Σχεδόν δύο χρόνια μετά την έναρξη του πολέμου στην Παλαιστίνη, η αντιπαράθεση έχει μετατοπιστεί στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Η αλλαγή αυτή στο ψηφιακό περιεχόμενο συμπίπτει με τη μεταβολή της κοινής γνώμης στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η σκληρή πραγματικότητα στις οθόνες
Εδώ και περίπου δύο χρόνια, εικόνες Παλαιστινίων στη Γάζα να φεύγουν από τους ισραηλινούς βομβαρδισμούς, να αναζητούν αγαπημένα πρόσωπα στα ερείπια και να ατενίζουν τις κατεστραμμένες πόλεις τους κατακλύζουν τις οθόνες των Αμερικανών. Ωστόσο, τους τελευταίους μήνες η κατάσταση έχει επιδεινωθεί. Καθώς ένας αυξανόμενος αριθμός κατοίκων της Γάζας αντιμετωπίζει την πείνα, πιο συγκεκριμένα, όλο και περισσότερα βίντεο στο TikTok, το Instagram και το X δείχνουν αποσκελετωμένα παιδιά να εκλιπαρούν για τροφή και να ψάχνουν για καθαρό νερό. Επομένως, οι χρήστες αποκτούν μια κοντινή και ωμή εικόνα του βαρύτατου ανθρώπινου κόστους του πολέμου.
Αυτή η αλλαγή στο online περιεχόμενο δεν είναι τυχαία. Μάλιστα, εκτυλίσσεται παράλληλα με τις μεταβαλλόμενες απόψεις των Αμερικανών για το Ισραήλ. Μια πρόσφατη δημοσκόπηση των New York Times και του Πανεπιστημίου της Σιένα έδειξε ότι για πρώτη φορά από το 1998, περισσότεροι Αμερικανοί τάσσονται υπέρ των Παλαιστινίων έναντι των Ισραηλινών.
Ο ρόλος των social media στη μεταστροφή
Η αυξανόμενη δυσαρέσκεια για τον πόλεμο προέρχεται κυρίως από μια απότομη μείωση της υποστήριξης των Δημοκρατικών ψηφοφόρων. Παρόλο που οι Ρεπουμπλικανοί ψηφοφόροι συνεχίζουν σε μεγάλο βαθμό να υποστηρίζουν το Ισραήλ, εντούτοις, η δημοσκόπηση κατέγραψε και μία μικρή πτώση της υποστήριξης και στη δική τους πλευρά.
Βέβαια, πολλοί παράγοντες συμβάλλουν σε αυτή τη μετατόπιση. Ωστόσο, ειδικοί του διαδικτύου επιβεβαιώνουν ότι τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης διαδραμάτισαν σημαντικό ρόλο, αφού ο πόλεμος αποτελεί κεντρικό θέμα συζήτησης στις online κοινότητες.
Ο Έμερσον Μπρούκινγκ, διευθυντής στρατηγικής στο Digital Forensic Research Lab του Atlantic Council, εξήγησε τη δυναμική αυτή. «Η δημόσια θέση του Ισραήλ –μια χώρα που αναγκάστηκε σε αμυντικό πόλεμο και καταβάλλει κάθε προσπάθεια για να ελαχιστοποιήσει τις απώλειες αμάχων– υπονομεύεται καθημερινά από ολοένα και περισσότερα ντοκιμαντερίστικα στοιχεία στο διαδίκτυο», δήλωσε.
Η φωτογραφία ως πηγή είδησης
Οι σύγχρονοι πόλεμοι εκτυλίσσονται όλο και περισσότερο στα social media. Κατά συνέπεια, πολίτες από την Ουκρανία έως το Σουδάν ανεβάζουν συνεχώς υλικό από τις ζώνες συγκρούσεων. Στην περίπτωση της Γάζας, οι εικόνες και τα βίντεο δημοσιεύονται για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Εξαιτίας αυτού, Ισραηλινοί και Παλαιστίνιοι χρησιμοποιούν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ως πεδίο μάχης για την κοινή γνώμη. Αυτές οι προσπάθειες εντάθηκαν μετά τις επιθέσεις της Χαμάς της 7ης Οκτωβρίου 2023, οι οποίες οδήγησαν στον πόλεμο.
Αρχικά, το Ισραήλ ξεκίνησε καμπάνιες με στόχο την επιρροή Δημοκρατικών ψηφοφόρων και μαύρων νομοθετών, χρησιμοποιώντας πλαστούς λογαριασμούς για να προωθήσει φιλοϊσραηλινές θέσεις. Παράλληλα, η Χαμάς δημοσίευσε βίντεο των επιθέσεων της 7ης Οκτωβρίου και απέκτησε πρόσβαση σε λογαριασμούς Ισραηλινών ομήρων για να σπείρει τον τρόμο.
Στους πρώτους μήνες μετά τις επιθέσεις, οι δημοσκοπήσεις έδειχναν ευρεία υποστήριξη του κοινού των ΗΠΑ προς το Ισραήλ. Έκτοτε, πολλοί Παλαιστίνιοι άρχισαν να χρησιμοποιούν το Instagram και το TikTok για να αφηγηθούν τις δικές τους ιστορίες. Επιπλέον, φωτορεπόρτερ στη Γάζα δημοσιεύουν καθημερινά εικόνες από τις συνέπειες των ισραηλινών αεροπορικών επιδρομών.
Η απόκτηση και επαλήθευση των μαρτυριών από τη Γάζα έχει γίνει δυσκολότερη λόγω του θανάτου δεκάδων δημοσιογράφων. Παρόλα αυτά, ένα δίκτυο Παλαιστίνιων φωτογράφων συνεχίζει να δημοσιεύει υλικό στους λογαριασμούς τους.
Ενδεικτικά, ο Ουισάμα Νασάρ και ο Μοτάζ Αζαΐζα, φωτογράφοι με μεγάλο κοινό στο Instagram, δημοσίευσαν πρόσφατα αφιερώματα στον Γιαχιά Μπαρζάκ, έναν Παλαιστίνιο φωτογράφο που σκοτώθηκε σε αεροπορική επιδρομή.
Η online σύγκρουση και η παραπληροφόρηση
Το Instagram και το TikTok είναι ιδιαίτερα δημοφιλή στους νεαρούς Αμερικανούς, οι οποίοι εμφανίζονται πιο πιθανό να αντιταχθούν στη χορήγηση επιπρόσθετης οικονομικής ή στρατιωτικής βοήθειας στο Ισραήλ, σύμφωνα με τη δημοσκόπηση. Ως εκ τούτου, ορισμένοι Ισραηλινοί και Αμερικανοί νομοθέτες κατηγόρησαν το TikTok ότι προωθεί σκόπιμα φιλοπαλαιστινιακό περιεχόμενο, κατηγορία που η πλατφόρμα αρνείται.
Αντιθέτως, οι προσπάθειες του Ισραήλ να προσεγγίσει το διαδικτυακό κοινό έχουν φθίνει, όπως ανέφερε ο Μπρούκινγκ. Επομένως, η ισραηλινή κυβέρνηση φαίνεται να «μειώνει τη βαρύτητα που δίνει συνολικά στην πειθώ» και να επικεντρώνεται στο να θέσει εκτός λειτουργίας τις παλαιστινιακές αναρτήσεις μέσω της στόχευσης των τηλεπικοινωνιακών υποδομών στη Γάζα.
Επιπλέον, η διαμόρφωση των απόψεων για τον πόλεμο περιπλέκεται από εκστρατείες επιρροής, εικόνες που δημιουργούνται με τεχνητή νοημοσύνη και bots που προωθούν μονόπλευρο περιεχόμενο.
Ο Πρωθυπουργός του Ισραήλ, Μπένιαμιν Νετανιάχου, αναφέρθηκε πρόσφατα στη δύναμη των μέσων κοινωνικής δικτύωσης στον πόλεμο. Σε συνάντηση με Αμερικανούς influencers, χαρακτήρισε τις πλατφόρμες ως το «πιο σημαντικό όπλο» που διαθέτει η χώρα του για να «εξασφαλίσει τη βάση υποστήριξής μας στις ΗΠΑ».
Η νέα πραγματικότητα
Σύμφωνα με την πρόσφατη δημοσκόπηση, το 34% των Αμερικανών εκφράζει ευρύτερη συμπάθεια προς τους Ισραηλινούς, ενώ το 35% προς τους Παλαιστινίους. Περαιτέρω, ένα 31% δηλώνει αναποφάσιστο ή υποστηρίζει και τις δύο πλευρές εξίσου.
Ακόμη πιο σημαντικό είναι το γεγονός ότι η πλειοψηφία των Αμερικανών ψηφοφόρων αντιτίθεται πλέον στην αποστολή επιπρόσθετης οικονομικής και στρατιωτικής βοήθειας στο Ισραήλ, σηματοδοτώντας μια σημαντική αντιστροφή από τις επιθέσεις της 7ης Οκτωβρίου. Μάλιστα, σχεδόν επτά στους δέκα ψηφοφόρους κάτω των 30 ετών εναντιώνονται σε αυτή τη βοήθεια, ανεξαρτήτως της κομματικής τους ταυτότητας.
Διαβάστε ακόμα: H AI γνωρίζει τι θέλουμε…
