Σχεδόν οι μισοί από τους οκτώ δισεκατομμύρια κατοίκους του πλανήτη αδυνατούν να εξασφαλίσουν σταθερή πρόσβαση σε υγιεινή διατροφή, καθαρό περιβάλλον και αξιοπρεπείς αμοιβές, σύμφωνα με νέα διεθνή μελέτη που δημοσιεύθηκε στο ιατρικό περιοδικό The Lancet. Την ίδια στιγμή, ο παγκόσμιος τομέας παραγωγής τροφίμων ευθύνεται για σχεδόν το ένα τρίτο των συνολικών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, γεγονός που εντείνει τις πιέσεις στο περιβάλλον και την παγκόσμια υγεία.
Η έκθεση, αποτέλεσμα συνεργασίας επιστημόνων από διαφορετικά πεδία -διατροφή, γεωργία, οικονομία, περιβάλλον και πολιτική υγείας- επιχειρεί τη συνολικότερη έως σήμερα αποτίμηση των παγκόσμιων συστημάτων τροφίμων. Οι ερευνητές εξετάζουν ολόκληρη την αλυσίδα: από την παραγωγή και την επεξεργασία των προϊόντων, μέχρι τη διανομή, την κατανάλωση και τα θεσμικά πλαίσια που ρυθμίζουν αυτές τις δραστηριότητες.
Οι εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα και μεθανίου, που συμβάλλουν καθοριστικά στην κλιματική κρίση, προέρχονται από πολλές διαφορετικές πηγές του αγροδιατροφικού τομέα. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η εντατική κτηνοτροφία, η καλλιέργεια ρυζιού, οι αλλαγές στη χρήση γης και η αποψίλωση των δασών – δραστηριότητες που, αν και εξασφαλίζουν την τροφοδοσία του παγκόσμιου πληθυσμού, έχουν τεράστιο περιβαλλοντικό αποτύπωμα.
Η μελέτη αποκαλύπτει επίσης την έντονη κοινωνική ανισότητα που κρύβεται πίσω από τις διατροφικές συνήθειες και την παραγωγή τροφίμων. Το πλουσιότερο 30% του παγκόσμιου πληθυσμού ευθύνεται για περίπου το 70% των περιβαλλοντικών επιπτώσεων που προκαλούν τα συστήματα τροφίμων. Αντίθετα, περίπου 3,7 δισεκατομμύρια άνθρωποι -κυρίως στις φτωχότερες περιοχές του πλανήτη- δεν έχουν τη δυνατότητα να εξασφαλίσουν μια διατροφή που να είναι ταυτόχρονα υγιεινή και οικονομικά προσιτή.
Η ανισότητα δεν σταματά εκεί. Σύμφωνα με τα ευρήματα, το 32% των εργαζομένων στον τομέα των τροφίμων λαμβάνει μισθούς κάτω από το όριο αξιοπρεπούς διαβίωσης, ενώ εκατομμύρια παιδιά εξακολουθούν να απασχολούνται σε αγροτικές εργασίες. Ιδιαίτερα οι γυναίκες αντιμετωπίζουν διαρθρωτικές διακρίσεις, χαμηλότερες αμοιβές και περιορισμένη συμμετοχή στη λήψη αποφάσεων.
Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η υφιστάμενη κατάσταση αποτελεί κρίση τόσο κοινωνικής δικαιοσύνης όσο και περιβαλλοντικής βιωσιμότητας. «Η ανθρώπινη υγεία και η υγεία του πλανήτη είναι αλληλένδετες – και αυτή η σχέση βρίσκεται σήμερα υπό απειλή», τονίζουν οι συγγραφείς.
Ως απάντηση, οι επιστήμονες προτείνουν την υιοθέτηση της λεγόμενης «Πλανητικής Υγιεινής Διατροφής». Πρόκειται για ένα διατροφικό πρότυπο που δίνει έμφαση σε φυτικά τρόφιμα, δημητριακά ολικής άλεσης και περιορισμένη κατανάλωση ζωικών προϊόντων. Σύμφωνα με τα στοιχεία της μελέτης, η καθολική εφαρμογή του θα μπορούσε να μειώσει κατά 27% τον κίνδυνο πρόωρου θανάτου και να αποτρέψει έως και 15 εκατομμύρια θανάτους ετησίως, συμβάλλοντας παράλληλα στη μείωση χρόνιων νοσημάτων όπως ο διαβήτης τύπου 2, οι καρδιακές παθήσεις και ο καρκίνος.
Οι συντάκτες της έκθεσης καλούν τις κυβερνήσεις να θεσπίσουν πολιτικές που θα διασφαλίζουν πρόσβαση όλων σε θρεπτικά τρόφιμα, δίκαιους μισθούς και ασφαλείς συνθήκες εργασίας. Παράλληλα, ζητούν την ενδυνάμωση των τοπικών κοινοτήτων, ώστε να συμμετέχουν ενεργά στη λήψη αποφάσεων που αφορούν τη διατροφή και το περιβάλλον.
Διαβάστε ακόμα: ΕΕ κατά του οικονομικού αναλφαβητισμού
