Για πολλούς Έλληνες, το όνομα του Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με τα δύσκολα χρόνια της οικονομικής κρίσης και των μνημονίων. Για άλλους, υπήρξε ένας από τους λίγους Ευρωπαίους ηγέτες που προσπάθησαν να κρατήσουν την Ελλάδα στον πυρήνα της Ευρώπης, όταν η έξοδος από το ευρώ έμοιαζε με πραγματικό ενδεχόμενο.
Το ντοκιμαντέρ «Χιλιοστό» του ΣΚΑΪ επιχειρεί να φωτίσει αυτή τη σύνθετη σχέση, παρουσιάζοντας άγνωστες πτυχές του παρασκηνίου των διαπραγματεύσεων και των κρίσιμων αποφάσεων που σημάδεψαν τη σύγχρονη ελληνική ιστορία.
Μέσα από μαρτυρίες, αρχειακό υλικό και προσωπικές αναφορές, αναδεικνύεται η ιδιαίτερη σχέση που είχε αναπτύξει ο πρώην πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με την Ελλάδα. Ο Γιούνκερ δεν έκρυψε ποτέ τον συναισθηματικό δεσμό που ένιωθε για τη χώρα, ούτε την πεποίθησή του ότι η Ελλάδα αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της ευρωπαϊκής ταυτότητας.
Κατά τη διάρκεια της κρίσης χρέους, βρέθηκε πολλές φορές στο επίκεντρο σκληρών πολιτικών αντιπαραθέσεων. Ωστόσο, σύμφωνα με όσα παρουσιάζονται στο ντοκιμαντέρ, πίσω από τις δημόσιες δηλώσεις και τις θεσμικές υποχρεώσεις υπήρχε μια σταθερή θέση: η Ελλάδα έπρεπε να παραμείνει στην Ευρωζώνη, ανεξάρτητα από το πολιτικό κόστος ή τις διαφωνίες που υπήρχαν μεταξύ των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων.
Το καλοκαίρι του 2015 αποτέλεσε ίσως τη μεγαλύτερη δοκιμασία. Με τις διαπραγματεύσεις να βρίσκονται σε οριακό σημείο και τα σενάρια εξόδου της χώρας από το ευρώ να πληθαίνουν, ο Γιούνκερ εμφανίζεται να δίνει μάχες εντός των ευρωπαϊκών θεσμών για την αποφυγή μιας ιστορικής ρήξης. Δεν συμφωνούσε πάντα με τις επιλογές των ελληνικών κυβερνήσεων, ούτε απέφευγε την κριτική. Παρ’ όλα αυτά, θεωρούσε ότι η θέση της Ελλάδας ήταν μέσα στην ευρωπαϊκή οικογένεια.
Το ερώτημα, βέβαια, παραμένει: αρκεί αυτό για να πει κανείς ότι αγαπούσε την Ελλάδα;
Η απάντηση δεν είναι μονοδιάστατη. Οι επικριτές του υπενθυμίζουν ότι ο Γιούνκερ υπηρέτησε τις πολιτικές λιτότητας που επέβαλαν σκληρές θυσίες στην ελληνική κοινωνία. Οι υποστηρικτές του, αντίθετα, τονίζουν ότι χωρίς τη δική του παρέμβαση οι εξελίξεις θα μπορούσαν να είναι πολύ πιο επώδυνες για τη χώρα.
Το ντοκιμαντέρ δεν επιχειρεί να δώσει μια οριστική απάντηση. Προσφέρει, όμως, στοιχεία που επιτρέπουν στον θεατή να κατανοήσει καλύτερα τον άνθρωπο πίσω από τον πολιτικό. Έναν Ευρωπαίο ηγέτη που μπορεί να μην ταυτίστηκε πάντα με τις ελληνικές θέσεις, αλλά που σε καθοριστικές στιγμές επέλεξε να στηρίξει την παραμονή της χώρας στην Ευρώπη.
Ίσως τελικά η σχέση του Γιούνκερ με την Ελλάδα να μην μπορεί να μετρηθεί μόνο με πολιτικές αποφάσεις ή οικονομικούς δείκτες. Ίσως να βρίσκεται σε εκείνες τις στιγμές όπου, παρά τις διαφωνίες και τις πιέσεις, επέμεινε ότι η Ελλάδα δεν έπρεπε να μείνει μόνη της.
Και αυτό είναι που κάνει το ερώτημα να παραμένει επίκαιρο ακόμη και σήμερα: αγαπούσε τελικά ο Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ την Ελλάδα ή απλώς πίστευε βαθιά ότι η Ευρώπη χωρίς την Ελλάδα δεν θα ήταν ποτέ η ίδια;
