Μέχρι πριν από λίγα χρόνια, η μοναξιά θεωρούνταν κάτι που οι περισσότεροι άνθρωποι προσπαθούσαν να αποφύγουν. Σήμερα, όμως, μια νέα κατηγορία δημιουργών περιεχομένου στα social media φαίνεται να παρουσιάζει τη ζωή χωρίς φίλους, σύντροφο ή έντονη κοινωνική δραστηριότητα ως μια συνειδητή και πολλές φορές επιθυμητή επιλογή. Οι λεγόμενοι «influencers της μοναξιάς» συγκεντρώνουν εκατομμύρια προβολές καταγράφοντας την καθημερινότητά τους, η οποία χαρακτηρίζεται από ηρεμία, τάξη και απόσταση από τις κοινωνικές υποχρεώσεις που κυριαρχούν στη ζωή πολλών ανθρώπων.
Η καθημερινότητα που έγινε περιεχόμενο
Τα βίντεο ακολουθούν συνήθως ένα γνώριμο μοτίβο. Ο δημιουργός επιστρέφει από τη δουλειά, μπαίνει σε ένα απόλυτα τακτοποιημένο σπίτι, ετοιμάζει το φαγητό του, περνά χρόνο με το κατοικίδιό του, διαβάζει, βλέπει τηλεόραση ή ακολουθεί μια προσωπική ρουτίνα ευεξίας πριν ολοκληρώσει τη μέρα του.
Η απλότητα αυτών των στιγμών είναι ακριβώς αυτό που φαίνεται να προσελκύει εκατομμύρια θεατές.
Μία από τις πιο γνωστές εκπροσώπους της τάσης είναι η Paulina Cee, η οποία καταγράφει σχεδόν κάθε πτυχή της καθημερινότητάς της ζώντας μόνη. Από την πρωινή της ρουτίνα μέχρι την επιστροφή στο σπίτι μετά τη δουλειά, το περιεχόμενό της προβάλλει έναν τρόπο ζωής όπου η ησυχία και η αυτονομία έχουν πρωταγωνιστικό ρόλο.
Το ενδιαφέρον είναι πως ακόμη και σκηνές που φαίνονται αυθόρμητες, όπως η έξοδος από το ασανσέρ ή η είσοδος στο σπίτι, είναι προσεκτικά σκηνοθετημένες, καθώς απαιτούν την τοποθέτηση της κάμερας εκ των προτέρων. Αυτό δημιουργεί ένα παράδοξο: η μοναξιά παρουσιάζεται ως φυσική κατάσταση, ενώ στην πραγματικότητα αποτελεί προϊόν προσεκτικής ψηφιακής παραγωγής.
Η μοναχικότητα ως τρόπος ζωής
Οι περισσότεροι δημιουργοί αυτού του περιεχομένου δεν παρουσιάζουν τη μοναχική ζωή ως πρόβλημα ή δυσκολία. Αντίθετα, τη συνδέουν με την ελευθερία, την ανεξαρτησία και την ψυχική ηρεμία.
Η απουσία κοινωνικών υποχρεώσεων εμφανίζεται συχνά ως πλεονέκτημα. Οι δημιουργοί υποστηρίζουν ότι δεν χρειάζεται να προσαρμόζουν το πρόγραμμά τους στις ανάγκες άλλων ανθρώπων και μπορούν να αφιερώνουν όλο τον χρόνο τους στον εαυτό τους. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η δημιουργός Drama Free Diaries, η οποία δημοσιεύει βίντεο περιγράφοντας τη ζωή μιας γυναίκας που ζει μόνη, χωρίς παιδιά, χωρίς σύντροφο και χωρίς στενό κοινωνικό κύκλο.
Η τάση αυτή δεν αφορά αποκλειστικά τις γυναίκες. Δημιουργοί όπως ο Manocutz παρουσιάζουν μια αντίστοιχη εκδοχή της μοναχικής ζωής, με έμφαση στη γυμναστική, την πειθαρχία και την προσωπική εξέλιξη.
Γιατί βρίσκουν τόσο μεγάλη απήχηση;
Η επιτυχία των «influencers της μοναξιάς» φαίνεται να συνδέεται με βαθύτερες κοινωνικές αλλαγές. Η τηλεργασία, η αύξηση των μονοπρόσωπων νοικοκυριών, η εξ αποστάσεως επικοινωνία και η συνεχής παρουσία της τεχνολογίας έχουν αλλάξει σημαντικά τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι δημιουργούν και διατηρούν σχέσεις.
Για πολλούς θεατές, τα συγκεκριμένα βίντεο λειτουργούν σχεδόν χαλαρωτικά. Η εικόνα ενός ήσυχου σπιτιού, μιας οργανωμένης ρουτίνας και μιας ζωής χωρίς συγκρούσεις ή κοινωνικό άγχος προσφέρει μια αίσθηση ασφάλειας και ελέγχου.
Άλλοι, ωστόσο, βλέπουν πίσω από αυτή την τάση μια πιο ανησυχητική πραγματικότητα. Υποστηρίζουν ότι η αυξανόμενη δημοτικότητα αυτών των βίντεο αντανακλά τη δυσκολία των σύγχρονων ανθρώπων να δημιουργήσουν ουσιαστικές κοινωνικές σχέσεις και να συμμετέχουν ενεργά σε κοινότητες.
Η «οικονομία της μοναξιάς»
Τα τελευταία χρόνια όλο και περισσότεροι ερευνητές μιλούν για την «οικονομία της μοναξιάς», δηλαδή για προϊόντα, υπηρεσίες και ψηφιακές πλατφόρμες που αναπτύσσονται γύρω από ανθρώπους που περνούν μεγάλο μέρος της ζωής τους μόνοι.
Οι influencers της μοναξιάς φαίνεται να αποτελούν την πιο σύγχρονη εκδοχή αυτού του φαινομένου. Μετατρέπουν την προσωπική τους καθημερινότητα σε περιεχόμενο και τη μοναχικότητα σε προϊόν που καταναλώνεται από εκατομμύρια ανθρώπους.
Η μεγαλύτερη ειρωνεία, ωστόσο, είναι ότι εκατομμύρια χρήστες αφιερώνουν ώρες παρακολουθώντας ανθρώπους που δηλώνουν πως ζουν μόνοι, την ίδια στιγμή που συχνά παραμελούν τις πραγματικές σχέσεις και τις κοινωνικές επαφές γύρω τους.
Είτε πρόκειται για μια μορφή προσωπικής ελευθερίας είτε για αντανάκλαση μιας κοινωνίας που απομακρύνεται όλο και περισσότερο από τις ανθρώπινες σχέσεις, ένα είναι βέβαιο: οι «influencers της μοναξιάς» δεν αποτελούν απλώς μια ακόμη διαδικτυακή τάση. Αποτελούν έναν καθρέφτη της εποχής μας.
