Η συζήτηση γύρω από τη χρήση των social media από ανηλίκους επιστρέφει δυναμικά στο προσκήνιο, με ολοένα και περισσότερες κυβερνήσεις να επιλέγουν τον δρόμο των περιορισμών. Στο πλαίσιο αυτό, και η Ελλάδα ανακοίνωσε την επιβολή απαγόρευσης πρόσβασης σε πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης για παιδιά κάτω των 15 ετών, με το μέτρο να δρομολογείται εντός του καλοκαιριού του 2026 και να τίθεται σε ισχύ από την 1η Ιανουαρίου 2027.
Η κίνηση αυτή δεν είναι μεμονωμένη. Ήδη, η Αυστραλία άνοιξε τον δρόμο, υιοθετώντας ένα από τα πιο αυστηρά πλαίσια διεθνώς, ενώ σε ευρωπαϊκό επίπεδο χώρες όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, η Ισπανία και η Γαλλία επεξεργάζονται αντίστοιχες πρωτοβουλίες. Το σκεπτικό είναι κοινό: ο περιορισμός της έκθεσης των ανηλίκων σε ένα ψηφιακό περιβάλλον που, σύμφωνα με αυξανόμενο όγκο ερευνών, συνδέεται με κινδύνους για την ψυχική υγεία.
Ωστόσο, όσο ενισχύεται η πολιτική βούληση για παρεμβάσεις, τόσο δυναμώνει και η κριτική. Πολλοί ειδικοί επισημαίνουν ότι οι οριζόντιες απαγορεύσεις ενδέχεται να αποτελούν περισσότερο μια εύκολη πολιτική επιλογή παρά μια ουσιαστική λύση.
Η καθηγήτρια κοινωνικής ψυχολογίας Σόνια Λίβινγκστοουν υποστηρίζει ότι τέτοιου είδους μέτρα ουσιαστικά μεταθέτουν το πρόβλημα. Όπως σημειώνει, αντί οι κυβερνήσεις να επιβάλουν αυστηρότερους κανόνες στις ίδιες τις πλατφόρμες, καταλήγουν να περιορίζουν τη χρήση από τα παιδιά, παραδεχόμενες εμμέσως ότι απέτυχαν να ρυθμίσουν αποτελεσματικά τις μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες.
Στο ίδιο μήκος κύματος, αρκετοί αναλυτές κάνουν λόγο για μια «τεμπέλικη» προσέγγιση, η οποία τιμωρεί συλλογικά μια ολόκληρη γενιά. Ιδιαίτερα σε μια εποχή όπου η κοινωνικοποίηση των νέων έχει μεταφερθεί σε μεγάλο βαθμό στο ψηφιακό περιβάλλον, η πλήρης απαγόρευση μοιάζει –κατά τους επικριτές– να αγνοεί τις πραγματικές ανάγκες και συνθήκες της καθημερινότητάς τους.
Παράλληλα, επισημαίνεται ότι οι ίδιες οι κοινωνίες έχουν περιορίσει σημαντικά τις εναλλακτικές διεξόδους για τους νέους, με λιγότερους δημόσιους χώρους και ευκαιρίες φυσικής κοινωνικοποίησης. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, τα social media λειτουργούν συχνά ως βασικό εργαλείο επικοινωνίας και έκφρασης.
Ένα ακόμη κρίσιμο ζήτημα αφορά την αποτελεσματικότητα των απαγορεύσεων. Όπως δείχνει η εμπειρία χωρών που έχουν ήδη προχωρήσει σε αντίστοιχα μέτρα, οι ανήλικοι βρίσκουν εύκολα τρόπους να τα παρακάμπτουν, δημιουργώντας λογαριασμούς με ψευδή στοιχεία. Το αποτέλεσμα είναι όχι μόνο η υπονόμευση της ίδιας της νομοθεσίας, αλλά και η ενίσχυση μιας κουλτούρας παραβίασης κανόνων.
Αυτό δεν σημαίνει ότι οι ανησυχίες είναι αβάσιμες. Η υπερβολική χρήση των social media έχει συνδεθεί με φαινόμενα όπως το άγχος, η κατάθλιψη, η αρνητική εικόνα σώματος και ο διαδικτυακός εκφοβισμός. Την ίδια στιγμή, όμως, οι πλατφόρμες αυτές προσφέρουν και σημαντικά οφέλη, επιτρέποντας σε νέους ανθρώπους να δημιουργούν κοινότητες, να μοιράζονται εμπειρίες και να βρίσκουν υποστήριξη – ειδικά όταν αισθάνονται απομονωμένοι.
Το βασικό ερώτημα, λοιπόν, παραμένει ανοιχτό: μπορεί μια καθολική απαγόρευση να αντιμετωπίσει ένα τόσο σύνθετο φαινόμενο ή απλώς μεταθέτει το πρόβλημα, χωρίς να το επιλύει;
Καθώς η συζήτηση συνεχίζεται, γίνεται ολοένα και πιο σαφές ότι η απάντηση δεν είναι απλή. Και πιθανότατα δεν βρίσκεται σε ένα μόνο μέτρο, αλλά σε έναν συνδυασμό ρυθμίσεων, εκπαίδευσης και ουσιαστικής εποπτείας των ψηφιακών πλατφορμών.
Διαβάστε ακόμα: Τέμπη: Η δίκη που «ξεκίνησε» με ένα ερώτημα αξιοπρέπειας
