Η Κωνσταντινούπολη φημίζεται παγκοσμίως για την πλούσια ιστορία της, τα εκθαμβωτικά μνημεία και τη μοναδική γεωγραφική της θέση, που ενώνει δύο ηπείρους. Ωστόσο, για πολλούς επισκέπτες και κατοίκους, η πραγματική γοητεία της πόλης βρίσκεται στους χνουδωτούς, τετράποδους πολίτες της: τις γάτες.
Αυτά τα αιλουροειδή δεν είναι απλώς αδέσποτα ζώα. Αντιθέτως, θεωρούνται αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητας, καθώς και ζωντανά σύμβολα της τουρκικής ζεστασιάς και φιλοξενίας.
Οδηγός η παράδοση και το Ισλάμ
Η βαθιά ριζωμένη σχέση της Πόλης με τις γάτες δεν είναι τυχαία. Στην πραγματικότητα, αυτή η σύνδεση χρονολογείται από την εποχή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Εκείνη την περίοδο, τα περισσότερα σπίτια ήταν κατασκευασμένα από ξύλο. Συνεπώς, οι αρουραίοι και τα ποντίκια αποτελούσαν σοβαρό πρόβλημα υγιεινής και καταστροφής. Οι γάτες κρίνονταν απαραίτητες για τον έλεγχο των τρωκτικών, προστατεύοντας έτσι τόσο τις αποθήκες τροφίμων όσο και τους πολύτιμους θησαυρούς γνώσης.
Επιπλέον, η ισλαμική παράδοση έπαιξε καταλυτικό ρόλο στην υψηλή θέση των γατών. Σε αντίθεση με άλλα ζώα, όπως οι σκύλοι, οι γάτες θεωρούνται τελετουργικά καθαρές. Μάλιστα, τους επιτρέπεται να εισέρχονται ελεύθερα σε σπίτια και τζαμιά. Υπάρχουν πολλές ιστορίες που υπογραμμίζουν τη μεγάλη αγάπη του Προφήτη Μωάμεθ για τα αιλουροειδή. Για παράδειγμα, μια διάσημη διήγηση αναφέρει ότι προτίμησε να κόψει το μανίκι της ρόμπας του, αντί να ξυπνήσει τη γάτα του, Μουέζα, που κοιμόταν πάνω του.
Η βασίλισσα των ζώων
Οι γάτες της Κωνσταντινούπολης απολαμβάνουν μια μοναδική κατάσταση. Πρόκειται για μία κατάσταση που δεν συναντάται σε καμία άλλη μεγαλούπολη του κόσμου. Δεν ανήκουν σε κανέναν συγκεκριμένα, αλλά ταυτόχρονα ανήκουν σε όλους. Οι κάτοικοι τις αντιμετωπίζουν ως κοινά κατοικίδια. Αυτή η «απροσδιόριστη ιδιοκτησία» εγγυάται την ελευθερία τους.
Πολλοί ντόπιοι αναλαμβάνουν τη φροντίδα μιας συγκεκριμένης γάτας ή μιας ομάδας γατών της γειτονιάς. Βλέπεις συνέχεια μπολ με τροφή και νερό να είναι τοποθετημένα έξω από μαγαζιά και σπίτια. Οι δήμοι, μάλιστα, έχουν τοποθετήσει αυτόματους πωλητές που παρέχουν τροφή για γάτες και σκύλους. Η πληρωμή γίνεται με ανακυκλώσιμα μπουκάλια. Έτσι, προωθείται η ανακύκλωση και η φροντίδα των ζώων ταυτόχρονα. Πρόκειται για μία αλυσίδα αλληλεγγύης που διατηρεί υγιή τον πληθυσμό των γατών.
Η γάτα της Αγιά-Σοφιάς
Οι γάτες έχουν ενσωματωθεί πλήρως στην αστική ζωή. Δεν είναι ασυνήθιστο να δει κανείς μια γάτα να λιάζεται αμέριμνη σε ένα περβάζι στο Μεγάλο Παζάρι. Άλλες φορές, μπορεί να κάθεται δίπλα στον πελάτη ενός εστιατορίου, περιμένοντας υπομονετικά κάποιο μεζέ. Μπορεί ακόμα να συναντήσει κάποιος μια γάτα να κοιμάται μέσα σε μια βιτρίνα καταστήματος, ή να περπατάει πάνω σε ένα αναγνωστήριο πανεπιστημίου. Αυτές οι εικόνες αποτυπώνουν την αβίαστη συνύπαρξη ανθρώπου και ζώου.
Εντούτοις, ορισμένες γάτες έχουν αποκτήσει διεθνή φήμη. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η Τομπίλι, μια παχουλή γάτα που έγινε διάσημη για την χαρακτηριστική πόζα της, καθώς ήταν ξαπλωμένη στο πεζοδρόμιο. Όταν η Τομίλι πέθανε, οι κάτοικοι της περιοχής συγκέντρωσαν υπογραφές. Συνεπώς, τιμήθηκε με ένα χάλκινο άγαλμα στην αγαπημένη της θέση. Μια άλλη διάσημη γάτα, η Γκλι, έγινε παγκόσμιο σύμβολο ως η μόνιμη κάτοικος της Αγίας Σοφίας για πολλά χρόνια.
Η φήμη τους ενισχύθηκε περαιτέρω από την ταινία ντοκιμαντέρ «Κεντί» (που σημαίνει «γάτα» στα τουρκικά), το 2016. Το ντοκιμαντέρ, στην ουσία, κατέγραψε τη ζωή επτά διαφορετικών αδέσποτων γατών. Ταυτόχρονα, παρουσίασε τις ιστορίες των ανθρώπων που τις φρόντιζαν. Χάρη σε αυτό το έργο, η Κωνσταντινούπολη καθιερώθηκε πλέον στη συνείδηση του κόσμου ως «η Πόλη των Γατών».
Το πολιτικό ζήτημα
Την τελευταία δεκαετία, η ευαισθητοποίηση για την κακοποίηση των ζώων έχει μετατραπεί σε πολιτικό ζήτημα. Αυτή η εξέλιξη είναι σημαντική, αφού μέχρι πρόσφατα τα ζώα θεωρούνταν απλώς «εμπορεύματα» βάσει του νόμου. Τελικά, η τουρκική κυβέρνηση θέσπισε νέο νόμο το 2021. Αυτός ο νόμος αναγνωρίζει τα αδέσποτα και τα κατοικίδια ως «ζωντανά όντα». Έτσι, προβλέπονται ποινές φυλάκισης για όσους διαπράττουν εγκλήματα κακοποίησης ή παραμέλησης ζώων.
Ακόμη και αν η ραγδαία αστικοποίηση και η κτιριακή ανάπτυξη απειλούν τις παραδοσιακές γειτονιές των γατών, η κουλτούρα της φροντίδας παραμένει ισχυρή. Η παρουσία τους λειτουργεί ως ένας ήσυχος δείκτης της ανθρωπιάς. Οι γάτες της Κωνσταντινούπολης δεν είναι απλώς τμήμα του τοπίου. Αντιθέτως, αποτελούν μέρος της ψυχής της πόλης, υπενθυμίζοντας σε όλους τη σημασία της ανεξαρτησίας, της ελευθερίας και της κοινοτικής αλληλεγγύης.
Διαβάστε ακόμα: Γιατί δεν μιλάμε ίδια γλώσσα με το σκυλί μας
