Το ιστορικό ολλανδικό χωριό Ζάανσε Σανς, φημισμένο για τους γραφικούς ανεμόμυλούς του, αποτελεί πλέον ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα του ευρύτερου ευρωπαϊκού προβλήματος, το οποίο απαντά στο φαινόμενο υπερτουρισμός.
Οι ανεμόμυλοι αυτοί συγκαταλέγονται στα πιο ειδυλλιακά αξιοθέατα της Ολλανδίας, ενώ η εύκολη πρόσβασή τους από την πρωτεύουσα, Άμστερνταμ, τους καθιστά εξαιρετικά δημοφιλείς. Ενδεικτικά, πέρυσι το επισκέφθηκαν 2,6 εκατομμύρια άνθρωποι, ένας εντυπωσιακά ακραίος αριθμός για έναν οικισμό με μόλις 100 μόνιμους κατοίκους.
Ο τοπικός δήμος έκρινε ότι ο υπερβολικός αριθμός των επισκεπτόμενων τουριστών καθιστούσε αναγκαία τη λήψη μέτρων. Επομένως, από την ερχόμενη άνοιξη θα επιβάλλει χρέωση 17,50 ευρώ για την είσοδο σε κάθε επισκέπτη εκτός περιοχής. Στόχος είναι ο έλεγχος του πλήθους. Η Μαριέκε Φερβάι, διευθύντρια του μουσείου του χωριού, εξηγεί τους λόγους: «Το 2017 είχαμε 1,7 εκατομμύρια επισκέπτες… φέτος οδεύουμε για 2,8 εκατομμύρια». Όπως τονίζει, το Ζάανσε Σανς είναι ένα μικρό μέρος και «απλά δεν έχουμε χώρο για όλο αυτό τον κόσμο!». Η κατάσταση επιδεινώνεται από τη συχνά ασεβή συμπεριφορά των επισκεπτών. Πολλοί από αυτούς «δεν αντιλαμβάνονται ότι ζουν άνθρωποι εδώ, οπότε μπαίνουν στους κήπους, στα σπίτια, ουρούν στους κήπους, χτυπούν τις πόρτες και χρησιμοποιούν selfie sticks για να κρυφοκοιτάξουν μέσα», δηλώνει η ίδια με αποτέλεσμα η ιδιωτικότητα να έχει εξαλειφθεί πλήρως.
Η κίνηση αυτή του μικρού ολλανδικού χωριού αντικατοπτρίζει μια αυξανόμενη τάση σε ολόκληρη την Ευρώπη, όπου πόλεις και μικροί οικισμοί αγωνίζονται να βρουν την ισορροπία μεταξύ των εσόδων από τον τουρισμό και της ποιότητας ζωής των κατοίκων. Για παράδειγμα, η Βενετία, η πιο γνωστή περίπτωση, εφάρμοσε πρόσφατα ένα τέλος εισόδου πέντε ευρώ για τους ημερήσιους επισκέπτες, σε μια προσπάθεια να αντιμετωπίσει την πίεση του πλήθους.
Περπατώντας ανάμεσα στους εντυπωσιακούς ανεμόμυλους του Ζάανσε Σανς, μπορεί κάποιος να ακούσει διάφορες γλώσσες, όπως κινεζικά, αγγλικά, ισπανικά, αραβικά, ιταλικά και ρωσικά. Εδώ βρίσκεται το κύριο ζήτημα: ένα παγκόσμιο μωσαϊκό εθνοτήτων συγκεντρώνεται σε ένα εξαιρετικά περιορισμένο γεωγραφικό πλάτος. Το προτεινόμενο αντίτιμο για τους τουρίστες περιλαμβάνει, πάντως, την είσοδο στο μουσείο και στο εσωτερικό των μύλων, κάτι που σήμερα πληρώνεται ξεχωριστά. Μέσα στον ανεμόμυλο, ο επισκέπτης μαθαίνει πώς χρησιμοποιούνταν στον 17ο αιώνα, όχι μόνο για το άλεσμα σιτηρών, αλλά και για την άλεση χρωστικών για μπογιές ή την πριόνιση ξυλείας.
Εάν μόνο οι μισοί από τους σημερινούς επισκέπτες συνεχίσουν να έρχονται μετά την επιβολή της χρέωσης, τα ετήσια έσοδα θα ανέρχονται σε περίπου 24,5 εκατομμύρια ευρώ. Αυτά τα χρήματα, δηλώνει ο δήμος, θα χρησιμοποιηθούν για τη συντήρηση των μύλων και για νέες υποδομές, όπως τουαλέτες. Ωστόσο, οι ιδιοκτήτες καταστημάτων και εστιατορίων εκφράζουν τη δυσαρέσκειά τους. Η Στέρε Σάαπ, συνιδιοκτήτρια ενός καταστήματος δώρων, δηλώνει: «Είναι φρικτό. Αυτό θα σημαίνει ότι άνθρωποι χωρίς μεγάλο πορτοφόλι δεν θα μπορούν να έρθουν εδώ». Επισημαίνει ότι μια οικογένεια τεσσάρων ατόμων, με το πάρκινγκ, θα φτάνει τα 100 ευρώ, μειώνοντας δραστικά τον προϋπολογισμό για αγορές.
Η αλήθεια είναι ότι η μάχη κατά του υπερτουρισμού στην Ευρώπη έχει πάρει διάφορες μορφές. Για παράδειγμα, το Άμστερνταμ έχει αυξήσει τον φόρο διανυκτέρευσης, καθιστώντας τον τον υψηλότερο στην Ευρώπη. Ακόμη, έχει επιβάλει ένα τέλος 8 ευρώ για τους επισκέπτες κρουαζιερόπλοιων. Επιπλέον, η Βαρκελώνη αύξησε τον φόρο διαμονής της, ενώ η Λισαβόνα έχει επιβάλει όρια στις βραχυχρόνιες μισθώσεις (Airbnb), σε μια προσπάθεια να περιορίσει τις αυξήσεις στα ενοίκια και την εκτόπιση των κατοίκων.
Ο Καναδός καθηγητής τουρισμού Ρέιτσελ Ντοντς, τονίζει ότι η επιβολή τελών εισόδου είναι σημάδι των καιρών. Άλλα ευρωπαϊκά παραδείγματα χωριών με χρέωση εισόδου είναι το ιδιόκτητο ψαροχώρι Κλόβελι στην Αγγλία, αλλά και οι μεσαιωνικοί οικισμοί Τσιβίτα ντε Μπαρνορέτζο και Κορένο Πλίνιο στην Ιταλία. Αντίστοιχα, ορισμένα μέρη, όπως η Μάλιορκα στις Βαλεαρίδες Νήσους της Ισπανίας, εξετάζουν περιορισμούς στα οχήματα για τη μείωση της συμφόρησης στα δημοφιλή σημεία.
Η Ελίζα, μια κάτοικος της Ολλανδίας με ρίζες από την Ελλάδα, λέει ότι θα πλήρωνε το αντίτιμο των 17,50 ευρώ. «Αυτά τα χωριά δεν είναι τόσο μεγάλα», εξηγεί, «και χάνουν τη γοητεία τους όταν υπάρχουν τόσοι πολλοί τουρίστες». Ο Στηβ, επισκέπτης από τις ΗΠΑ, βλέπει επίσης τη θετική πλευρά: «Αν είναι όλα συμπεριλαμβανόμενα, δεν θα δίσταζα». Πιστεύει ότι θα ήταν μια πιο ολοκληρωμένη εμπειρία για τον επισκέπτη.
Το Ζάανσε Σανς, όπως και η Βενετία, στέλνουν ένα σαφές μήνυμα: η διατήρηση του τοπικού χαρακτήρα κοστίζει, και αυτό το κόστος αρχίζει να μετακυλίεται στον επισκέπτη.
Διαβάστε ακόμα: Τι κρύβεται κάτω από τις πυραμίδες: Το αινιγματικό υπόγειο των θαυμάτων της Γκίζας
