Οι δηλώσεις του Δημήτρη Αβραμόπουλου, ο οποίος χαρακτήρισε την υπόθεση που τον αφορά ως «μπούρδα», προκαλούν προβληματισμό ανεξάρτητα από τη δικαστική της εξέλιξη. Ο πρώην επίτροπος υποστηρίζει ότι όλες οι ενέργειές του είχαν την έγκριση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ότι οι αμοιβές του ήταν δηλωμένες και φορολογημένες και ότι η υπόθεση έχει ήδη εξεταστεί στο παρελθόν. Αυτοί οι ισχυρισμοί θα αξιολογηθούν από τις αρμόδιες αρχές.
Ωστόσο, το πολιτικό ζήτημα είναι διαφορετικό από το ποινικό.
Ακόμη και αν τελικά αποδειχθεί ότι ο Δημήτρης Αβραμόπουλος δεν έχει καμία ποινική ευθύνη, ο τρόπος με τον οποίο αντιμετωπίζεται δημόσια μια τόσο σοβαρή υπόθεση έχει ιδιαίτερη σημασία. Όταν ένας πρώην υπουργός, επίτροπος και κορυφαίο πολιτικό πρόσωπο χαρακτηρίζει μια δικαστική έρευνα ως «μπούρδα», το μήνυμα που εκπέμπεται δεν είναι αυτό της θεσμικής σοβαρότητας και του σεβασμού προς τις διαδικασίες.
Το τελευταίο διάστημα η ελληνική κοινωνία έχει γίνει μάρτυρας μιας σειράς υποθέσεων όπου αντί να κυριαρχεί η ψυχραιμία και η λογοδοσία, κυριαρχούν η απαξίωση των θεσμών, οι ειρωνείες και η προσπάθεια υποβάθμισης των γεγονότων. Η εικόνα αυτή ενισχύθηκε και από όσα ακούστηκαν στην εξεταστική επιτροπή για τον ΟΠΕΚΕΠΕ, όπου η δημόσια συζήτηση περιστράφηκε γύρω από πρόσωπα και χαρακτηρισμούς όπως ο «Φραπές», αφήνοντας την εντύπωση ότι η πολιτική αντιλαμβάνεται σοβαρές υποθέσεις περισσότερο ως επικοινωνιακή διαχείριση παρά ως ζήτημα ουσίας.
Αυτό είναι ίσως το μεγαλύτερο πρόβλημα. Δεν είναι μόνο αν κάποιος είναι τελικά αθώος ή ένοχος. Είναι η εικόνα που δίνεται στους πολίτες. Σε μια περίοδο όπου η εμπιστοσύνη προς τους θεσμούς βρίσκεται ήδη σε χαμηλά επίπεδα, οι πολίτες περιμένουν από όσους κατείχαν υψηλά δημόσια αξιώματα να επιδεικνύουν αυτοσυγκράτηση, θεσμικό λόγο και σεβασμό στις διαδικασίες.
Η πολιτική ευθύνη δεν ταυτίζεται με την ποινική ευθύνη. Κάποιος μπορεί να αθωωθεί πλήρως από τη Δικαιοσύνη και αυτό πρέπει να γίνεται απολύτως σεβαστό. Όμως η δημόσια στάση ενός πολιτικού κρίνεται και από το παράδειγμα που δίνει. Η απάντηση σε μια σοβαρή έρευνα θα μπορούσε να είναι απλή: «Είμαι βέβαιος για την αθωότητά μου, θα συνεργαστώ πλήρως με τις αρχές και είμαι βέβαιος ότι η υπόθεση θα κλείσει».
Αυτό είναι το μήνυμα που ενισχύει την εμπιστοσύνη στους θεσμούς.
Γιατί τελικά, η σοβαρότητα ενός πολιτικού δεν αποδεικνύεται μόνο όταν ασκεί εξουσία. Αποδεικνύεται κυρίως όταν καλείται ο ίδιος να λογοδοτήσει. Και αυτή η στάση είναι που διαμορφώνει την πολιτική κουλτούρα μιας χώρας.
