Δύο διαφορετικά περιστατικά, σε διαφορετικά σημεία της χώρας, με κοινό όμως παρονομαστή: την ακραία βία και τα ερωτήματα για το τι προηγείται πριν φτάσουμε σε αυτή.
Στον Κεραμεικό, ένας 89χρονος άνδρας άνοιξε πυρ μέσα σε χώρο του ΕΦΚΑ, τραυματίζοντας υπάλληλο. Στη συνέχεια, η κατάσταση κλιμακώθηκε, με τον ίδιο να μεταβαίνει προς το Εφετείο Αθηνών, όπου σημειώθηκαν νέοι πυροβολισμοί, αφήνοντας ακόμη τέσσερις τραυματίες. Την ίδια στιγμή, στη Ρόδο, ένα άλλο περιστατικό προκαλεί σοκ: άνδρας φέρεται να επιχείρησε να ρίξει αυτοκίνητο σε γκρεμό, έχοντας μέσα τη σύζυγο και το παιδί τους. Μια πράξη που θα μπορούσε να εξελιχθεί σε οικογενειακή τραγωδία, αποφεύχθηκε την τελευταία στιγμή.
Όταν η βία δεν είναι «ξαφνική»
Με μια πρώτη ματιά, τα δύο περιστατικά μοιάζουν ασύνδετα. Όμως δεν είναι. Και στις δύο περιπτώσεις, η βία δεν προκύπτει από το πουθενά. Είναι η κορύφωση μιας πορείας που –συχνά– περνά απαρατήρητη. Εντάσεις, ψυχική επιβάρυνση, πιθανές διαταραχές, έλλειψη υποστήριξης. Όλα αυτά συνθέτουν ένα υπόβαθρο που, όταν δεν αντιμετωπίζεται, μπορεί να οδηγήσει σε ακραίες πράξεις.
Τα κενά στις δομές ψυχικής υγείας
Τα περιστατικά αυτά επαναφέρουν στο προσκήνιο ένα διαχρονικό ζήτημα: την κατάσταση των δομών ψυχικής υγείας στην Ελλάδα. Η υποστελέχωση, η περιορισμένη πρόσβαση σε υπηρεσίες, οι μεγάλες λίστες αναμονής και η απουσία συστηματικής παρακολούθησης ανθρώπων που βρίσκονται σε ευάλωτη κατάσταση δημιουργούν ένα επικίνδυνο κενό. Πολλές φορές, η παρέμβαση γίνεται μόνο αφού συμβεί το κακό. Και τότε είναι ήδη αργά.
Οικογένεια, κοινωνία, κράτος
Ιδιαίτερα στην περίπτωση της Ρόδου, αναδεικνύεται και μια άλλη διάσταση: η ενδοοικογενειακή βία και η αδυναμία έγκαιρης προστασίας. Πόσα σημάδια είχαν προηγηθεί; Πόσες ενδείξεις αγνοήθηκαν ή δεν αξιολογήθηκαν σωστά; Η ευθύνη δεν βαραίνει μόνο ένα σημείο. Αφορά το σύνολο: οικογένεια, κοινωνικές υπηρεσίες, κρατικούς μηχανισμούς. Από το σύμπτωμα στην αιτία
Η δημόσια συζήτηση συχνά μένει στο σοκ του περιστατικού. Στους τίτλους. Στην ένταση της στιγμής. Όμως το ουσιαστικό ερώτημα είναι άλλο: τι δεν λειτούργησε πριν; Γιατί αν η απάντηση δεν δοθεί εκεί, τα περιστατικά θα επαναλαμβάνονται.
Μια κοινωνία χωρίς δίχτυ ασφαλείας
Όταν άνθρωποι φτάνουν στο σημείο να στρέφονται με τέτοια βία προς τους άλλους –ή ακόμη και προς την ίδια τους την οικογένεια– τότε το πρόβλημα δεν είναι μόνο ατομικό. Είναι συστημικό.
Και σχετίζεται με το αν υπάρχει ένα πραγματικό δίχτυ προστασίας:
- για την ψυχική υγεία
- για την πρόληψη
- για την έγκαιρη παρέμβαση
Χωρίς αυτό, η κοινωνία αντιδρά μόνο εκ των υστέρων.
Το κρίσιμο ερώτημα
Τα περιστατικά στον Κεραμεικό και στη Ρόδο δεν είναι απλώς ειδήσεις. Είναι προειδοποιήσεις. Γιατί όσο τα κενά στις δομές ψυχικής υγείας παραμένουν, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος να βλέπουμε ξανά και ξανά παρόμοιες ιστορίες. Και τότε, το ερώτημα δεν θα είναι «πώς έγινε αυτό;» Αλλά γιατί δεν έγινε κάτι νωρίτερα.
Διαβάστε επίσης: Η 18χρονη και ο 37χρονος – «Ο Μέριλιν Μάνσον με κακοποιούσε για χρόνια»
