Non binary, τρανς, κοινωνικό φύλο, queer, νέες αντωνυμίες, «γιατί πρέπει να γίνεται Pride;», «πώς θα το εξηγήσουμε στα παιδιά μας;» και μία ομπρέλα που χωράει τα πάντα, διότι αυτός ήταν και ο λόγος για τον οποίο δημιουργήθηκε. Η ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητα γίνεται πιο ορατή τον Ιούνιο, τον μήνα περηφάνιας σε όλο τον κόσμο. Μία υπενθύμιση για τα ανθρώπινα δικαιώματα, που θα έπρεπε να είναι αυτονόητα και όχι κάτι που κατακτάται μέσα από αγώνες. Εφόσον όμως δεν είναι τίποτα αυτονόητο, εμείς είμαστε εδώ για να λύσουμε κάθε απορία.
Τι σημαίνουν τα αρχικά ΛΟΑΤΚΙ; Τι είναι αυτό το + και γιατί θεωρείται «ύποπτο» από εκείνους που δεν γνωρίζουν τη σημασία του; Ποιος δημιούργησε τη σημαία του Pride, που αλλάζει συνεχώς, και γιατί πρέπει να ξέρουμε τι συμβολίζει κάθε χρώμα; Είναι γραφικό να αυτοπροσδιορίζεσαι ως ουδέτερο φύλο ή μήπως σηματοδοτεί την εξέλιξη των κοινωνιών; Γιατί το νομοσχέδιο του γάμου των ομόφυλων ζευγαριών είναι μόνο το πρώτο βήμα και δεν σημαίνει τίποτα για κάποιους εκπροσώπους της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας; Πάμε να ξεδιπλώσουμε το ουράνιο τόξο σε έναν πλήρη οδηγό συμπερίληψης.
Τι σημαίνουν τα γράμματα ΛΟΑΤΚΙ+
Πριν δούμε τι αντιστοιχεί σε κάθε γράμμα, είναι σημαντικό να γνωρίζουμε ότι δεν αφορά μόνο τον σεξουαλικό προσανατολισμό. Ο όρος ΛΟΑΤΚΙ+ περιλαμβάνει επίσης την ταυτότητα, την έκφραση φύλου, το βιολογικό αλλά και κοινωνικό φύλο.
Λ: Λεσβία είναι το άτομο που αυτοπροσδιορίζεται ως γυναίκα και ελκύεται συναισθηματικά ή σεξουαλικά από γυναίκες.
Ο: Ομοφυλόφιλος (gay) είναι ο άντρας που έλκεται ερωτικά ή σεξουαλικά από άντρες. Είναι η λέξη που χρησιμοποιούμε για όλα τα γένη όταν αναφερόμαστε σε ομόφυλα ζευγάρια.
Α: Αμφιφυλόφιλο είναι το άτομο που έλκεται σεξουαλικά ή συναισθηματικά από τα δύο φύλα ή και περισσότερα.
Τ: Τρανς άτομα είναι εκείνα των οποίων το κοινωνικό φύλο διαφέρει από το βιολογικό, που τους αποδόθηκε στη γέννα. Πιστεύουμε λανθασμένα ότι ο όρος τρανς ισχύει μόνο για τα άτομα που κάνουν φυλομετάβαση (χειρουργικές και ορμονικές διαδικασίες) για να έρθουν πιο κοντά στα τυπικά εξωτερικά χαρακτηριστικά του φύλου τους, ενώ ισχύει και για εκείνα που μπορεί να μην θελήσουν ποτέ να μπουν στη διαδικασία.
Κ: Κουίρ αποκαλούσαν κάποτε τα άτομα της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας για να τα υποτιμήσουν και να τα προσβάλλουν. Πλέον χρησιμοποιείται ως όρος ενδυνάμωσης και περιλαμβάνει τα άτομα που δεν είναι straight ή cisgender (άτομα που νιώθουν οικεία στο φύλο που γεννήθηκαν).
Ίντερσεξ: Είναι τα άτομα που γεννιούνται με χαρακτηριστικά φύλου που δεν ανήκουν σε αυστηρά αρσενικό ή θηλυκό φύλο (με τη στερεοτυπική έννοια). Τα εντοπίζουμε στα εξωτερικά ή εσωτερικά γεννητικά όργανα, στα χρωμοσώματα ή τις ορμόνες.
Το σύμβολο +
Κάποιοι/ες αναρωτιούνται τι σημαίνει το plus + στο ακρωνύμιο ΛΟΑΤΚΙ+ και αν αυτό είναι ύποπτο ή αναφέρεται σε σεξουαλικές διαστροφές που κανονικοποιούνται. Προφανώς και δεν ισχύει κάτι τέτοιο. Η ομπρέλα του συμβόλου + περιλαμβάνει τα non binary άτομα, εκείνα που δεν νιώθουν ότι ανήκουν στο δυαδικό σχήμα φύλων και που η ταυτότητα φύλου τους είναι ρευστή ή μπορεί να αλλάξει με την πάροδο του χρόνου. Εδώ εμπίπτει και η κατηγορία «ασέξουαλ», αλλά και άλλες, όπου περιγράφει τα άτομα που δεν βιώνουν σεξουαλική έλξη, χωρίς αυτό να μεταφράζεται σε χαμηλή λίμπιντο ή στο ότι αποκλείουν τις συναισθηματικές σχέσεις.
Το ουδέτερο φύλο και η σημασία της αποδοχής
Στην αγγλική γλώσσα, η non binary αντωνυμία είναι they, επομένως είναι πιο εύχρηστο να βάζεις απλά πληθυντικό. Στην ελληνική γλώσσα, επικράτησε το ουδέτερο, με αποτέλεσμα να υποστηριχθεί η άποψη ότι «μιλάμε για ανθρώπους και όχι για αντικείμενα». Ωστόσο, γιατί να μην μπορεί ένας άνθρωπος να αυτοπροσδιορίζεται ως «το», αν νιώθει ότι δεν ανήκει σε κάποιο από τα δύο στερεοτυπικά φύλα;
«Αν μιλάμε για τη δική μου περίπτωση, δεν έχω κανένα πρόβλημα με τις αντωνυμίες και πώς θα αναφερθούν σε εμένα, αλλά τις χρησιμοποιώ όλες. Παρόλα αυτά, υπάρχουν άνθρωποι που αυτοπροσδιορίζονται μόνο με ουδέτερη αντωνυμία και δεν μπορώ να καταλάβω γιατί διαφωνεί κάποιος με αυτό. Θα έπρεπε να είναι αναφαίρετο δικαίωμα του καθένα να επιλέγει πώς θέλουν να του μιλούν», μου εξηγεί η drag queen Marianah Grindr και non binary άτομο Σοφοκλής Βλάχου. «Γιατί ενώ υπάρχει στην κουλτούρα μας ο αυτονόητος σεβασμός προς τους μεγαλύτερους και τους ανώτερούς μας στη δουλειά (ενώ μπορεί να μην το αξίζουν), αρνούμαστε να σεβαστούμε την επιθυμία των non binary ατόμων επειδή πολύ απλά δεν μας βολεύει ή δεν είμαστε εξοικειωμένοι; Η γλώσσα και η κουλτούρα είναι ζωντανοί οργανισμοί που αλλάζουν, εξελίσσονται και προσαρμόζονται στις ανάγκες της κοινωνίας. Υπήρχαν κι άλλα πράγματα που δεν τα ξέραμε ή δεν υπήρχαν, αλλά να που υπάρχουν».
- Βοήθησε η Eurovision και η νίκη του Nemo στο να υπάρξει μεγαλύτερη ορατότητα για τα non binary άτομα;
«Δεν νομίζω, γιατί όσοι παρακολουθούν Eurovision είναι κυρίως άτομα της κοινότητας ή πολύ νέοι άνθρωποι που ενημερώνονται. Η δυσκολία συνήθως υπάρχει στις μεγαλύτερες ηλικίες επειδή δεν τους αφορά ή επειδή δεν θέλουν να αλλάξουν τις παγιωμένες αντιλήψεις τους. Το σημαντικό είναι να αποδεχθούν την ύπαρξη των ατόμων και όχι τόσο την αλλαγή στη γλώσσα, που δεν είναι και κάτι δύσκολο. Ωστόσο, πιστεύω ότι πρέπει κι εμείς από την πλευρά μας να είμαστε πιο ελαστικοί και να μην περνάμε κατευθείαν στην επίθεση, θεωρώντας ότι όλοι το κάνουν επίτηδες. Όλοι μπορούμε να συζητήσουμε με ανθρώπους του κύκλου μας και να δοκιμάσουμε να τους εκπαιδεύσουμε. Η συνέχεια όμως και το αν θα σεβαστούν τους συνανθρώπους τους είναι στο δικό τους χέρι».
Οι παρανοήσεις για τη ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητα
Μπορεί να βρισκόμαστε στο 2024, αλλά η έλλειψη γνώσης και πληροφόρησης οδηγεί σε τρομακτικές παρανοήσεις για το τι ισχύει για τη ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητα. «Δεν αντιλαμβάνομαι στο πού αποσκοπεί η ερώτηση ποιος είναι ο άντρας και ποιος η γυναίκα (αν μιλάμε για γκέι άντρες). Αυτό που είναι εντελώς αβάσιμο είναι ότι τα γκέι ζευγάρια θα κάνουν γκέι παιδιά ή ότι οι drag queens είναι σε θέση να επηρεάσουν αρνητικά τα παιδιά που έρχονται σε επαφή μαζί τους», υποστηρίζει ο Ηλίας Λουκόπουλος- Κούτσης, διευθυντής του χώρου queer arts “HGW”, που αυτοπροσδιορίζεται ως genderqueer και τον βρίσκουμε και ως draq queen Aphrodite.
«Η πιο χαρακτηριστική παρανόηση είναι ότι συγχέουν τη ΛΟΑΤΚΙ ταυτότητα και κυρίως το + με κάτι που αφορά το σεξ, αφαιρώντας του κάθε κοινωνική υπόσταση και δίνοντας πάτημα σε εκείνους που πιστεύουν ότι είναι το ίδιο με σεξουαλική διαστροφή. Ξεχνούν ότι είναι κι εκείνοι άνθρωποι που θέλουν να συνδέονται συναισθηματικά και ψυχικά με τους άλλους», συμπληρώνει.
Βανέσα Βενέτη, ακτιβίστρια και ραδιοφωνική παραγωγός.
Γεννιέσαι, δεν γίνεσαι ΛΟΑΤΚΙ+
Μιλώντας για παρανοήσεις, η τρανς κοινότητα ξέρει πολύ καλά πώς είναι να νομίζουν οι άλλοι ότι η φυλομετάβαση είναι θέμα επιλογής. «Γεννιέσαι τρανς, δεν γίνεσαι. Ποιος θα έκανε συνειδητά την επιλογή να αλλάξει τη ζωή του για να ταλαιπωρείται για χρόνια με ορμονοθεραπείες και επεμβάσεις; Το κάνεις γιατί δεν μπορείς να παραμείνεις στο βιολογικό φύλο, με το οποίο γεννήθηκες», μας ενημερώνει η ακτιβίστρια και ραδιοφωνική παραγωγός Βανέσα Βενέτη. «Δεν είναι σωστό να λέμε αλλαγή φύλου, αφού δεν αλλάζεις, αλλά επιστρέφεις σε αυτό για το οποίο προορίζεσαι. Όπως δεν είναι και σωστό να μιλάμε για διόρθωση φύλου, εφόσον δεν διορθώνεις κάτι ακριβώς. Η σωστή ορολογία είναι χειρουργική επιβεβαίωση φύλου, που επιτυγχάνεται με την επέμβαση. Υπάρχουν όμως και τρανς άτομα που δεν περνούν από αυτή τη διαδικασία, είτε επειδή δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα, είτε επειδή δεν το επιθυμούν. Αυτό δεν τα κάνει λιγότερο τρανς, γιατί γίνεται μετάβαση με τον ένα ή με τον άλλο τρόπο. Αυτό που πρέπει να ξέρουν όμως όλοι είναι ότι δεν είναι επιλογή. Όταν μιλάω με άλλες τρανς γυναίκες, αναρωτιόμαστε από τι υλικό είμαστε φτιαγμένες και αντέχουμε».
Η Βανέσα μιλά για επιλογή και σκέφτομαι πόσο συχνά ακούμε από ανθρώπους που δεν ανήκουν στη ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητα να μιλούν για επιλογή. Να πιστεύουν ότι επιλέγεις το ποιον θα ερωτευτείς και ότι σνομπάρεις το άλλο φύλο, λες και ακολουθείς κάποια τάση που σου υπαγορεύει με ποιον θα κάνεις σεξ ή σχέση. Αντίστοιχα, το misgendering, που είναι η χρήση λάθος αντωνυμιών, αποτελεί μία μορφή κακοποίησης, ειδικά για τα τρανς άτομα που προσπαθούν να αφήσουν στο παρελθόν την παλιά τους ταυτότητα (γνωστή και ως dead name). «Υπάρχουν άνθρωποι που αποκτούν κατάθλιψη ή που οδηγούνται στην αυτοκτονία επειδή δεν μπορούν να κάνουν φυλομετάβαση. Σκέψου πώς είναι η κατάσταση αν μέσα σε όλα αυτά είσαι και μετανάστρια ή Ρομά», λέει η Βανέσα.
Ένας νόμος δεν αρκεί
Με αφορμή τον Ιούνιο, γνωστό και ως Μήνα Υπερηφάνειας Pride, επανέρχεται στο προσκήνιο η επιτακτική ανάγκη για περισσότερες αλλαγές στη νομοθεσία αλλά και την κοινωνία. Το νομοσχέδιο για τον γάμο των ομόφυλων ζευγαριών είναι τόσο σημαντικό όσο ακούστηκε; Ή απλώς το πρώτο βήμα;
«Καταρχάς, το νομοσχέδιο εξαιρεί την τρανς γονεϊκότητα, άρα για ποια ισότητα μιλάμε; Εγώ πάλεψα για να αλλάξουν τα δεδομένα, αλλά αν ήθελα να υιοθετήσω μόνη μου ως τρανς άτομο, δεν θα μπορούσα», αναφέρει η Βανέσα.
«Κανείς δεν μπορεί να πει ότι δεν ήταν ένα πολύ σημαντικό βήμα, ειδικά σε μία χώρα τόσο θεοκεντρική, αν και θεωρώ ότι το timing δείχνει ότι υπήρχε πολιτική σκοπιμότητα. Πιστεύω δηλαδή ότι δεν ψηφίστηκε ως ανάγκη αλλά ως απάντηση στην αντιπολίτευση. Γι αυτό και δεν είναι ολοκληρωμένο ή επαρκώς πλαισιωμένο (βλ. τρανς γονεϊκότητα). Είναι όμως λάθος να λες ότι η κοινωνία δεν είναι έτοιμη γιατί ποτέ δεν θα είναι. Βλέπεις και την έξαρση της βίας όταν πάνε να γίνουν αλλαγές», συμπληρώνει ο Ηλίας, «Η βασική αλλαγή που χρειαζόμαστε είναι στην παιδεία, και μάλιστα ριζικά. Όχι μόνο συμπεριληπτικότητα στα σχολεία, αλλά να μάθεις για την αποδοχή και τη διαφορετικότητα από το νηπιαγωγείο. Να είσαι ένας εκπαιδευτικός που θα δώσει τα σωστά εφόδια στα παιδιά, έτσι ώστε να μάθουν για την αγάπη και τον σεβασμό. Και αντίστοιχα να τιμωρείσαι αν κακοποιείς συναισθηματικά ή γεμίζεις τα παιδιά με μίσος. Καλώς ή κακώς, οι γενιές μας ό,τι έμαθαν, έμαθαν. Ο κώδικας γράφτηκε. Το θέμα είναι οι επόμενες».
Τα τρανς άτομα νιώθουν ότι είναι μόνα τους και ότι δεν έχουν τα ίδια δικαιώματα με την υπόλοιπη κοινότητα. «Δεν υπάρχουν ούτε οι ίδιες ανάγκες ούτε οι ίδιες ευκαιρίες. Ίσως έχουμε κάποια κοινά με την ίντερσεξ κοινότητα, (για την οποία κάνει σπουδαία δουλειά η Ρηνιώ Συμεωνίδου με την ακτιβιστική οργάνωση Intersex Greece). Όσο για εμάς τα τρανς άτομα, αποκλειόμαστε κοινωνικά, οικογενειακά και επαγγελματικά. Έχω μία φίλη που ζει στο Βέλγιο και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ακολουθεί κανόνες συμπερίληψης γιατί σέβονται όλες τις κοινότητες. Πρέπει να αποφασίσουμε αν είμαστε Ευρώπη».
«Μαζί με την Άννα Κουρουπού, ετοιμάζουμε την οργάνωση Transgender Greece, όπου είναι όλοι ευπρόσδεκτοι. Αγωνιζόμαστε για όλα τα ανθρώπινα δικαιώματα αλλά με ναυαρχίδα την τρανς κοινότητα. Είναι ανάγκη να υπάρξουν άνθρωποι που μπορούν να προσφέρουν. Και μετά από χρόνια να έρθουν οι νεότερες γενιές και να συνεχίσουν αυτό που ξεκινήσαμε».
Ένας πλήρης οδηγός συμπερίληψης.
Το Pride, το γκλίτερ και η Αθήνα που γίνεται ουράνιο τόξο
Στις 15 Ιουνίου, το κέντρο της πόλης θα γεμίσει με χρώματα, μουσική, άρματα, ανθρώπους που θα βρίσκονται εκεί για να γιορτάσουν τη μέρα όπου η ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητα παίρνει την ορατότητα που της αξίζει. Μπορεί τώρα να είναι γιορτή αλλά ας μην ξεχνάμε από πού ξεκίνησε και τι συμβολίζει. Τη δεκαετία του ‘60, η ομοφυλοφιλία ήταν καταχωρημένη ως ψυχική νόσος. Στη Νέα Υόρκη, η ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητα διασκέδαζε σε μπαρ και κλαμπ, που ανήκαν στη Μαφία. Στις 28 Ιουνίου του 1969, αστυνομικοί εισέβαλαν στο μπαρ Stonewall, έσυραν έξω 200 άτομα και τα χτύπησαν. Η κοινότητα ήταν ήδη εξαγριωμένη με την αστυνομική βία που υφίστατο επί χρόνια και απάντησε στη σωματική βία. Εκείνο το βράδυ (που ευτυχώς δεν υπήρξαν νεκροί), ξεκίνησε μία εβδομάδα διαμαρτυριών και πορειών που εξαπλώθηκε και σε άλλες μεγάλες πόλεις. Ήταν η αρχή του Pride.
Σήμερα είναι περισσότερο γιορτή και λιγότερο διαμαρτυρία. Πολύς κόσμος δεν γνωρίζει ότι πρόκειται όμως και για μία επέτειο, χάρη στην οποία οι άνθρωποι είναι ελεύθεροι να εκφραστούν με όποιο τρόπο επιθυμούν.
«Μπορεί να μην έχει πια τον αγωνιστικό του χαρακτήρα, αλλά καλώς γίνεται. Άτομα με καταπιεσμένες ταυτότητες που φοβούνται να κυκλοφορήσουν όπως θέλουν τις υπόλοιπες 364 μέρες, βλέπουν την πόλη τους γίνεται ένα ασφαλές πλαίσιο. Μιλάμε για άτομα που έχουν εκπαιδευτεί να ντρέπονται για αυτό που είναι αλλά εκείνη τη μέρα είναι περήφανα και δεν χρειάζονται να ντύνονται συντηρητικά», υποστηρίζει η Βανέσα ενώ μιλά και για το flamboyant στοιχείο της παρέλασης, με χρώματα, γκλίτερ, μακιγιάζ και ημίγυμνα looks. «Είναι ακριβώς το ίδιο με το να σχολιάζεις το ντεκολτέ μίας γυναίκας. Πρόκειται για βαθιά πατριαρχικά στερεότυπα. Δεν νομίζω ότι ένα topless αγόρι ή μία σκιά με γκλίτερ μπορεί να καταλύσει τα πρότυπα της ελληνικής κοινωνίας. Εγώ θα ντυθώ απλά, αλλά σέβομαι απόλυτα την ανάγκη του άλλου να ντυθεί extravaganza».
Το ίδιο πιστεύει και ο Ηλίας: «Είναι δικαίωμά σου να βγεις όπως θέλεις. Καταλαβαίνω και τους πιο συντηρητικούς αν και δεν συμφωνώ. Καλώς ή κακώς, πάντα θα υπάρχει μία ελίτ που καθορίζει τι είναι το ηθικό, καλαίσθητο ή πρέπον. Είναι πιο δύσκολο για τις μεγαλύτερες ηλικίες που ακολουθούν κάποιους κώδικες και το κατανοώ. Αλλά δεν μπορώ να μην σκεφτώ ότι έτσι δαιμονοποιείς το σώμα, τη σεξουαλικότητα και είναι σαν να λες ότι το γυμνό σώμα είναι μόνο σεξ, ενώ δεν είναι. Πιστεύω όμως ότι θα ενοχληθεί αυτός που θέλει να ενοχληθεί. Που θα παραπονεθεί ακόμα κι αν βάλεις κελεμπία. Άρα δεν θα σταματήσουμε, γιατί δεν θα αλλάξει κάτι έτσι».
Σοφοκλή, εσύ τι πιστεύεις; «Κατ’εμέ, έχουν και τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης ένα μερίδιο ευθύνης σε αυτό. Αν μεταδίδεις μόνο αυτές τις εικόνες, αλλά όχι την οικογένεια ή τα άτομα τρίτης ηλικίας που θα πάνε στο Pride ή και εκείνους με απλό ντύσιμο, δημιουργείς την εντύπωση ότι είναι μόνο αυτό. Όποιος έχει πάει έστω και μία φορά, ξέρει ότι θα δει τα πάντα».
Ένας πλήρης οδηγός συμπερίληψης.
Η σημαία ΛΟΑΤΚΙ+ «Ουράνιο Τόξο»
Μέχρι το 1978, το σύμβολο της κοινότητας ήταν το ροζ τρίγωνο, που είχε όμως μία τραγική απόχρωση, αφού με αυτό “μάρκαραν” τα ΛΟΑΤΚΙ+ θύματα του Ολοκαυτώματος, που εκείνη την εποχή περιορίζονταν στους γκέι άντρες. Ο ακτιβιστής και πρώτος ανοιχτά γκέι πολιτικός που κέρδισε έδρα στο Συμβούλιο του Σαν Φρανσίσκο Harvey Milk (μπορείς να δεις την ταινία για τη ζωή του με τον Sean Penn στον ομώνυμο ρόλο) ζήτησε από τον φίλο του και επίσης ακτιβιστή Gilbert Baker να φτιάξει μία σημαία ΛΟΑΤΚΙ+ με θετικό πρόσημα αλλά και συμπερίληψη. Ένα σύμβολο για όλους που ταυτόχρονα να «φωνάζει» δύναμη και επαναστατικότητα. Η πρώτη αυτοσχέδια σημαία δημιουργήθηκε το 1978 με τη βοήθεια εθελοντών και περιελάμβανε 8 χρώματα. Ροζ για τη σεξουαλικότητα, κόκκινο για τη ζωή, πορτοκαλί για την επούλωση, κίτρινο για τον ήλιο, πράσινο για τη γαλήνη με τη φύση, τιρκουάζ για την τέχνη, βιολετί για το πνεύμα, σκούρο μπλε για την αρμονία. Στην πορεία, τα χρώματα έγιναν 6 προς διευκόλυνση της παραγωγής, αλλά δεν έχει σταματήσει να αλλάζει και να προσαρμόζεται στις κοινωνικές εξελίξεις. Πλέον υπάρχει καφέ και μαύρο, συμβολίζοντας τους ανθρώπους άλλων χρωμάτων, ροζ, μπλε αλλά και λευκό. Ωστόσο, κάθε κομμάτι της κοινότητας έχει τη δική του σημαία, εκφράζοντας τη μοναδικότητά του. Έτσι όπως συμβαίνει και στην αληθινή ζωή.
Η απάντηση είναι ο σεβασμός
Η πρώτη λέξη που σκέφτηκα είναι η αποδοχή, αλλά θυμήθηκα τα λόγια μίας τρανς φίλης που μου είπε ότι κανείς δεν χρειάζεται την αποδοχή σου, γιατί έτσι είναι σαν να περιμένει τη δική σου άδεια για να ζήσει όπως θέλει. Το μόνο που χρειάζεται είναι αγάπη, σεβασμός απέναντι σε όλα αυτά που δεν είναι σαν εμάς και συνεχής παιδεία. Οι κοινωνίες εξελίσσονται, αλλάζουν, μετασχηματίζονται σε έναν κόσμο που πρέπει να είναι γεμάτος διαφορετικές εικόνες και ζωές. Πρέπει να βοηθάμε όπου μπορούμε χωρίς απαραίτητα να ανήκουμε σε μία κοινότητα.
Να αφουγκραζόμαστε την κοινωνία, όχι τόσο ως σύνολο αλλά ως μονάδα. Να ακούμε τα παιδιά που ενδεχομένως νιώθουν δυσφορία στο σώμα τους από μικρή ηλικία. Τα παιδιά που λένε «όχι» στα στερεότυπα και δεν θέλουν να παίξουν με παιχνίδια που για κάποιο λόγο έχουν χωριστεί σε αγορίστικα και κοριτσίστικα. Τα παιδιά που δεν έχουν νιώσει χτυποκάρδι στο σχολείο για παιδιά άλλου φύλου, αλλά του δικού τους. Να συνεχίσουμε τις ζωές μας αφήνοντας τις προκαταλήψεις και τα στεγανά εκεί όπου ανήκουν. Στο παρελθόν.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ: Γιατί η Φινλανδία είναι πάντα η πιο «ευτυχισμένη» χώρα στον κόσμο;
