Υπάρχουν στιγμές που η Ιστορία δεν γράφεται με μελάνι, αλλά με την ηχώ μιας απόφασης μέσα σε μια δικαστική αίθουσα, αυτή που Λαγός και Κασιδιάρης, δεν ήταν οι «μάγκες», αλλά δύο μορδώματα που απλώς θα καταλήξουν εκεί, όχι μόνο ορίζει η δικαιοσύνη, αλλά και η δημοκρατική κοινωνία.
Η ετυμηγορία του Εφετείου στη δίκη της χρυσής αυγής δεν ήταν απλώς μια νομική επικύρωση. Ήταν η σφραγίδα σε μια δεκαετία σκοταδιού. Σαράντα δύο πρόσωπα, φορείς μιας ιδεολογίας που ντύθηκε πολιτικός μανδύας, κρίθηκαν οριστικά ένοχοι. Και μαζί τους κρίθηκε και το αφήγημα ότι ο ναζισμός μπορεί να μεταμφιεστεί σε «αντισυστημική αγανάκτηση» και να γίνει ανεκτός. Η Χρυσή Αυγή δεν ήταν μια «ακραία φωνή». Ήταν ένας μηχανισμός βίας με πολιτική βιτρίνα. Ένα οικοδόμημα που στηρίχθηκε στον φόβο, στην πειθαρχημένη ωμότητα, στην ιεραρχία της νύχτας. Η Ιστορία θα την κατατάξει εκεί όπου ανήκει: δίπλα σε όσους θεώρησαν ότι η πατρίδα ταυτίζεται με το μίσος και ότι η διαφωνία αντιμετωπίζεται με γροθιές και μαχαίρια.
Αλλά καμία τέτοια οργάνωση δεν γεννιέται σε κενό αέρος.
Πριν από τις επιθέσεις, υπήρξε η ανοχή. Πριν από τα τάγματα εφόδου, υπήρξαν τα τηλεοπτικά παράθυρα που τα παρουσίαζαν σαν «γραφικές υπερβολές». Πριν από τα έδρανα της Βουλής, υπήρξαν οι νυχτερινές εκπομπές που χάιδευαν τον θυμό και τον μετέτρεπαν σε θέαμα. Και όσο η κοινωνία βυθιζόταν στη λιτότητα, στην ανασφάλεια, στην απαξίωση της πολιτικής, τόσο το έδαφος γινόταν πρόσφορο για εκείνους που πουλούσαν απλές απαντήσεις σε σύνθετα αδιέξοδα.
Η δολοφονία του Παύλου Φύσσα δεν ήταν κεραυνός εν αιθρία. Ήταν το σημείο όπου η πραγματικότητα διέλυσε κάθε προσποίηση. Από εκείνη τη νύχτα και μετά, δεν μπορούσε πια κανείς να μιλά για «υπερβολές» ή «μεμονωμένα περιστατικά». Η κοινωνία κοίταξε κατάματα αυτό που μέχρι τότε κάποιοι προσποιούνταν ότι δεν βλέπουν.
Και μέσα στη μακρά διάρκεια της δίκης, γράφτηκε μια άλλη ιστορία: των ανθρώπων που στάθηκαν όρθιοι. Των μαρτύρων που δεν λύγισαν. Των οικογενειών που μετέτρεψαν το πένθος σε επιμονή. Η μορφή της Μάγδας Φύσσα έγινε κάτι περισσότερο από παρουσία σε μια αίθουσα δικαστηρίου· έγινε σύμβολο μιας δημοκρατίας που, πληγωμένη, αρνήθηκε να παραδοθεί.
Η απόφαση αυτή κλείνει έναν κύκλο. Όμως δεν εξαφανίζει το φαινόμενο.
Ο φασισμός σπάνια πεθαίνει θεαματικά. Συνήθως μεταλλάσσεται. Αλλάζει ύφος, χαμηλώνει τον τόνο, φορά κοστούμι. Από τα περιθώρια μετακινείται στα κέντρα λήψης αποφάσεων. Δεν κραυγάζει πάντα· συχνά ψιθυρίζει. Δεν υψώνει μόνο σύμβολα· υψώνει φράχτες, αποκλεισμούς, «νόμο και τάξη» χωρίς δικαιώματα. Σε μια εποχή διεθνούς αστάθειας, πολέμων και ανισοτήτων, ο αυταρχισμός βρίσκει ξανά ακροατήριο. Η Ευρώπη βλέπει την ακροδεξιά να διεκδικεί χώρο εξουσίας. Το διεθνές δίκαιο αμφισβητείται. Οι θεσμοί δοκιμάζονται. Και η δημοκρατία καλείται να αποδείξει ότι δεν είναι απλώς διαδικασία, αλλά αξιακή στάση.
Στο Εφετείο μπήκε τελεία για μια εγκληματική οργάνωση που προσπάθησε να βαφτίσει τη βία «ιδεολογία». Όμως η επόμενη πρόταση της Ιστορίας δεν είναι προδιαγεγραμμένη. Θα γραφτεί από το αν η κοινωνία θα θυμάται. Από το αν θα αναγνωρίζει έγκαιρα τα σημάδια. Από το αν θα υπερασπίζεται τη δημοκρατία όχι μόνο όταν απειλείται κατά μέτωπο, αλλά και όταν διαβρώνεται σιωπηλά. Γιατί η Ιστορία δεν τελειώνει με μια απόφαση. Συνεχίζεται με την εγρήγορση, την ευθύνη και την σοβαρότητα.
Διαβάστε ακόμα: Η βία δεν είναι ποτέ η λύση, ΠΟΤΕ!
