Ήταν 17 Οκτωβρίου του 1814, ένα συνηθισμένο απόγευμα στο δυτικό άκρο του Κεντρικού Λονδίνου, όταν μια ασυνήθιστη τραγωδία έμελλε να γραφτεί με μαύρα γράμματα στην ιστορία της πόλης. Το περιστατικό που ακολούθησε, γνωστό πλέον ως «Η Ζυθοπλημμύρα του Λονδίνου» (London Beer Flood), θα μετέτρεπε για λίγα λεπτά την περιοχή του Σεντ Τζάιλς σε έναν απίστευτο ποταμό… μπύρας, με νεκρούς.
Στη διασταύρωση των οδών Tottenham Court και Oxford Street, δέσποζε από τα μέσα του 18ου αιώνα η ζυθοποιία Meux and Company Brewery, ιδιοκτησίας του σερ Χένρι Μάιοξ, βουλευτή του Συντηρητικού Κόμματος. Το εργοστάσιο, ένα από τα μεγαλύτερα της εποχής, παρήγαγε κυρίως μαύρη μπύρα (porter), η οποία προοριζόταν τόσο για ταβέρνες όσο και για εξαγωγές. Περιτριγυρισμένο από φτωχικά σπίτια και μικρά καταστήματα, το εργοστάσιο υψωνόταν στο κέντρο μιας λαϊκής συνοικίας της ενορίας του Αγίου Αιγιδίου των Αγρών (St Giles in the Fields).
#OTD 1814 #London Beer Flood. Vats of beer at the Meux and Company Brewery burst, flooding city streets with 610,000 liters of beer. The almost 15 feet tall wave of porter killed 8 people. pic.twitter.com/tfhBQ137oe
— Amberley Publishing (@amberleybooks) October 17, 2018
Λίγο μετά τις έξι το απόγευμα, μία τεράστια ξύλινη δεξαμενή ύψους έξι μέτρων, γεμάτη με περισσότερους από 600 τόνους μπύρας, υπέστη ρήξη. Η πίεση του υγρού ήταν τόσο μεγάλη που προκάλεσε αλυσιδωτή θραύση και άλλων δεξαμενών στο εσωτερικό του εργοστασίου. Μέσα σε δευτερόλεπτα, ένα κύμα περίπου 1.500 τόνων μπύρας ξέσπασε με ορμή, διαλύοντας έναν από τους τοίχους του κτιρίου και παρασύροντας τα πάντα στο πέρασμά του. Η βοή της έκρηξης, όπως κατέγραψαν οι εφημερίδες της εποχής, ακούστηκε μέχρι και οκτώ χιλιόμετρα μακριά.
Η εικόνα που ακολούθησε ήταν χαοτική. Οι στενοί δρόμοι του Σεντ Τζάιλς μετατράπηκαν σε ποτάμια καφέ αφρού, καθώς το κύμα της μπύρας εισέβαλε σε σπίτια, καταστήματα και παμπ. Δύο φτωχόσπιτα κατέρρευσαν ολοκληρωτικά, ενώ ο τοίχος μιας ταβέρνας υποχώρησε, παγιδεύοντας κάτω από τα ερείπια τη 14χρονη σερβιτόρα Έλινορ Κούπερ, η οποία ήταν και ένα από τα πρώτα θύματα.
Συνολικά εννέα άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, οι περισσότεροι από πνιγμό ή τραυματισμούς, ενώ ένας ακόμη πέθανε αργότερα από δηλητηρίαση λόγω υπερβολικής κατανάλωσης αλκοόλ – προφανώς στην προσπάθειά του να «σώσει» όσο περισσότερη μπύρα μπορούσε. Παρά το πένθος, δεν έλειψαν οι στιγμές παραλογισμού: πολλοί κάτοικοι της περιοχής, θεωρώντας το γεγονός «θεόσταλτο δώρο», έσπευσαν με κουβάδες, ποτήρια και δοχεία να μαζέψουν τη χρυσαφένια πλημμύρα.
Την επόμενη ημέρα, το σημείο είχε μετατραπεί σε μακάβριο θέαμα. Χιλιάδες περίεργοι συνέρρεαν για να δουν από κοντά το αποκαΐδι της ζυθοποιίας. Ορισμένοι συγγενείς των θυμάτων, σε μια απέλπιδα προσπάθεια να εξασφαλίσουν χρήματα, έστησαν αυτοσχέδιες εκθέσεις με τα σώματα των νεκρών, ζητώντας εισιτήριο για την είσοδο. Η αστυνομία επενέβη άμεσα, βάζοντας τέλος στο αποκρουστικό θέαμα, ενώ οι κηδείες των θυμάτων τελέστηκαν την επομένη, με τα έξοδα να καλύπτονται από έρανο των ενοριτών του Αγίου Αιγιδίου.
Οι δικαστικές αρχές κάλεσαν τους υπευθύνους της ζυθοποιίας να δώσουν εξηγήσεις. Ωστόσο, μετά από ακροάσεις και τεχνικές γνωμοδοτήσεις, οι δικαστές και οι ένορκοι κατέληξαν ότι το δυστύχημα οφειλόταν σε ανωτέρα βία, απαλλάσσοντας την εταιρεία από κάθε ευθύνη. Παρά την αθώωση, η οικονομική ζημιά ήταν τεράστια: οι χαμένες ποσότητες είχαν ήδη φορολογηθεί. Η εταιρεία προσέφυγε στο Κοινοβούλιο και κατόρθωσε να λάβει επιστροφή φόρων, γεγονός που της επέτρεψε να συνεχίσει τη λειτουργία της για πολλές δεκαετίες, έως το 1961.
Το κτίριο της ζυθοποιίας Meux Brewery κατεδαφίστηκε το 1922. Στη θέση του ανεγέρθηκε το επιβλητικό Dominion Theatre, το οποίο λειτουργεί μέχρι σήμερα στο πολυσύχναστο West End του Λονδίνου. Ελάχιστοι από τους θεατρόφιλους που περνούν καθημερινά από εκεί γνωρίζουν πως, κάτω από τα θεμέλια αυτού του ιστορικού κτιρίου, κάποτε κύλησε ένας ορμητικός ποταμός μπύρας που στοίχισε ζωές και άφησε πίσω του μια από τις πιο αλλόκοτες τραγωδίες της βιομηχανικής εποχής.
Διαβάστε ακόμα: Πώς η μοναξιά αυξάνει τον κίνδυνο θανάτου σε ασθενείς
