Το συνέδριο της Νέας Δημοκρατίας ολοκληρώθηκε με εικόνα απόλυτου ελέγχου, οργανωτικής πειθαρχίας και σαφή προσπάθεια επανασυσπείρωσης του κομματικού μηχανισμού γύρω από τον Κυριάκο Μητσοτάκη. Δεν υπήρξαν εκπλήξεις, δεν υπήρξαν εσωκομματικές συγκρούσεις και —κυρίως— δεν υπήρξε καμία διάθεση ουσιαστικής αυτοκριτικής. Αυτό από μόνο του λέει πολλά για τη σημερινή φυσιογνωμία της κυβερνητικής παράταξης.
Το βασικό συμπέρασμα του συνεδρίου είναι ότι η Νέα Δημοκρατία επιχειρεί να επιστρέψει σε ένα γνώριμο πολιτικό δόγμα: σταθερότητα, έλεγχος και διαχείριση. Μετά από μια περίοδο πολιτικής φθοράς, κοινωνικής κόπωσης και συνεχών κρίσεων —από την ακρίβεια μέχρι την υπόθεση των Τεμπών και την πίεση στο ΕΣΥ— το κυβερνών κόμμα μοιάζει να εγκαταλείπει τη ρητορική του «μεταρρυθμιστικού άλματος» και να επενδύει πλέον σχεδόν αποκλειστικά στην εικόνα της ασφαλούς επιλογής.
Η ομιλία του πρωθυπουργού κινήθηκε ακριβώς πάνω σε αυτή τη γραμμή. Λιγότερο όραμα, περισσότερη υπενθύμιση κινδύνων. Λιγότερη αισιοδοξία, περισσότερη επίκληση της διεθνούς αστάθειας. Το μήνυμα ήταν σαφές: μπορεί να υπάρχουν λάθη, καθυστερήσεις και κοινωνικές αντιδράσεις, αλλά η κυβέρνηση θεωρεί πως εξακολουθεί να αποτελεί τον μοναδικό αξιόπιστο διαχειριστή μιας δύσκολης εποχής.
Πρόκειται για μια πολιτική στρατηγική που έχει εφαρμοστεί πολλές φορές στο παρελθόν από κυβερνήσεις που αισθάνονται ότι εισέρχονται σε φάση αμυντικής πολιτικής λειτουργίας. Όταν περιορίζεται η παραγωγή νέου πολιτικού αφηγήματος, η έμφαση μετατοπίζεται στον φόβο της αστάθειας και στην απουσία ισχυρής εναλλακτικής πρότασης από την αντιπολίτευση.
Και πράγματι, ένα ακόμη σαφές στοιχείο του συνεδρίου ήταν η προσπάθεια της ΝΔ να εκμεταλλευτεί τη συνεχιζόμενη αδυναμία του κατακερματισμένου προοδευτικού χώρου. Στελέχη και υπουργοί επανέφεραν συστηματικά το δίπολο «σταθερότητα ή περιπέτεια», επιχειρώντας να ανασυστήσουν το γνώριμο αντι-ΣΥΡΙΖΑ μέτωπο που υπήρξε βασικός πυλώνας της κυριαρχίας Μητσοτάκη τα προηγούμενα χρόνια.
Ωστόσο, κάτω από την επιφανειακή εικόνα ενότητας, το συνέδριο ανέδειξε και κάτι βαθύτερο: μια κυβέρνηση που δείχνει πλέον περισσότερο προσηλωμένη στη διατήρηση της πολιτικής της κυριαρχίας παρά στην παραγωγή νέας πολιτικής δυναμικής.
Η συζήτηση για την καθημερινότητα παρέμεινε περιορισμένη και σε αρκετές περιπτώσεις γενικόλογη. Για την ακρίβεια ακούστηκαν διαβεβαιώσεις αλλά όχι πειστικές απαντήσεις. Για το στεγαστικό, παρουσιάστηκαν αποσπασματικές πρωτοβουλίες χωρίς σαφές κοινωνικό αποτύπωμα. Για τη δημόσια υγεία και την παιδεία, κυριάρχησε η λογική των αριθμών και όχι η ουσιαστική αντιμετώπιση της κοινωνικής δυσαρέσκειας.
Ακόμη πιο χαρακτηριστική ήταν η αποφυγή βαθύτερης πολιτικής συζήτησης γύρω από την κρίση εμπιστοσύνης των πολιτών προς τους θεσμούς. Η υπόθεση των παρακολουθήσεων, η διαχείριση των Τεμπών και η γενικότερη αίσθηση ατιμωρησίας αντιμετωπίστηκαν περισσότερο ως επικοινωνιακά βάρη που πρέπει να ξεπεραστούν και λιγότερο ως ζητήματα που απαιτούν ουσιαστική πολιτική επεξεργασία.
Το συνέδριο, επομένως, δεν παρήγαγε κάποιο νέο ιδεολογικό στίγμα. Επιβεβαίωσε κυρίως ότι η Νέα Δημοκρατία εισέρχεται σε μια νέα φάση: λιγότερο επιθετική, περισσότερο αμυντική· λιγότερο μεταρρυθμιστική, περισσότερο διαχειριστική. Το ερώτημα είναι αν αυτό αρκεί για να διατηρήσει μακροπρόθεσμα την πολιτική της κυριαρχία. Γιατί οι κυβερνήσεις συνήθως δεν φθείρονται μόνο από τα λάθη τους. Φθείρονται και όταν σταματούν να πείθουν ότι έχουν κάτι νέο να πουν για το μέλλον.
