Η τραγωδία των αγνοουμένων στο Μεξικό, με τον αριθμό τους να εκτοξεύεται, αναγκάζει τους επιστήμονες να επιστρατεύσουν την τελευταία λέξη της τεχνολογίας. Αυτό γίνεται για να εντοπίσουν τα ίχνη των ανθρώπων που χάθηκαν και τα ίχνη τους αγνοούνται. Η αλήθεια είναι ότι μια ομάδα ειδικών στην έρευνα ομαδικών τάφων, μαζί με ερευνητές, ήταν πεπεισμένη πως ένα συγκεκριμένο, επίπεδο και φαινομενικά σταθερό έδαφος στην πολιτεία Χαλίσκο έκρυβε θύματα.
Παρά τις χειροκίνητες προσπάθειες των μελών των ομάδων, τα αποτελέσματα ήταν μηδενικά. Επομένως, δεν μπορούσαν να υποδείξουν ένα ακριβές σημείο όπου θα μπορούσε να βρίσκεται ένας ομαδικός τάφος.
Η στροφή στα θερμικά drones
Τότε, ένα μέλος της ομάδας έκανε μια διαφορετική πρόταση: να πετάξουν ένα drone εξοπλισμένο με θερμική κάμερα. Η κάμερα αυτή, σχεδιασμένη για να ανιχνεύει αλλαγές στη θερμοκρασία του εδάφους, θα μπορούσε να αποκαλύψει αν υπήρχαν θαμμένα σώματα. Πράγματι, μετά από αρκετές πτήσεις, το drone κατάφερε να εντοπίσει μία ελαφρά αλλαγή στο σταθερό αυτό έδαφος.
Εκεί, τελικά, υπήρχαν σώματα.
Το άτομο που χειριζόταν το drone ανήκε στην Επιτροπή Αναζήτησης Εξαφανισθέντων του Μεξικού. Ωστόσο, είχε χρησιμοποιήσει δεδομένα που αναπτύσσονταν από έναν άλλο επίσημο φορέα, το Κέντρο Έρευνας Γεωχωρικών Επιστημών Πληροφοριών (CentroGeo).
Συνεπώς, αυτό που κάνουν συνεχώς από το 2023 είναι να εντοπίζουν τάφους με γεωχωρική τεχνολογία. Η τεχνολογία αυτή συλλέγει και αναλύει πληροφορίες με τη βοήθεια drones και δορυφόρων.
Ένα πρόβλημα με εκθετική αύξηση
Το πρόβλημα των ομαδικών τάφων και των εξαφανισθέντων-αγνοουμένων έχει αυξηθεί εκθετικά τα τελευταία 12 χρόνια στο Μεξικό. Μάλιστα, με την έναρξη του πολέμου κατά των ναρκωτικών και των καρτέλ, που κηρύχθηκε επισήμως το 2006, το πρόβλημα των αγνοουμένων άρχισε να κλιμακώνεται. Το 2013, σύμφωνα με την κυβέρνηση, είχαν καταγραφεί 26.000 αγνοούμενοι, ενώ σήμερα ο αριθμός τους ανέρχεται στις 130.000.
Επιπλέον, αυτά τα χρόνια έχουν βρεθεί περίπου 6.000 ομαδικοί τάφοι. Την ίδια στιγμή, έχουν συγκροτηθεί περισσότερες από 300 συλλογικότητες που αναζητούν τους αγνοουμένους. Πολλές από αυτές τις ομάδες χρησιμοποιούν μία απλή μέθοδο με την οποία έχουν βρεθεί οι περισσότεροι τάφοι: βυθίζουν ένα είδος πασσάλου στο έδαφος για να βρουν στοιχεία για ανθρώπινα λείψανα.
«Αυτό που μας έκανε να στραφούμε στην επιστημονική έρευνα για να βρούμε απαντήσεις απέναντι σε αυτό το πρόβλημα ήταν η περίπτωση των φοιτητών της Αγιοτθινάπα», σημειώνει ο Σιλβάν.
Η «δοκιμασία» των χοίρων
Στις 26 Σεπτεμβρίου 2014, 43 φοιτητές εξαφανίστηκαν στην πόλη Ιγουάλα. Ήταν ένα γεγονός που συγκλόνισε τη χώρα, όχι μόνο επειδή ήταν νέοι, αλλά και επειδή δεν είχαν αφήσει κανένα ίχνος. Στην πραγματικότητα, μέχρι σήμερα, μόνο τρεις από αυτούς έχουν αναγνωριστεί.
«Αναλάβαμε το καθήκον να βρούμε στην επιστήμη και την έρευνα έναν τρόπο να βοηθήσουμε στην αναζήτηση των αγνοουμένων», εξηγεί ο Σιβάν. Ο ερευνητής επισημαίνει ότι, για να γίνει αυτό, έπρεπε να αναπαραστήσουν τις συνθήκες κάτω από τις οποίες αποσυντίθεται ένα σώμα. Επειδή ήταν αδύνατο να γίνει αυτό με πραγματικά ανθρώπινα σώματα, οι χοίροι αποτέλεσαν την καλύτερη επιλογή.
«Η ανατομική σύνθεση των χοίρων είναι πολύ παρόμοια με εκείνη των ανθρώπων. Μοιραζόμαστε το 98% του DNA, καθώς και το μέγεθος, την κατανομή λίπους και το πάχος του δέρματος», λέει ο ειδικός.
Οι χοίροι θάβονται με ρούχα σε διάφορα σημεία, κυρίως στο Χαλίσκο, προκειμένου να παρατηρηθεί η διαδικασία αποσύνθεσης και οι επιπτώσεις της στο έδαφος. Φυσικά, δεν τους θάβουν με έναν μόνο τρόπο. Πρέπει να αναπαράγουν τους διαφορετικούς τρόπους με τους οποίους έχουν ταφεί τα σώματα των αγνοουμένων που έχουν βρεθεί.
«Τους τοποθετούμε τεμαχισμένους, με κουβέρτες, τυλιγμένους με ταινίες, καμένους ή καλυμμένους με ασβέστη. Επιπλέον, τους βάζουμε ομαδικά, αλλά και μεμονωμένα», προσθέτει.
Το φως, η βλάστηση και τα αποτελέσματα
Στόχος αυτής της μεθόδου είναι να δουν την επίδραση της αποσύνθεσης στο έδαφος και να την παρατηρήσουν από ένα drone ή έναν δορυφόρο. Επιπλέον, αναλύουν πώς αντανακλάται το φως.
«Η ιδέα είναι να έχουμε όλες τις πιθανές μεταβλητές πληροφοριών, ώστε να έχουμε τα πιο ακριβή δεδομένα. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, τα τεχνολογικά εργαλεία θα μπορέσουν να μας βοηθήσουν στον στόχο μας», αναφέρει.
Σημειωτέον, εκτός από τα δεδομένα που συλλέγονται από τους χοίρους, χρησιμοποιούνται πληροφορίες που έχουν συγκεντρωθεί σε συγκρούσεις στην Κολομβία, τα Βαλκάνια, ακόμα και στην Ουκρανία.
«Κάτι που μας τράβηξε την προσοχή είναι ότι τα ρούχα δεν έχουν διαφορετική επίδραση στο έδαφος, όμως η κουβέρτα έχει. Και τέτοιες λεπτομέρειες υπάρχουν χιλιάδες», επισημαίνει ο Σιλβάν.
Επιπλέον, η βλάστηση μπορεί να προσφέρει βοήθεια. Οι ομάδες αναζήτησης γνωρίζουν ότι στα εδάφη με ομαδικούς τάφους εμφανίζονται κίτρινα λουλούδια. Αυτό οφείλεται στον φώσφορο που παράγουν τα θαμμένα σώματα. Ακόμη, τα φυτά είναι πιο πράσινα και λαμπερά όπου υπάρχουν τάφοι, λόγω της αύξησης της χλωροφύλλης.
Τέλος, μία άλλη ανακάλυψη είναι ότι στα σημεία ταφής των χοίρων δημιουργήθηκε ένα «μικροοικοσύστημα». Ως εκ τούτου, έντομα όπως σκαθάρια και μύγες αποτελούν επίσης πηγή πληροφοριών.
Όλα αυτά τα δεδομένα χρησιμοποιούνται από την Επιτροπή Αναζήτησης Εξαφανισθέντων του Χαλίσκο και άλλων πολιτειών. Τα αποτελέσματα είναι θετικά, ωστόσο ο Silván τονίζει ότι η έρευνα πρέπει να επεκταθεί.
«Αυτή είναι μόνο μία βοήθεια. Ο καλύτερος τρόπος για να συνεχίσουμε να ψάχνουμε για τάφους είναι στο έδαφος, με ανθρώπους να ερευνούν κάθε εκατοστό», όπως χαρακτηριστικά υποστηρίζει.
