Όταν ακούμε τη λέξη «μούμια», το μυαλό μας ταξιδεύει αμέσως στην Αρχαία Αίγυπτο ή στις Άνδεις της Λατινικής Αμερικής. Μια νέα έρευνα, όμως, έρχεται να ανατρέψει τα δεδομένα και να αλλάξει την ιστορία της ταρίχευσης. Ειδικότερα, μια ομάδα ερευνητών από το Αυστραλιανό Εθνικό Πανεπιστήμιο ανακάλυψε ότι οι αρχαιότερες μούμιες του κόσμου δεν βρίσκονται στην Αίγυπτο, αλλά στη Νοτιοανατολική Ασία και τη Νότια Κίνα. Πρόκειται για μια συγκλονιστική ανακάλυψη, καθώς ορισμένες από αυτές χρονολογούνται πριν από 12.000 χρόνια. Με αυτόν τον τρόπο, η ιστορία της μουμιοποίησης μετατίθεται χιλιάδες χρόνια πίσω, ρίχνοντας φως στις ταφικές τελετουργίες των πρώτων κυνηγών-τροφοσυλλεκτών.
Η ανακάλυψη αυτή έγινε σε 11 αρχαιολογικούς χώρους της Νοτιοανατολικής Ασίας. Πιο συγκεκριμένα, αρχαιολόγοι από χώρες όπως η Κίνα, το Βιετνάμ, οι Φιλιππίνες, το Λάος, η Ταϊλάνδη, η Μαλαισία και η Ινδονησία, βρήκαν δεκάδες τάφους που χρονολογούνται μεταξύ 12.000 και 4.000 ετών. Οι σκελετοί μέσα στους τάφους είχαν τα μέλη τους σε ασυνήθιστη, λυγισμένη στάση, πράγμα που υποδηλώνει ότι τα σώματα είχαν δεθεί αμέσως μετά τον θάνατο.
Περαιτέρω ανάλυση των σκελετών, χρησιμοποιώντας σύγχρονες τεχνικές, αποκάλυψε ίχνη αιθάλης, τα οποία προκλήθηκαν από την έκθεσή τους σε φωτιά χαμηλής έντασης. Αυτό σημαίνει ότι τα σώματα δεν είχαν αποτεφρωθεί, αλλά είχαν στεγνώσει με καπνό, μια διαδικασία γνωστή ως «αφύγρανση με κάπνισμα».
Εκείνη την εποχή, οι περιοχές της Νοτιοανατολικής Ασίας είχαν ζεστό και υγρό κλίμα, συνθήκες που επιταχύνουν τη φυσική αποσύνθεση των σωμάτων. Γι’ αυτό τον λόγο, η αφύγρανση των σωμάτων με καπνό, μαζί με το δέσιμο των μελών, ήταν ένας πρακτικός τρόπος να καθυστερήσει η αποσύνθεση. Με αυτόν τον τρόπο, οι κοινότητες μπορούσαν να διατηρήσουν τους νεκρούς τους χωρίς τον κίνδυνο μετάδοσης ασθενειών.
Ο Χιροφούμι Ματσουμούρα, ομότιμος καθηγητής Ανατομίας στο Ιατρικό Πανεπιστήμιο του Σαππόρο στην Ιαπωνία, σημειώνει ότι η μουμιοποίηση με καπνό δεν ήταν μόνο μια πρακτική λύση. Πρόκειται για μια τεχνική που επέτρεπε τη διατήρηση μιας φυσικής και πνευματικής σύνδεσης με τους προγόνους. Επομένως, το κάπνισμα των σωμάτων είχε επίσης μια βαθιά τελετουργική και συμβολική σημασία.
Αξίζει να σημειωθεί ότι οι μούμιες από τη Νοτιοαναατολική Ασία παρέχουν πολύτιμα στοιχεία για τον αρχαίο πολιτισμό της περιοχής. Οι πρώτοι κυνηγοί-τροφοσυλλέκτες έφτασαν εκεί πριν από 65.000 χρόνια, πολύ πριν από τις κοινότητες των αγροτών της Νεολιθικής εποχής. Συνεπώς, η τεχνική μουμιοποίησης με καπνό ίσως αποτελεί μια πολιτιστική «υπογραφή» εκείνων των αρχαίων ομάδων, η οποία, μάλιστα, διατηρήθηκε ζωντανή σε ορισμένους σύγχρονους πληθυσμούς. Ορισμένοι ερευνητές, μάλιστα, υποθέτουν ότι η πρακτική αυτή μπορεί να έχει ξεκινήσει πριν από 40.000 χρόνια, σχεδόν αμέσως μετά την εξάπλωση του Homo sapiens από την Αφρική.
Μια ιστορία χιλιάδων ετών
Πριν από αυτή την τελευταία ανακάλυψη, οι αρχαιότερες γνωστές μούμιες ανήκαν στον πολιτισμό των Chinchorro, μιας κοινότητας ψαράδων που ζούσαν στη Χιλή και το Περού περίπου 7.000 χρόνια πριν. Οι Chinchorro είχαν αναπτύξει περίπλοκες τεχνικές ταρίχευσης. Συγκεκριμένα, άδειαζαν τα σώματα, τα ανακατασκεύαζαν με ράβδους και φυτικές ίνες, και τα έβαφαν.
Η νέα ανακάλυψη των μουμιών που μουμιοποιήθηκαν με καπνό στη Νοτιοανατολική Ασία, ωστόσο, προσθέτει 5.000 χρόνια στην ιστορία της μουμιοποίησης, αλλάζοντας οριστικά την αντίληψή μας για τις ταφικές τελετουργίες των προϊστορικών ανθρώπων.
Αξίζει να τονιστεί ότι αυτή η πρακτική δεν έχει εξαφανιστεί. Μάλιστα, ερευνητές το 2019 παρατήρησαν ότι κάποιες κοινότητες στην Παπούα Νέα Γουινέα, όπως οι Ντάνι και οι Πούμο, μουμιοποιούν ακόμα τους νεκρούς τους με αυτόν τον τρόπο. Τα σώματα, τα οποία διατηρούνται για δεκαετίες ή και αιώνες, παραμένουν ορατά στην κοινότητα, λειτουργώντας ως ζωντανά σύμβολα της συλλογικής μνήμης. Αυτό δείχνει την ανθεκτικότητα και τη σημασία των αρχαίων παραδόσεων.
Διαβάστε ακόμα: Tι θα συμβεί αν μια χημική βόμβα χτυπήσει το «Κτήνος» που μεταφέρει τον Τραμπ;
