα στατιστικά στοιχεία της αγοράς εργασίας. Παρότι μέρος των επιπτώσεων έχει πλέον απορροφηθεί, η συνέχιση της αρνητικής τάσης δείχνει ότι το πρόβλημα είναι βαθύτερο.
Καθοριστικό ρόλο εξακολουθεί να παίζει και η δυσκολία πρόσβασης σε ποιοτικές και οικονομικά προσιτές δομές φύλαξης παιδιών. Ακόμη και σε χώρες με ισχυρό κοινωνικό κράτος, όπως η Γερμανία, οι ελλείψεις σε βρεφονηπιακούς σταθμούς παραμένουν σημαντικές, δυσκολεύοντας την επιστροφή πολλών μητέρων στην εργασία.
Παράλληλα, σε αρκετές επιχειρήσεις, κυρίως στις Ηνωμένες Πολιτείες, παρατηρείται σταδιακή αποδυνάμωση των πολιτικών διαφορετικότητας, ισότητας και συμπερίληψης (DEI). Η αλλαγή αυτή θεωρείται ότι επηρεάζει αρνητικά τις ευκαιρίες εξέλιξης των γυναικών, σε μια περίοδο όπου η ισότιμη εκπροσώπηση εξακολουθεί να αποτελεί ζητούμενο.
Η πρόοδος δεν είναι πλέον δεδομένη
Η εικόνα των τελευταίων ετών υπενθυμίζει ότι τα κεκτημένα δεν είναι μόνιμα. Παρά την αυξημένη μόρφωση, τις καλύτερες δεξιότητες και τη μεγαλύτερη συμμετοχή τους στην αγορά εργασίας, πολλές γυναίκες εξακολουθούν να έρχονται αντιμέτωπες με εμπόδια που περιορίζουν την επαγγελματική τους εξέλιξη. Και όσο οι προκλήσεις γύρω από τη μητρότητα, τις ίσες ευκαιρίες και τις συνθήκες εργασίας παραμένουν άλυτες, η πορεία προς την πραγματική ισότητα θα συνεχίσει να δοκιμάζεται.
