Η μορφή της Ίντιρα Γκάντι παραμένει μέχρι σήμερα μια από τις πιο εμβληματικές αλλά και αμφιλεγόμενες στην ιστορία της σύγχρονης Ινδίας. Για κάποιους ήταν η «Μητέρα του Έθνους», η γυναίκα που αγωνίστηκε για την κοινωνική ισότητα και την εξάλειψη της φτώχειας. Για άλλους, η «σιδηρά κυρία» που κυβέρνησε με πυγμή και αυταρχισμό. Όποια κι αν είναι η οπτική, κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει ότι η Γκάντι καθόρισε μια ολόκληρη εποχή, γράφοντας τη δική της σελίδα στην παγκόσμια πολιτική ιστορία.
Γεννημένη στις 19 Νοεμβρίου του 1917, στην καρδιά μιας χώρας που πάλευε ακόμα για την ανεξαρτησία της, η Ίντιρα ήταν κόρη του Τζαβαχαρλάλ Νεχρού, του πρώτου πρωθυπουργού της ελεύθερης Ινδίας και στενού συνεργάτη του Μαχάτμα Γκάντι. Μεγάλωσε μέσα σε ένα περιβάλλον γεμάτο πολιτικές ζυμώσεις και διώξεις. Ο πατέρας της βρέθηκε πολλές φορές στη φυλακή, ενώ η μητέρα της πέθανε νέα, από φυματίωση. Έτσι, η μικρή Ίντιρα έμαθε από νωρίς να βασίζεται στις δικές της δυνάμεις.
Αναζητώντας γνώσεις και εμπειρίες, ταξίδεψε στην Ευρώπη, σπούδασε στην Ελβετία και αργότερα στην Οξφόρδη. Εκεί συμμετείχε ενεργά σε φοιτητικές οργανώσεις που στήριζαν την ανεξαρτησία της Ινδίας και αντιτάσσονταν στα φασιστικά καθεστώτα της εποχής. Η υγεία της, ωστόσο, την ανάγκασε να εγκαταλείψει τις σπουδές της και να επιστρέψει στην πατρίδα το 1941, σε μια περίοδο έντονων πολιτικών αναταραχών.
Ένα χρόνο αργότερα παντρεύτηκε τον Φερόζ Γκάντι, δημοσιογράφο και αγωνιστή, παρά τις έντονες αντιρρήσεις του πατέρα της. Από τον γάμο τους απέκτησαν δύο γιους, τον Ρατζίβ και τον Σαντζάι. Παρά τις αρχικές προσδοκίες, ο γάμος τους δεν μακροημέρευσε, όμως η Ίντιρα βρήκε στο πρόσωπο του Φερόζ έναν συναγωνιστή, έναν άνθρωπο που τη στήριξε στα πρώτα της πολιτικά βήματα.
Πρώτη γυναίκα Πρωθυπουργός της Ινδίας
Το 1959 εκλέχθηκε πρόεδρος του Κόμματος του Κογκρέσου, ενώ μετά τον θάνατο του πατέρα της το 1964, διορίστηκε υπουργός Πληροφοριών και Ραδιοφωνίας. Η μοίρα, όμως, της επιφύλασσε έναν ακόμη πιο καθοριστικό ρόλο: μετά τον αιφνίδιο θάνατο του πρωθυπουργού Λαλ Μπαχαντούρ Σάστρι το 1966, η Ίντιρα Γκάντι αναδείχθηκε πρώτη γυναίκα πρωθυπουργός της Ινδίας.
Η διακυβέρνησή της υπήρξε μια περίοδος έντονων μεταρρυθμίσεων αλλά και βαθιών διχασμών. Υπήρξε η αρχιτέκτονας της «Πράσινης Επανάστασης», μιας σειράς γεωργικών μεταρρυθμίσεων που βελτίωσαν τη διατροφική αυτάρκεια της χώρας. Προχώρησε στην εθνικοποίηση των τραπεζών και καθιέρωσε πολιτικές για την ισότητα των φύλων, προκαλώντας ενθουσιασμό στις γυναίκες της Ινδίας, που για πρώτη φορά έβλεπαν μια γυναίκα να ηγείται του έθνους τους.
Το… θάμπωμα
Ωστόσο, από τα μέσα της δεκαετίας του ’70 η λάμψη της άρχισε να θαμπώνει. Οι πολιτικοί της αντίπαλοι την κατηγόρησαν για εκλογική νοθεία, ενώ η ίδια απάντησε κηρύσσοντας κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Χιλιάδες αντιφρονούντες συνελήφθησαν, ο Τύπος λογοκρίθηκε και η δημοκρατία της Ινδίας πέρασε μια από τις πιο σκοτεινές της περιόδους. Η ήττα της στις εκλογές του 1977 φάνηκε να σηματοδοτεί το τέλος της πολιτικής της καριέρας, όμως η ιστορία είχε άλλα σχέδια: τρία χρόνια αργότερα, το 1980, η Ίντιρα επέστρεψε θριαμβευτικά στην εξουσία.
Η μοιραία απόφαση
Το 1984, η Γκάντι πήρε μια απόφαση που αποδείχθηκε μοιραία. Διέταξε την «Επιχείρηση Γαλάζιο Αστέρι» για την εκκαθάριση του Χρυσού Ναού στο Αμριτσάρ, του ιερότερου τόπου του Σιχισμού, όπου είχαν ταμπουρωθεί Σιχ εξτρεμιστές. Η επιχείρηση προκάλεσε εκατοντάδες θανάτους και βαθύ τραύμα στη σιχική κοινότητα. Από εκείνη τη στιγμή, η ζωή της βρέθηκε σε κίνδυνο.
Στις 31 Οκτωβρίου του 1984, η «σιδηρά κυρία» της Ινδίας δολοφονήθηκε εν ψυχρώ στον κήπο της κατοικίας της, στο Νέο Δελχί, από δύο Σιχ σωματοφύλακές της. Ο ένας την πυροβόλησε εξ επαφής, ο άλλος συνέχισε με δεκάδες σφαίρες. Η Γκάντι μεταφέρθηκε αιμόφυρτη στο νοσοκομείο, όπου διαπιστώθηκε ο θάνατός της λίγη ώρα αργότερα.
Χάος και διχασμός
Η δολοφονία της βύθισε τη χώρα σε χάος. Ξέσπασαν εκτεταμένα πογκρόμ κατά των Σιχ, με χιλιάδες νεκρούς. Παρ’ όλα αυτά, η Ίντιρα Γκάντι έμεινε στην ιστορία όχι μόνο για το τραγικό της τέλος, αλλά και για τη δύναμη, το πάθος και την αφοσίωσή της σε μια Ινδία που οραματιζόταν πιο δίκαιη, πιο ενωμένη, πιο ανεξάρτητη.
Η εικόνα της εξακολουθεί να προκαλεί θαυμασμό και αντιπαραθέσεις. Για τους Ινδούς, η Ίντιρα Γκάντι δεν ήταν απλώς μια πολιτικός – ήταν το σύμβολο μιας χώρας που πάλευε να βρει τον δρόμο της μέσα σε έναν κόσμο που άλλαζε. Και ίσως, τελικά, αυτό να είναι το μεγαλύτερο της επίτευγμα: ότι κατάφερε να γίνει η προσωποποίηση της ίδιας της Ινδίας.
Διαβάστε ακόμα: Μισέλ Ομπάμα: «Επιτέλους είμαι ελεύθερη»
