Ο Αλί Χαμενεΐ βρέθηκε στο τιμόνι του Ιράν από το 1989, ασκώντας την ανώτατη εξουσία σε μια από τις πιο κλειστές και αυταρχικές χώρες του κόσμου. Για εκατομμύρια υποστηρικτές του υπήρξε ο θεματοφύλακας της Ισλαμικής Επανάστασης. Για τη διεθνή κοινότητα και οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όμως, η περίοδος της ηγεσίας του συνδέθηκε με συστηματικές παραβιάσεις θεμελιωδών ελευθεριών, αιματηρή καταστολή διαδηλώσεων και εκτεταμένη χρήση της θανατικής ποινής.
Κατά τη διάρκεια των δεκαετιών της διακυβέρνησής του, κάθε μεγάλο κύμα λαϊκής διαμαρτυρίας αντιμετωπίστηκε με σκληρή καταστολή. Από τις κινητοποιήσεις του 2009 έως τις διαδηλώσεις μετά τον θάνατο της Μαχσά Αμινί το 2022, οι ιρανικές δυνάμεις ασφαλείας κατηγορήθηκαν για υπερβολική χρήση βίας, μαζικές συλλήψεις, βασανιστήρια και περιορισμό της ελευθερίας της έκφρασης.
Ιδιαίτερα έντονη κριτική έχει δεχθεί το ιρανικό δικαστικό σύστημα για τη χρήση της θανατικής ποινής. Σύμφωνα με στοιχεία του ΟΗΕ και οργανώσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων, το Ιράν συγκαταλέγεται σταθερά στις χώρες με τις περισσότερες εκτελέσεις παγκοσμίως, ενώ έχουν καταγραφεί περιπτώσεις εκτελέσεων πολιτικών αντιφρονούντων, διαδηλωτών και μελών εθνοτικών μειονοτήτων έπειτα από δίκες που χαρακτηρίστηκαν ως άδικες και χωρίς τις απαραίτητες εγγυήσεις.
Παράλληλα, οργανώσεις όπως η Human Rights Watch και η Freedom House έχουν επανειλημμένα καταγγείλει αυστηρή λογοκρισία, περιορισμό της ελευθερίας του Τύπου, φυλακίσεις δημοσιογράφων, ακτιβιστών και υπερασπιστών ανθρωπίνων δικαιωμάτων, καθώς και εκτεταμένη επιτήρηση της κοινωνίας.
Ιδιαίτερο σημείο αναφοράς αποτέλεσε η υπόθεση της Μαχσά Αμινί το 2022. Ο θάνατός της, μετά τη σύλληψή της από την αστυνομία ηθών, προκάλεσε πρωτοφανές κύμα διαδηλώσεων, με σύνθημα «Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία». Η καταστολή που ακολούθησε προκάλεσε διεθνή κατακραυγή, με εκατοντάδες νεκρούς, χιλιάδες συλλήψεις και νέες θανατικές καταδίκες διαδηλωτών, σύμφωνα με διεθνείς οργανισμούς.
Παρά τις έντονες επικρίσεις, το καθεστώς υποστήριζε ότι οι ενέργειές του αποσκοπούσαν στη διατήρηση της εθνικής ασφάλειας και της σταθερότητας της χώρας απέναντι σε εσωτερικές και εξωτερικές απειλές. Ωστόσο, για μεγάλο μέρος της διεθνούς κοινότητας, η πολυετής διακυβέρνηση του Αλί Χαμενεΐ θα μείνει συνδεδεμένη με ένα από τα πιο αυστηρά καθεστώτα περιορισμού των πολιτικών δικαιωμάτων και των ατομικών ελευθεριών στη σύγχρονη εποχή.
