Νέα μελέτη από Οξφόρδη και Florida Tech αποκαλύπτει πότε δόθηκε το πρώτο φιλί στην ιστορία και πώς εξελίχθηκε η ανθρώπινη αυτή συνήθεια.
Το φιλί αποτελεί μια από τις πιο αναγνωρίσιμες και πανανθρώπινες εκφράσεις τρυφερότητας, παρότι ο ρόλος του στην εξέλιξη του είδους μας παραμένει αινιγματικός. Από πολιτικά τελετουργικά και οικογενειακούς χαιρετισμούς μέχρι στιγμές ερωτικής έντασης, η πράξη αυτή έχει αφήσει το αποτύπωμά της τόσο στη σύγχρονη ιστορία όσο και στις βαθύτερες ρίζες του ανθρώπινου γένους. Ωστόσο, το ερώτημα πότε ακριβώς δόθηκε το πρώτο φιλί -και από ποιους- παρέμενε μέχρι πρόσφατα αντικείμενο συζήτησης και εικασιών.
Μια νέα μελέτη ερευνητών του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης και του Ινστιτούτου Τεχνολογίας της Φλόριντα επιχειρεί να δώσει για πρώτη φορά μια τεκμηριωμένη απάντηση. Οι επιστήμονες, εξετάζοντας τόσο τη συμπεριφορά συγγενικών προς τον άνθρωπο ειδών όσο και εξελικτικά δεδομένα εκατομμυρίων ετών, ανασυνθέτουν το παρελθόν και προτείνουν μια ιδιαίτερα τολμηρή εκτίμηση: το πρώτο φιλί δεν είναι καθόλου πρόσφατο.
Η θεωρία τους ξεκινά από μια βασική διαπίστωση: το φιλί δεν είναι αποκλειστικά ανθρώπινη επινόηση. Οι χιμπατζήδες, οι μπονόμπο, οι ουρακοτάγκοι και οι γορίλες έχουν παρατηρηθεί να αγγίζουν τα χείλη τους κατά τρόπο μη επιθετικό, συχνά για να εκτονώσουν εντάσεις ή να ενισχύσουν δεσμούς μέσα στην ομάδα. Η παρουσία αυτής της συμπεριφοράς σε τόσα διαφορετικά είδη υποδηλώνει ότι η ρίζα της βρίσκεται βαθιά στο κοινό γενεαλογικό δέντρο των πρωτευόντων.
Για να κατανοήσουν πόσο βαθιά, οι ερευνητές συνέλεξαν και ανέλυσαν καταγεγραμμένες αναφορές για φιλί ή αντίστοιχες συμπεριφορές σε πλήθος ειδών μαϊμούδων και πιθήκων σε Αφρική, Ασία και Ευρώπη. Με βάση έναν αυστηρό ορισμό -«μη επιθετική επαφή στόμα με στόμα που δεν σχετίζεται με τη μεταφορά τροφής»- συνέκριναν τα δεδομένα με τις φυλογενετικές σχέσεις των ειδών. Χρησιμοποίησαν στη συνέχεια εξειδικευμένα μοντέλα προσομοίωσης, τα οποία εκτελέστηκαν εκατομμύρια φορές για να υπολογιστεί η πιθανότερη εποχή εμφάνισης της συμπεριφοράς.
Το αποτέλεσμα εκπλήσσει: σύμφωνα με τη μελέτη, η συνήθεια του φιλιού πιθανότατα εμφανίστηκε πριν από 21,5 έως 16,9 εκατομμύρια χρόνια, δηλαδή σε εποχή που οι πρόγονοι των σημερινών πιθήκων και των ανθρώπων ακολουθούσαν ακόμη κοινό εξελικτικό δρόμο. Η έρευνα, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Evolution and Human Behavior, υποστηρίζει ότι το φιλί ενδέχεται να αποτελούσε αρχικά έναν μηχανισμό ενίσχυσης κοινωνικών δεσμών, έναν τρόπο επικοινωνίας που διευκόλυνε τη συνοχή των πρώιμων κοινωνικών ομάδων.
Παράλληλα, οι επιστήμονες ανοίγουν και τη συζήτηση για τον ερωτικό χαρακτήρα που έχει προσλάβει το φιλί σε πολλά ανθρώπινα πολιτισμικά περιβάλλοντα. Κάποιοι θεωρούν ότι λειτουργεί ως «βιολογικό τεστ» συμβατότητας μεταξύ δυνητικών συντρόφων, άλλοι ότι αποτελεί μια μορφή προκαταρκτικής διέγερσης. Σε κάθε περίπτωση, η πρακτική φαίνεται πως έχει βαθιές εξελικτικές ρίζες και δεν αποτελεί απλή πολιτισμική σύμβαση.
Ενδιαφέρον παρουσιάζει και η σύνδεση της έρευνας με νεότερα ευρήματα για τους Νεάντερταλ. Προηγούμενες μελέτες έχουν δείξει ότι οι Νεάντερταλ και οι σύγχρονοι άνθρωποι μοιράζονταν κοινά στοματικά μικρόβια για χιλιάδες χρόνια μετά τον διαχωρισμό των δύο ειδών –κάτι που θα απαιτούσε στενή επαφή, πιθανώς και ανταλλαγή σάλιου. Έτσι, το φιλί ίσως αποτελούσε μια κοινή συμπεριφορά ακόμη και μεταξύ διαφορετικών ανθρώπινων ειδών.
Σήμερα, το φιλί συνεχίζει να γεφυρώνει αποστάσεις και να λειτουργεί τόσο ως προσωπικός όσο και ως κοινωνικός κώδικας. Από τελετουργικά χαιρετισμού, όπως το διάσημο «σοσιαλιστικό αδελφικό φιλί» της εποχής του Ψυχρού Πολέμου, μέχρι τις πιο προσωπικές εκφράσεις αγάπης, η μακραίωνη ιστορία του φανερώνει ότι μια φαινομενικά απλή πράξη μπορεί να κουβαλάει μέσα της ολόκληρη την πορεία της ανθρώπινης εξέλιξης.
Διαβάστε ακόμα: Αυτοϊκανοποίηση στην εμμηνόπαυση: Πόσο βοηθά πραγματικά
