Η «γενιά των singles» παύει πλέον να είναι κοινωνική εξαίρεση και μετατρέπεται σε κυρίαρχη δημογραφική τάση στις ανεπτυγμένες οικονομίες. Διεθνείς αναλύσεις, από τον Economist έως το ερευνητικό δίκτυο Population Europe, μιλούν ανοιχτά για μια «ύφεση των σχέσεων», η οποία δεν αφορά μόνο τις προσωπικές επιλογές, αλλά επηρεάζει βαθιά την οικονομία, τη δημογραφία και τον τρόπο ζωής. Το φαινόμενο καταγράφεται με ένταση και στην Ελλάδα, όπου οι γάμοι και οι γεννήσεις μειώνονται, ενώ αυξάνονται τα μονομελή νοικοκυριά και οι χωρισμοί σε μεγαλύτερες ηλικίες.
Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, στις περισσότερες χώρες του ΟΟΣΑ το ποσοστό των ανθρώπων που ζουν μόνοι τους αυξάνεται σταθερά. Σε 26 από τις 30 χώρες-μέλη, τα μονομελή νοικοκυριά αποτελούν πλέον δομικό χαρακτηριστικό της κοινωνίας. Ιδιαίτερα έντονο είναι το φαινόμενο στις Ηνωμένες Πολιτείες και στην Ανατολική Ασία, όπου η μοναχική διαβίωση συνδέεται με εργασιακές πιέσεις, υψηλό κόστος ζωής και αλλαγή κοινωνικών προτύπων. Ενδεικτικό είναι ότι στις ΗΠΑ, στους άνδρες ηλικίας 25 έως 34 ετών, οι μισοί ζουν χωρίς σύζυγο ή σύντροφο, ποσοστό διπλάσιο σε σχέση με πέντε δεκαετίες πριν.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι το να ζει κανείς μόνος δεν ταυτίζεται πάντα με την αγαμία. Ωστόσο, η αύξηση των μονομελών νοικοκυριών αποτελεί αξιόπιστο δείκτη της απομάκρυνσης από τη σταθερή συντροφικότητα. Σύμφωνα με εκτιμήσεις του Economist, σήμερα υπάρχουν παγκοσμίως τουλάχιστον 100 εκατομμύρια περισσότεροι ανύπαντροι απ’ ό,τι θα υπήρχαν αν τα ποσοστά γάμου και συμβίωσης είχαν παραμείνει στα επίπεδα του 2017.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν η μοναχική ζωή αποτελεί συνειδητή επιλογή ή αναγκαστική συνθήκη. Οι έρευνες δείχνουν ότι, παρά τη μεγαλύτερη κοινωνική αποδοχή της αγαμίας, η πλειονότητα των singles δεν βρίσκεται εκτός σχέσης επειδή το επιθυμεί. Μεγάλη διακρατική μελέτη σε 14 χώρες, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα, κατέδειξε ότι μόνο το 40% όσων δεν έχουν σύντροφο δηλώνουν πως δεν ενδιαφέρονται για μια σχέση. Οι υπόλοιποι είτε δυσκολεύονται να βρουν κατάλληλο ταίρι είτε βρίσκονται σε μεταβατική φάση μεταξύ σχέσεων, αποτυπώνοντας ένα αυξανόμενο αίσθημα κοινωνικής μοναξιάς.
Οι δημογραφικές επιπτώσεις είναι ήδη ορατές. Η μείωση των σταθερών σχέσεων οδηγεί σε περαιτέρω πτώση της γονιμότητας, καθώς οι παντρεμένοι ή συμβιώνοντες αποκτούν, κατά κανόνα, περισσότερα παιδιά. Παράλληλα, αλλάζουν οι ανάγκες της οικονομίας: αυξάνεται η ζήτηση για μικρότερες κατοικίες, αναδιαμορφώνεται η καταναλωτική συμπεριφορά και, μακροπρόθεσμα, επηρεάζονται τα δημόσια οικονομικά, με λιγότερες δαπάνες για σχολεία και περισσότερες για φροντίδα ηλικιωμένων.
Στην Ελλάδα, το φαινόμενο συνδυάζεται με έντονες οικονομικές και κοινωνικές πιέσεις. Τα ποσοστά νέων χωρίς παιδιά είναι από τα υψηλότερα στην Ευρώπη, ενώ η επισφάλεια, το στεγαστικό κόστος και η αβεβαιότητα λειτουργούν αποτρεπτικά για τη δημιουργία οικογένειας. Παρά τις κυβερνητικές παρεμβάσεις για το δημογραφικό και τη στέγη, η «ύφεση των σχέσεων» δείχνει να εδραιώνεται, μεταβάλλοντας όχι μόνο τον τρόπο που ζούμε, αλλά και τον τρόπο που σχεδιάζεται το μέλλον της κοινωνίας.
Διαβάστε ακόμα: Ραντεβού στο παιδικό δωμάτιο για την Gen Z!
