Η εικόνα των σύντομων αεροπορικών πτήσεων στην Ευρώπη ίσως αλλάξει ριζικά μέσα στις επόμενες δεκαετίες. Ένα νέο, ιδιαίτερα φιλόδοξο σχέδιο φιλοδοξεί να δημιουργήσει ένα ενιαίο υπερσύγχρονο σιδηροδρομικό δίκτυο υψηλών ταχυτήτων, το οποίο θα συνδέει δεκάδες μεγάλες ευρωπαϊκές πόλεις με ταχύτητες που θα φτάνουν ακόμη και τα 350 έως 400 χιλιόμετρα την ώρα.
Πίσω από την πρόταση βρίσκεται η δανέζικη δεξαμενή σκέψης 21st Europe, η οποία παρουσιάζει το έργο Starline ως το «μετρό της Ευρώπης», ένα δίκτυο που θα μπορούσε να μεταμορφώσει τις μετακινήσεις από τη Λισαβόνα μέχρι το Κίεβο και από το Δουβλίνο μέχρι την Κωνσταντινούπολη.
Στόχος είναι το έργο να τεθεί σταδιακά σε λειτουργία έως το 2040, προσφέροντας μια γρήγορη, άνετη και κυρίως πιο βιώσιμη εναλλακτική απέναντι στις αεροπορικές μεταφορές μικρών αποστάσεων.
Γιατί το σημερινό ευρωπαϊκό σιδηροδρομικό δίκτυο θεωρείται ξεπερασμένο
Σύμφωνα με τους εμπνευστές του σχεδίου, το σημερινό ευρωπαϊκό σιδηροδρομικό σύστημα παραμένει κατακερματισμένο, με διαφορετικά πρότυπα λειτουργίας, διαφορετικές υποδομές και ελάχιστη ενοποίηση μεταξύ των χωρών.
Οι επιβάτες συχνά καλούνται να αλλάζουν τρένα, να αντιμετωπίζουν διαφορετικά συστήματα κρατήσεων και να ταξιδεύουν σε σταθμούς που δεν προσφέρουν ενιαία εμπειρία εξυπηρέτησης.
Η 21st Europe υποστηρίζει ότι η μετακίνηση δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται απλώς ως μια διαδικασία μετάβασης από το ένα σημείο στο άλλο, αλλά ως μέρος της συνολικής ταξιδιωτικής εμπειρίας. Παραδείγματα όπως τα διάσημα ιαπωνικά τρένα-σφαίρες ή τα υπερσύγχρονα αεροδρόμια της Σκανδιναβίας αποδεικνύουν ότι οι μεταφορές μπορούν να συνδυάζουν λειτουργικότητα, ταχύτητα και υψηλή αισθητική.
Ταχύτητες έως και 400 χλμ./ώρα αλλάζουν τα δεδομένα
Το Starline σχεδιάζεται ώστε τα τρένα του να κινούνται με ταχύτητες που αγγίζουν τα 400 χιλιόμετρα την ώρα, μειώνοντας δραστικά τους χρόνους ταξιδιού μεταξύ μεγάλων ευρωπαϊκών πόλεων.Ένα ταξίδι που σήμερα απαιτεί αεροπορική μετακίνηση και αρκετές ώρες αναμονής σε αεροδρόμια θα μπορούσε στο μέλλον να πραγματοποιείται απευθείας από το κέντρο της μιας πόλης στο κέντρο της άλλης, χωρίς μεγάλες καθυστερήσεις και χρονοβόρες διαδικασίες ελέγχου.
Η δυναμική των τρένων υψηλής ταχύτητας είναι ήδη εμφανής παγκοσμίως. Μόνο το 2023, περισσότεροι από οκτώ δισεκατομμύρια επιβάτες χρησιμοποίησαν αντίστοιχα δίκτυα, ωστόσο λιγότερο από το 9% των ταξιδιών αφορούσε διασυνοριακές μετακινήσεις, γεγονός που αποκαλύπτει το τεράστιο περιθώριο ανάπτυξης στην Ευρώπη.
Η πράσινη μετάβαση περνάει από τις ράγες
Ένα από τα σημαντικότερα επιχειρήματα υπέρ του έργου είναι η περιβαλλοντική του διάσταση.Οι ειδικοί εκτιμούν ότι η αντικατάσταση μεγάλου μέρους των αεροπορικών πτήσεων μικρών αποστάσεων από τρένα υψηλής ταχύτητας θα μπορούσε να μειώσει τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα έως και κατά 95%.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ήδη θέσει ως προτεραιότητα τη βιώσιμη κινητικότητα μέσω του προγράμματος TEN-T, το οποίο αποσκοπεί στη σύνδεση πόλεων, λιμανιών, αεροδρομίων και σιδηροδρομικών υποδομών σε ένα ενιαίο δίκτυο μεταφορών.
Σύμφωνα με τα σχέδια, περισσότερες από 424 σημαντικές ευρωπαϊκές πόλεις θα μπορούσαν να επωφεληθούν άμεσα ή έμμεσα από αυτή τη νέα εποχή στις μετακινήσεις.
Το κινεζικό παράδειγμα που παρακολουθεί στενά η Ευρώπη
Οι υποστηρικτές του σχεδίου επικαλούνται συχνά την εμπειρία της Κίνας, η οποία τα τελευταία χρόνια δημιούργησε το μεγαλύτερο δίκτυο τρένων υψηλής ταχύτητας στον κόσμο.Τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά όχι μόνο στις μεταφορές αλλά και στην οικονομία. Πόλεις που απέκτησαν σύνδεση με το δίκτυο υψηλών ταχυτήτων κατέγραψαν σημαντική αύξηση της οικονομικής δραστηριότητας και ενίσχυση των επενδύσεων.
Μελέτες δείχνουν ότι οι κινεζικές πόλεις που συνδέθηκαν με ταχύτατες σιδηροδρομικές γραμμές σημείωσαν αύξηση του ΑΕΠ τους κατά 14,2%, ενώ κάθε νέα γραμμή συνέβαλε επιπλέον στην τοπική οικονομική ανάπτυξη.Οι εμπνευστές του Starline πιστεύουν ότι ένα αντίστοιχο ευρωπαϊκό εγχείρημα θα μπορούσε να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα της ηπείρου, να δώσει ώθηση στις περιφερειακές οικονομίες και να φέρει πιο κοντά την έννοια της ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς.
Οι πέντε βασικές διαδρομές του μέλλοντος
Το σχέδιο περιλαμβάνει πέντε κεντρικούς άξονες που θα ενώνουν τις μεγαλύτερες ευρωπαϊκές πόλεις:
- ΑπότηΝάποληέωςτοΕλσίνκιμέσωΜονάχου, Βιέννης, Πράγας, ΒερολίνουκαιΒαρσοβίας.
- ΑπότηΛισαβόναέωςτοΚίεβομεενδιάμεσουςσταθμούςτηΜαδρίτη, τηνΑθήνα, τηΣόφιακαιτοΒουκουρέστι.
- ΑπότηΜαδρίτημέχριτηνΚωνσταντινούπολημέσωΠαρισιού, ΦρανκφούρτηςκαιΒουδαπέστης.
- ΑπότοΔουβλίνοέωςτοΚίεβομέσωΛονδίνου, ΠαρισιούκαιΒερολίνου.
- ΑπότοΜιλάνοέωςτο Όσλο μέσω Ζυρίχης, Κοπεγχάγης και Στοκχόλμης.
Αν το σχέδιο προχωρήσει σύμφωνα με τις προσδοκίες των δημιουργών του, η Ευρώπη του 2040 ίσως ταξιδεύει περισσότερο πάνω στις ράγες και λιγότερο στους αιθέρες.
