Ενώ η Γερμανία ντύνεται στα γιορτινά της και οι πόλεις πλημμυρίζουν από φώτα και στολισμένες αγορές, σε άλλο ένα παράλληλο σύμπαν -εκείνο της ενδοοικογενειακής βίας- η πραγματικότητα παραμένει σκληρή. Στα καταφύγια γυναικών, οι πόρτες είναι συχνά κλειστές όχι από άρνηση, αλλά από αδυναμία. Δεν υπάρχει χώρος για όσες ζητούν προστασία.
«Σχεδόν κάθε μέρα αναγκαζόμαστε να απορρίψουμε γυναίκες ή οικογένειες», λέει στη DW η Ναβίνα Ράιχαρντ, κοινωνική λειτουργός σε καταφύγιο της Βόννης. «Δεν είναι πως δεν έχουν ανάγκη. Είναι πως δεν έχουμε πια κρεβάτια, ούτε δωμάτια». Πολλές φορές φτάνει μια γυναίκα μόνη, άλλες με παιδιά στην αγκαλιά. Στο τέλος, η μόνη λύση είναι παραπομπή σε άλλη πόλη ή ακόμη και άλλο κρατίδιο – μια διαδικασία που, όπως λέει η Ράιχαρντ, «μοιάζει σαν να τις στέλνουμε ξανά πίσω στη βία».
Οι γιορτές δεν μαλακώνουν την κατάσταση. Το αντίθετο. Με βάση την εμπειρία των εργαζομένων, η ζήτηση αυξάνεται και η πίεση κορυφώνεται. Οικογένειες περνούν περισσότερες ώρες μαζί, κλεισμένες σε σπίτια όπου οι εντάσεις εκρήγνυνται σιωπηλά, μέχρι κάποια στιγμή – κάποια να τολμήσει να ζητήσει βοήθεια.
Αριθμοί που σοκάρουν
Το 2024 η Γερμανία κατέγραψε σχεδόν 266.000 θύματα ενδοοικογενειακής βίας – ο υψηλότερος αριθμός που έχει καταγραφεί ποτέ, +3,8% από το προηγούμενο έτος. Σχεδόν 8 στις 10 περιπτώσεις μέσα σε μια σχέση αφορούν γυναίκες. Ακόμη πιο τραγικό: 308 κορίτσια και γυναίκες δολοφονήθηκαν από συντρόφους τους.
Η υπουργός Οικογένειας, Καρίν Πρίν, το έθεσε με ωμότητα: «Κάθε ώρα, 15 γυναίκες στη Γερμανία γίνονται θύματα βίας από τον σύντροφό τους».
Και αυτό -λένε οι ειδικοί- είναι μόνο η κορυφή του παγόβουνου. Εκτιμάται ότι λιγότερο από 5% των περιστατικών καταγγέλλεται επισήμως.
Tα καταφύγια «φρακάρουν»
Στη Γερμανία λειτουργούν περίπου 400 καταφύγια γυναικών. Το 2024 πρόσφεραν στέγη σε σχεδόν 14.000 γυναίκες και πάνω από 15.000 παιδιά.
Όμως, σύμφωνα με τις προβλέψεις της Σύμβασης της Κωνσταντινούπολης, λείπουν τουλάχιστον 12.000 θέσεις. Ένα κενό που είναι γνωστό εδώ και χρόνια – αλλά παραμένει ακίνητο.
Πίσω από τις κλειστές πόρτες, η ζωή ξεκινά ξανά σχεδόν από το μηδέν: αποτίμηση κινδύνου, μέτρα προστασίας, δικαστικές διαδικασίες. «Πολλές γυναίκες μιλούν για πρώτη φορά εδώ, αφού νιώσουν πραγματικά ασφαλείς», λέει η Σόνια Γκράφσαφτ, εργαζόμενη στο αυτόνομο καταφύγιο της Βόννης και μέλος του συλλόγου “Γυναίκες βοηθούν Γυναίκες”. Η ανωνυμία, επισημαίνει, δεν είναι πολυτέλεια – είναι προϋπόθεση για να μπορέσει κάποια να σταθεί ξανά στα πόδια της.
Οι αόρατες γυναίκες
Ακόμη μεγαλύτερα εμπόδια αντιμετωπίζουν γυναίκες με μεταναστευτικό υπόβαθρο και πρόσφυγες: γλώσσα, άγνοια του συστήματος, ελάχιστο κοινωνικό δίκτυο. «Το να παραδεχτείς ότι υπέστης βία είναι ήδη οδυνηρό», λέει η Γκράφσαφτ. «Το να το κάνεις σε μια ξένη γλώσσα -για πολλές- μοιάζει αδύνατο».
Χριστούγεννα σε ένα άσυλο
Κι όμως, μέσα σε αυτή τη βαριά πραγματικότητα, κάποιες στιγμές φωτός βρίσκουν χώρο. Οι εργαζόμενες στα καταφύγια προσπαθούν στις γιορτές να προσφέρουν λίγη κανονικότητα: φτιάχνουν στεφάνια, ψήνουν μπισκότα, οργανώνουν μικρές εκδρομές. Δώρα καταφθάνουν λίγο πριν τις γιορτές, από άγνωστους δωρητές που θέλουν απλώς να βοηθήσουν.
Είναι λίγα, σύντομα, ήσυχα λεπτά – μέσα σε ένα σύστημα που παλεύει καθημερινά να ανασάνει.
Διαβάστε ακόμα: Η διαδρομή της Χριστουγεννιάτικης γαλοπούλας
