Οι φλόγες που κατακαίουν κάθε καλοκαίρι τα δάση της Μεσογείου δεν είναι πλέον ένα απλό, εποχικό φαινόμενο. Η πυρκαγιά κατά τους θερινούς μήνες δεν συνιστά πλέον είδηση, αλλά κανονικότητα. Πίσω από την εικόνα της καταστροφής κρύβεται ένας πιο βαθύς και δυσοίωνος παράγοντας: η κλιματική κρίση.
Νέες επιστημονικές έρευνες έρχονται να ρίξουν φως στον ρόλο της υπερθέρμανσης του πλανήτη, αποκαλύπτοντας ότι η κλιματική αλλαγή όχι απλώς συμβάλλει, αλλά πολλαπλασιάζει τις πιθανότητες και την ένταση των πυρκαγιών στη λεκάνη της Μεσογείου.
Η διεθνής επιστημονική ομάδα World Weather Attribution (WWA), σε πρόσφατη ανάλυσή της, εξετάζοντας την κατάσταση στην Ισπανία και την Πορτογαλία, κατέληξε σε εντυπωσιακά συμπεράσματα. Σύμφωνα με τους ερευνητές, η πιθανότητα να ξεσπάσει πυρκαγιά έχει αυξηθεί έως και 40 φορές πιο πιθανές εξαιτίας των ακραίων θερμοκρασιών, απόρροια της κλιματικής αλλαγής. Παράλληλα, οι πυρκαγιές που εκδηλώνονται υπό αυτές τις συνθήκες είναι έως και 30% πιο έντονες.
Αν και ορισμένοι ειδικοί χαρακτηρίζουν την εν λόγω μελέτη ως μια «fast food» ανάλυση, τονίζοντας την ανάγκη για πιο σύνθετες και εμπεριστατωμένες έρευνες, τα ευρήματά της συμφωνούν απολύτως και απαντούν στην υπάρχουσα επιστημονική βιβλιογραφία. Όπως επισημαίνει η Μαρία Χοσέ Σανθ, διευθύντρια του Βασκικού Κέντρου για την Κλιματική Αλλαγή (BC3), «τέτοιου είδους μελέτες είναι χρήσιμες για να ενισχύσουν την ιδέα ότι βρισκόμαστε σε κλιματική έκτακτη ανάγκη».
Οι επιστήμονες της WWA αναφέρουν ότι με τους σημερινούς ρυθμούς θέρμανσης, μια περίοδος δέκα ημερών με τόσο υψηλές θερμοκρασίες, όπως αυτές που παρατηρήθηκαν στη Μεσόγειο το καλοκαίρι, αναμένεται μία φορά κάθε 13 χρόνια. Πριν από την ανθρώπινη παρέμβαση και τη θέρμανση της ατμόσφαιρας, παρόμοιες θερμοκρασίες θα ήταν εξαιρετικά σπάνιες, με πιθανότητα εμφάνισης μία φορά κάθε 2.500 χρόνια.
Ωστόσο, οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι η κλιματική αλλαγή δεν είναι ο μοναδικός παράγοντας. Η Μάγια Βάλμπεργκ, μία από τις συντάκτριες της έκθεσης της WWA, τονίζει ότι και άλλοι παράγοντες μεγέθυναν τον αντίκτυπο των πυρκαγιών. Μεταξύ αυτών, οι δημογραφικές αλλαγές, όπως η εγκατάλειψη της υπαίθρου και η γήρανση του πληθυσμού, έχουν αφήσει μεγάλες δασικές εκτάσεις χωρίς ικανό ανθρώπινο δυναμικό για να τις προστατέψει και να τις καθαρίσει. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα τη συσσώρευση βλάστησης, η οποία μετατρέπεται σε καύσιμη ύλη για τις φλόγες.
Αν και οι προσπάθειες των υπηρεσιών πυρόσβεσης σε όλη τη Νότια Ευρώπη -Μεσόγειο και Βαλκάνια- ήταν υπεράνθρωπες, οι ειδικοί υποστηρίζουν ότι η πρόληψη είναι το κλειδί. Η Βάλμπεργκ προειδοποιεί ότι η άμεση απόκριση στις πυρκαγιές θα είναι πάντα απαραίτητη, αλλά η πραγματική διαφύλαξη της ζωής και του περιβάλλοντος έγκειται στην πρόληψη, πριν ακόμα οι φλόγες ανάψουν. Αυτό περιλαμβάνει, πέρα από την ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης, την αποτελεσματική διαχείριση της βλάστησης, ένα έργο που οι ειδικοί παραδέχονται ότι είναι πολύ πιο δύσκολο.
Η πλειονότητα των πυρκαγιών ξεκινά από καθημερινές ανθρώπινες δραστηριότητες ή αμέλεια. Αυτό αναδεικνύει τη σημασία της ατομικής ευθύνης, καθώς η κλιματική κρίση δημιουργεί το εύφλεκτο υπόβαθρο, αλλά η σπίθα εξακολουθεί να βρίσκεται στα χέρια μας.
Διαβάστε ακόμα: Θέλεις να γίνεις πιλότος; Ξυρίσου!
