Στην 22η θέση μεταξύ των κρατών-μελών της ΕΕ κατατάσσεται η Ελλάδα στον Δείκτη Ισότητας των Φύλων με 57/100. Πρόοδος στην εκπαίδευση, υστέρηση σε εξουσία, χρόνο και βία κατά των γυναικών.
Η ισότητα των φύλων το 2026 δεν αποτελεί απλώς ένα θεσμικό ζητούμενο ή μια θεωρητική συζήτηση περί δικαιωμάτων. Συνιστά βασικό δείκτη δημοκρατικής ποιότητας, κοινωνικής συνοχής και αναπτυξιακής προοπτικής. Όσο πιο ισότιμη είναι η συμμετοχή γυναικών και ανδρών στην εργασία, στη λήψη αποφάσεων, στην εκπαίδευση και στην οικονομία, τόσο ισχυρότερη και πιο ανθεκτική καθίσταται μια κοινωνία.
Σε αυτό το πλαίσιο, ο Δείκτης Ισότητας των Φύλων του European Institute for Gender Equality (EIGE) λειτουργεί ως βασικό εργαλείο αποτύπωσης της πραγματικότητας στα κράτη-μέλη της European Union. Ο δείκτης αξιολογεί έξι κεντρικούς τομείς – Εργασία, Χρήμα, Γνώση, Χρόνο, Εξουσία και Υγεία – ενώ λαμβάνει υπόψη τη βία κατά των γυναικών και τις διασταυρούμενες ανισότητες. Η κλίμακα κυμαίνεται από το 0 (πλήρης ανισότητα) έως το 100 (πλήρης ισότητα).
Η θέση της Ελλάδας: Βελτίωση, αλλά κάτω από τον μέσο όρο
Η Ελλάδα συγκεντρώνει συνολική βαθμολογία 57/100, καταλαμβάνοντας την 22η θέση μεταξύ των κρατών-μελών. Πρόκειται για την υψηλότερη επίδοση που έχει σημειώσει τα τελευταία χρόνια, ωστόσο παραμένει αισθητά κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, που διαμορφώνεται στο 63,4.
Η συνολική εικόνα δείχνει μια χώρα που κάνει βήματα προόδου, χωρίς όμως να έχει γεφυρώσει δομικές ανισότητες που επιμένουν.
Εξουσία: Αριθμητική άνοδος, ουσιαστικό έλλειμμα
Στον τομέα της εξουσίας – δηλαδή στη συμμετοχή γυναικών σε πολιτικά και οικονομικά κέντρα λήψης αποφάσεων – καταγράφεται βελτίωση τα τελευταία χρόνια, με αύξηση της βαθμολογίας κατά 12 μονάδες από το 2020.
Παρά την πρόοδο, η συνολική επίδοση (26,2 μονάδες) παραμένει η χαμηλότερη μεταξύ των επιμέρους τομέων. Η υποεκπροσώπηση των γυναικών σε θέσεις ευθύνης, τόσο στην πολιτική όσο και στη διοίκηση επιχειρήσεων, συνεχίζει να επηρεάζει καθοριστικά τη θέση της χώρας.
Εργασία: Το χάσμα της πλήρους απασχόλησης
Ο τομέας της εργασίας αναδεικνύει μια από τις πιο επίμονες ανισότητες. Η Ελλάδα βρίσκεται στην 21η θέση στην ΕΕ, με σαφή διαφοροποίηση στη συμμετοχή ανδρών και γυναικών στην πλήρη απασχόληση.
Λίγο περισσότερο από το ένα τρίτο των γυναικών εργάζεται με καθεστώς πλήρους απασχόλησης, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό για τους άνδρες είναι αισθητά υψηλότερο. Το χάσμα διευρύνεται σε νοικοκυριά με παιδιά, όπου το βάρος της φροντίδας εξακολουθεί να κατανέμεται άνισα.
Παράλληλα, οι γυναίκες υποεκπροσωπούνται σε διοικητικές θέσεις, γεγονός που περιορίζει την επαγγελματική τους ανέλιξη και αναπαράγει τον κύκλο της ανισότητας.
Γνώση: Εκπαιδευτικό πλεονέκτημα χωρίς αντίκρισμα
Στον τομέα της γνώσης, η Ελλάδα καταγράφει την καλύτερη επίδοσή της, με βαθμολογία 58,7 και 7η θέση στην ευρωπαϊκή κατάταξη, υπερβαίνοντας οριακά τον μέσο όρο της ΕΕ.
Οι γυναίκες υπερέχουν στην τριτοβάθμια εκπαίδευση και η χώρα συγκαταλέγεται στις λίγες όπου πάνω από το 40% των αποφοίτων σε τεχνολογικές και συναφείς επιστήμες είναι γυναίκες. Ωστόσο, το μορφωτικό αυτό κεφάλαιο δεν μεταφράζεται με την ίδια ένταση σε υψηλότερες απολαβές ή σε ηγετικές θέσεις, αποκαλύπτοντας το χάσμα μεταξύ εκπαίδευσης και αγοράς εργασίας.
Χρόνος: Το αόρατο φορτίο της καθημερινότητας
Η μεγαλύτερη υστέρηση εντοπίζεται στον τομέα του χρόνου, όπου η Ελλάδα καταλαμβάνει την τελευταία θέση μεταξύ των κρατών-μελών, με 56/100.
Η άνιση κατανομή της άμισθης εργασίας – οικιακές υποχρεώσεις και φροντίδα οικογένειας – εξακολουθεί να επιβαρύνει δυσανάλογα τις γυναίκες. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, το 59% των γυναικών ασχολείται καθημερινά με οικιακά καθήκοντα, έναντι 33% των ανδρών, ενώ στην Ελλάδα η απόσταση είναι ακόμη μεγαλύτερη. Το αποτέλεσμα είναι λιγότερος διαθέσιμος χρόνος για επαγγελματική εξέλιξη και κοινωνική συμμετοχή.
Χρήμα: Επίμονη οικονομική ανισότητα
Στον τομέα των οικονομικών πόρων, η χώρα κινείται κοντά στο μέσο ευρωπαϊκό επίπεδο, ωστόσο το εισοδηματικό χάσμα παραμένει. Οι γυναίκες εξακολουθούν να λαμβάνουν χαμηλότερες αποδοχές, ενώ σε μονογονεϊκά νοικοκυριά – όπου συνήθως την ευθύνη φέρουν γυναίκες – ο κίνδυνος οικονομικής πίεσης είναι αυξημένος.
Παρά τις μεταβολές στην κοινωνική αντίληψη, η οικονομική ισότητα εξελίσσεται με αργό ρυθμό.
Υγεία: Σχετικά καλή εικόνα, άνιση πρόσβαση
Στον τομέα της υγείας η Ελλάδα παρουσιάζει ικανοποιητικές επιδόσεις, ωστόσο παραμένουν διαφοροποιήσεις ανάλογα με το μορφωτικό και κοινωνικό υπόβαθρο. Γυναίκες χαμηλότερου εκπαιδευτικού επιπέδου εμφανίζονται πιο ευάλωτες, με περιορισμένη πρόσβαση σε υπηρεσίες πρόληψης και ενημέρωσης.
Η πρόκληση δεν αφορά μόνο τη βελτίωση των δεικτών, αλλά και τη διασφάλιση ίσης πρόσβασης για όλες τις κοινωνικές ομάδες.
Βία κατά των γυναικών: Η πιο σκοτεινή διάσταση
Ιδιαίτερα ανησυχητικά είναι τα στοιχεία για τη βία κατά των γυναικών. Με βαθμολογία 24,6 μονάδων σε σύνολο 12 χωρών που αξιολογήθηκαν, η Ελλάδα καταγράφει τη χαμηλότερη επίδοση.
Τα δεδομένα καταδεικνύουν υψηλή συχνότητα περιστατικών και περιορισμένη αποκάλυψη σοβαρών μορφών βίας. Αν και τα θύματα στη χώρα φαίνεται να καταγγέλλουν συχνότερα τα περιστατικά σε σχέση με άλλες χώρες, το πρόβλημα παραμένει έντονο και βαθιά κοινωνικό.
Το στοίχημα της ουσιαστικής σύγκλισης
Η συνολική εικόνα αποτυπώνει μια Ελλάδα που βελτιώνεται, αλλά εξακολουθεί να απέχει από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Η πρόοδος στην εκπαίδευση και η σταδιακή ενίσχυση της συμμετοχής σε θέσεις ευθύνης δεν αρκούν για να αντισταθμίσουν τις ανισότητες στον χρόνο, στην εργασία και στη βία.
Η ισότητα των φύλων δεν αποτελεί μόνο ηθική ή θεσμική υποχρέωση. Συνδέεται άμεσα με την οικονομική ανάπτυξη, τη δημογραφική ανθεκτικότητα και τη δημοκρατική λειτουργία της χώρας. Το ζητούμενο, πλέον, δεν είναι απλώς η βελτίωση της κατάταξης, αλλά η ουσιαστική σύγκλιση με μια Ευρώπη που κινείται – έστω και αργά – προς μια πιο ισότιμη πραγματικότητα.
Διαβάστε ακόμα: Ομιλείτε ελληνικά; Οι πιο ομιλούμενες γλώσσες στον κόσμο
