Η τελευταία δημοσκόπηση της ALCO δεν καταγράφει απλώς μία φθορά της κυβέρνησης ή μια πρόσκαιρη κοινωνική δυσαρέσκεια. Αποτυπώνει κάτι βαθύτερο και πιο ανησυχητικό: τη ρήξη εμπιστοσύνης ανάμεσα στους πολίτες και το κράτος. Όταν το 61% δηλώνει ότι θα ψηφίσει στις επόμενες εκλογές με κριτήριο τη «διαμαρτυρία» και όχι τη «σταθερότητα», ενώ το 72% θεωρεί ότι στην Ελλάδα δεν λειτουργεί πραγματικό Κράτος Δικαίου, τότε το πολιτικό μήνυμα είναι βαρύ και δεν μπορεί πλέον να αγνοηθεί.
Η κοινωνία δεν ζητά απλώς αλλαγή προσώπων. Ζητά αλλαγή νοοτροπίας. Ζητά Δικαιοσύνη, σοβαρότητα και πολιτική συνέπεια
Για χρόνια η έννοια της «σταθερότητας» χρησιμοποιήθηκε ως το βασικό επιχείρημα της εξουσίας. Η σταθερότητα παρουσιάστηκε ως υπέρτατη πολιτική αξία, ως προϋπόθεση ασφάλειας και ανάπτυξης. Όμως, όταν η σταθερότητα δεν συνοδεύεται από διαφάνεια, θεσμική αξιοπιστία και λογοδοσία, παύει να λειτουργεί ως εγγύηση δημοκρατίας. Μετατρέπεται σε ακινησία. Και η ακινησία, όταν η κοινωνία βιώνει αδικία και ανασφάλεια, γεννά οργή.
Το δυστύχημα των Τεμπών υπήρξε το πιο ισχυρό σημείο καμπής αυτής της κρίσης εμπιστοσύνης. Εκεί δεν συγκρούστηκαν μόνο δύο τρένα. Συγκρούστηκαν δύο κόσμοι: από τη μία οι πολίτες που πίστευαν ότι το κράτος οφείλει να προστατεύει τη ζωή τους και από την άλλη ένα σύστημα γεμάτο καθυστερήσεις, προχειρότητα, αδιαφορία και μεταφορά ευθυνών.
Τα Τέμπη δεν δημιούργησαν την κρίση του πολιτικού συστήματος. Την αποκάλυψαν. Αποκάλυψαν τις παθογένειες ενός κράτους που πολλές φορές λειτουργεί χωρίς σχέδιο, χωρίς συντονισμό και χωρίς πραγματική ανάληψη ευθύνης. Και το πιο σοβαρό: αποκάλυψαν ότι ένα μεγάλο μέρος της κοινωνίας αισθάνεται πως η αλήθεια καθυστερεί, η Δικαιοσύνη πιέζεται και η πολιτική ευθύνη χάνεται μέσα σε επικοινωνιακές διαχειρίσεις.
Γι’ αυτό και το πραγματικό διακύβευμα των επόμενων εκλογών δεν θα είναι μόνο ποιος θα κυβερνήσει. Το μεγάλο ερώτημα θα είναι τι είδους κράτος θέλουν οι πολίτες. Ένα κράτος που θα λειτουργεί υπέρ των λίγων ή μια πολιτεία που θα υπηρετεί ισότιμα όλους; Ένα πολιτικό σύστημα που θα ζητά διαρκώς ανοχή ή ένα σύστημα που θα αποδεικνύει καθημερινά ότι σέβεται τον πολίτη;
Η κοινωνική αδικία βρίσκεται πλέον στον πυρήνα της πολιτικής συζήτησης. Οι πολίτες βλέπουν ένα κράτος που συχνά εμφανίζεται αυστηρό απέναντι στους αδύναμους αλλά επιεικές απέναντι στους ισχυρούς. Βλέπουν θεσμούς που αργούν, δημόσιες υπηρεσίες που δυσλειτουργούν και πολιτικές αντιπαραθέσεις που εξαντλούνται στην επικοινωνία αντί στην ουσία.
Αυτό που ζητά σήμερα η κοινωνία είναι σοβαρότητα. Όχι συνθήματα. Όχι επικοινωνιακές υπερβολές. Σοβαρότητα σημαίνει θεσμική αξιοπιστία, σταθερή γραμμή, καθαρές απαντήσεις και πολιτική συνέπεια. Σημαίνει να αναλαμβάνει κάποιος την ευθύνη όταν αποτυγχάνει. Σημαίνει οι πολίτες να αισθάνονται ότι υπάρχει ισονομία και ότι οι νόμοι εφαρμόζονται για όλους με τον ίδιο τρόπο.
Η Δημοκρατία, άλλωστε, δεν κρίνεται μόνο στις εκλογές. Κρίνεται καθημερινά: στη λειτουργία της Δικαιοσύνης, στην ανεξαρτησία των θεσμών, στην ελευθερία της ενημέρωσης, στη σχέση κράτους και πολίτη. Όταν αυτά τραυματίζονται, τραυματίζεται η ίδια η εμπιστοσύνη πάνω στην οποία στηρίζεται η κοινωνική συνοχή.
Οι οικογένειες των θυμάτων των Τεμπών εξέφρασαν με τον πιο καθαρό τρόπο αυτό το συλλογικό αίτημα. Δεν ζήτησαν εκδίκηση. Ζήτησαν αλήθεια. Ζήτησαν να αποδοθούν ευθύνες. Ζήτησαν να μην αντιμετωπιστεί η ανθρώπινη απώλεια ως ένα ακόμη επικοινωνιακό επεισόδιο που θα ξεχαστεί με τον χρόνο.
Και ίσως εκεί βρίσκεται σήμερα η βαθύτερη αγωνία της ελληνικής κοινωνίας: στην ανάγκη να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη ότι το κράτος λειτουργεί δίκαια, σοβαρά και με συνέπεια.
Γιατί οι επόμενες εκλογές δεν θα είναι μόνο μια μάχη κομμάτων. Θα είναι μια αναμέτρηση γύρω από το αν η χώρα μπορεί να ξαναχτίσει την αξιοπιστία των θεσμών της. Αν μπορεί να αποκαταστήσει την αίσθηση δικαίου. Αν μπορεί να πείσει τους πολίτες ότι η ζωή τους, η ασφάλειά τους και η αξιοπρέπειά τους αξίζουν περισσότερο από την πολιτική διαχείριση της εικόνας.
Και τελικά, αυτό που φαίνεται να ζητά πλέον η κοινωνία δεν είναι απλώς «σταθερότητα». Είναι Δικαιοσύνη με ουσία, κοινωνική ισορροπία, υπευθυνότητα και μια πολιτική ηγεσία που να εμπνέει εμπιστοσύνη όχι με λόγια, αλλά με πράξεις.
