Τι συμβαίνει όταν σκύλοι και γάτες βιώνουν στρες και πώς μπορούμε να το αναγνωρίσουμε.
Κάθε κηδεμόνας ζώου έχει σταθεί κάποια στιγμή απέναντι στον σκύλο ή τη γάτα του και έχει αναρωτηθεί: είναι πραγματικά ευτυχισμένο; Αν και τα κατοικίδια δεν μπορούν να εκφράσουν με λόγια τη συναισθηματική τους κατάσταση, το σώμα και η συμπεριφορά τους δίνουν συχνά ξεκάθαρα μηνύματα.
Οι περισσότεροι άνθρωποι αντιλαμβάνονται εύκολα πότε το ζώο τους είναι χαρούμενο. Εκεί που συχνά υπάρχει δυσκολία, είναι στον εντοπισμό των πιο «σιωπηλών» ενδείξεων φόβου ή στρες. Όπως επισημαίνει η Μελίσα Μπέιν, καθηγήτρια Ηθολογίας στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια, πολλοί κηδεμόνες συγχέουν την ένταση ή την υπερδιέγερση με την ευτυχία.
Η γλώσσα του σώματος λέει πολλά
Σε έναν χαρούμενο σκύλο, τα αυτιά είναι συνήθως στραμμένα προς τα εμπρός, το σώμα δείχνει σταθερό και χαλαρό, ενώ η ουρά κινείται με φυσικό ρυθμό. Αντίστοιχα, μια γάτα που νιώθει άνετα έχει όρθια αυτιά, χαλαρή στάση και ουρά υψωμένη με ελαφριά καμπύλη στην άκρη.
Ωστόσο, το κούνημα της ουράς δεν είναι πάντα ένδειξη χαράς. Σε ορισμένες περιπτώσεις, ειδικά στους σκύλους, μπορεί να σηματοδοτεί εγρήγορση ή ένταση.
Πότε το ζώο βρίσκεται σε στρες
Ένας σκύλος που αγχώνεται τείνει να «μαζεύεται», να κρατά τα αυτιά του πίσω και την ουρά χαμηλά ή ανάμεσα στα πόδια. Συμπεριφορές όπως το συνεχές βημάτισμα, το επίμονο γλείψιμο, το λαχάνιασμα ή η επιθετικότητα μπορεί επίσης να αποτελούν προειδοποιητικά σημάδια.
Στις γάτες, το στρες εκδηλώνεται συχνά με αυτιά τραβηγμένα προς τα πίσω, χαμηλή ή φουντωμένη ουρά και κυρτωμένη πλάτη. Ήχοι δυσαρέσκειας, ξύσιμο ή έντονη διαστολή της κόρης των ματιών είναι κοινές αντιδράσεις και στα δύο είδη.
Ο ρόλος της κοινωνικότητας
Η κοινωνικότητα αποτελεί επίσης δείκτη ευεξίας, αν και διαφέρει από ζώο σε ζώο. Κάποια κατοικίδια αποζητούν απλώς την παρουσία ανθρώπων στον ίδιο χώρο, ενώ άλλα θέλουν σωματική επαφή, παιχνίδι ή ύπνο κοντά στον κηδεμόνα τους.
Η περίοδος κοινωνικοποίησης είναι καθοριστική: στις γάτες ξεκινά περίπου στις επτά εβδομάδες ζωής, ενώ στους σκύλους μεταξύ 14 και 16 εβδομάδων. Παρόλα αυτά, ακόμη και σε μεγαλύτερη ηλικία, η εκπαίδευση μπορεί να βελτιώσει τη συμπεριφορά και την προσαρμοστικότητα.
Ένα ακόμη σημάδι χαράς, κυρίως στους σκύλους, είναι τα ξαφνικά ξεσπάσματα ενέργειας, τα γνωστά «zoomies», ιδιαίτερα όταν οι άνθρωποί τους βρίσκονται στο σπίτι.
Οι αλλαγές επηρεάζουν έντονα τους σκύλους
Η ξαφνική απάθεια, η μειωμένη διάθεση για παιχνίδι ή η απομάκρυνση από κοινωνικές επαφές μπορεί να υποδηλώνουν πόνο ή ψυχική δυσφορία. Οι σκύλοι, ειδικά, δυσκολεύονται να προσαρμοστούν σε μεγάλες αλλαγές, όπως μια μετακόμιση, η άφιξη νέου μέλους στην οικογένεια ή η απώλεια ενός ανθρώπου.
Όπως σημειώνει ο καθηγητής Στάνλεϊ Κόρεν από το University of British Columbia, η προσαρμογή σε τέτοιες αλλαγές μπορεί να διαρκέσει εβδομάδες ή και μήνες. Οι κηδεμόνες γνωρίζουν συνήθως τη «φυσιολογική» συμπεριφορά του ζώου τους, γι’ αυτό και κάθε απότομη μεταβολή, ειδικά στην όρεξη, δεν πρέπει να αγνοείται.
Πώς μπορούμε να τα στηρίξουμε
Οι ειδικοί τονίζουν ότι, όταν υπάρχει υποψία δυσφορίας, η επικοινωνία με τον κτηνίατρο είναι απαραίτητη. Σε ορισμένες περιπτώσεις απαιτείται φαρμακευτική αγωγή, ενώ σε άλλες η παρέμβαση εκπαιδευτή μπορεί να κάνει τη διαφορά.
Όπως εξηγεί η εκπαιδεύτρια σκύλων Τζόις Λέμπιγκ, μια «προβληματική» συμπεριφορά συχνά δεν είναι τίποτα άλλο από την προσπάθεια του ζώου να διαχειριστεί μια δύσκολη ή άγνωστη κατάσταση.
Στην καθημερινότητα, μικρές πρακτικές έχουν μεγάλη σημασία. Για τους σκύλους, η βόλτα δεν είναι μόνο άσκηση, αλλά και εξερεύνηση μέσω της όσφρησης. Το να τους επιτρέπουμε να μυρίζουν το περιβάλλον γύρω τους είναι βασικό για την ψυχική τους ισορροπία.
Στις γάτες, η ενίσχυση του κυνηγετικού ενστίκτου με παιχνίδια ή με «αναζήτηση» της τροφής μέσα στο σπίτι μπορεί να λειτουργήσει ευεργετικά.
Το συμπέρασμα στο οποίο συγκλίνουν οι ειδικοί είναι απλό: ο πιο ουσιαστικός παράγοντας για την ευτυχία των κατοικιδίων μας είναι ο χρόνος. Η παρουσία, η προσοχή και η ουσιαστική αλληλεπίδραση παραμένουν τα πιο ισχυρά «εργαλεία» φροντίδας.
Διαβάστε ακόμα: Γιατί οι άνθρωποι πιστεύουν στα ζώδια;
