Το Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών αποτέλεσε για ακόμη μία φορά πεδίο πολιτικών τοποθετήσεων, αλλά και καθρέφτη μιας διαχρονικής αντίφασης στη σχέση της Ελλάδας με τους ευρωπαϊκούς θεσμούς. Από τη μία πλευρά, η Laura Codruța Kövesi εμφανίστηκε ξεκάθαρη: δεν αποδέχεται τη λογική ότι «έτσι γίνονται τα πράγματα στην Ελλάδα». Μια φράση που, πέρα από την άμεση πολιτική της διάσταση, αγγίζει ένα βαθύτερο ζήτημα την κανονικοποίηση παθογενειών, όπως η διαφθορά και η ατιμωρησία.
Από την άλλη, οι αντιδράσεις από την ελληνική πλευρά δεν άργησαν να έρθουν. Ο Άδωνις Γεωργιάδης, με αιχμές προς την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, σχολίασε πως «όσο μας επιτρέπει, έχουμε ακόμη Δημοκρατία», αφήνοντας να εννοηθεί ότι η παρέμβαση ευρωπαϊκών θεσμών μπορεί να αγγίζει τα όρια της εθνικής κυριαρχίας.
Στο ίδιο μήκος κύματος, ο Γιώργος Φλωρίδης μίλησε για μια «αντίληψη ραγιαδισμού», περιγράφοντας την ιδέα ότι «θα έρθουν οι Ευρωπαίοι Εισαγγελείς να μας κάνουν “ντα”» μια τοποθέτηση που επιχειρεί να μεταφέρει τη συζήτηση από την ουσία του ελέγχου στο ζήτημα της εθνικής αξιοπρέπειας.
Μια γνώριμη αντίφαση
Το ενδιαφέρον, ωστόσο, δεν βρίσκεται μόνο στις δηλώσεις, αλλά στο μοτίβο που αυτές αποκαλύπτουν. Η Ευρώπη είναι «σύμμαχος» όταν στηρίζει οικονομικά, πολιτικά ή γεωστρατηγικά τη χώρα.Γίνεται όμως «παρεμβατική» όταν επιχειρεί να ελέγξει, να ερευνήσει ή να αναδείξει προβλήματα στο εσωτερικό της.
Η ίδια δομή που παρέχει χρηματοδότηση, θεσμική στήριξη και πολιτική ασφάλεια, είναι εκείνη που καλείται σε περιπτώσεις όπως αυτές που διερευνά η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία— να εξετάσει πιθανές παρατυπίες, διαφθορά ή κατάχρηση ευρωπαϊκών πόρων. Και εκεί, η σχέση αλλάζει.
Έλεγχος ή παρέμβαση;
Το βασικό ερώτημα που αναδύεται δεν είναι καινούργιο:Πού τελειώνει ο έλεγχος και πού αρχίζει η παρέμβαση; Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία δεν είναι εξωτερικός παρατηρητής. Είναι ένας θεσμός στον οποίο συμμετέχει και η Ελλάδα, με στόχο ακριβώς την κοινή εποπτεία και προστασία των ευρωπαϊκών πόρων. Κι όμως, όταν ο έλεγχος αγγίζει ευαίσθητα πεδία όπως πολιτικές ευθύνες ή δομικές αδυναμίες— η συζήτηση μετατοπίζεται. Από τη διαφάνεια, στην «εθνική υπερηφάνεια». Από την ουσία, στην εντύπωση.
Το πραγματικό διακύβευμα
Πίσω από τις δηλώσεις, το ζήτημα δεν είναι επικοινωνιακό. Είναι βαθιά πολιτικό και θεσμικό. Αν μια χώρα αποδέχεται τους κανόνες και τους μηχανισμούς ελέγχου όταν τη διευκολύνουν, αλλά τους απορρίπτει όταν την εκθέτουν, τότε το πρόβλημα δεν είναι ο θεσμός. Είναι η συνέπεια απέναντι σε αυτόν. Γιατί η διαφάνεια δεν μπορεί να είναι επιλεκτική.Και η εμπιστοσύνη στους θεσμούς δεν μπορεί να λειτουργεί à la carte.
Μια σχέση που δοκιμάζεται
Το μήνυμα που προκύπτει από το Φόρουμ των Δελφών είναι σαφές: η σχέση της Ελλάδας με τους ευρωπαϊκούς θεσμούς δεν είναι μόνο ζήτημα συνεργασίας, αλλά και ωριμότητας. Η Ευρώπη δεν αλλάζει ρόλο. Ο ρόλος της παραμένει ο ίδιος, στήριξη και έλεγχος. Το ερώτημα είναι αν είμαστε έτοιμοι να δεχτούμε και τα δύο.
Διαβάστε επίσης: «Ρουσφέτι»: Από λέξη σε πολιτική…κουλτούρα!
