Ο υπουργός Εθνικής Ασφάλειας του Ισραήλ Ιταμάρ Μπεν-Γκβιρ ζήτησε δημόσια περισσότερες δολοφονίες στη Γάζα, αμφισβητώντας την απόφαση για περιορισμό των ισραηλινών πληγμάτων. Η δήλωση προκάλεσε διεθνείς αντιδράσεις, αλλά μέχρι στιγμής δεν έχει υπάρξει δημόσια καταδίκη από τον ίδιο τον Νετανιάχου. Υπάρχουν δηλώσεις πολιτικών που προκαλούν αντιπαράθεση. Υπάρχουν δηλώσεις που προκαλούν διπλωματική κρίση. Και υπάρχουν δηλώσεις που σε αναγκάζουν να σταματήσεις και να αναρωτηθείς τι ακριβώς θεωρείται πλέον αποδεκτό στον δημόσιο λόγο ενός υπουργού εν καιρώ πολέμου.
Ο Ιταμάρ Μπεν-Γκβιρ, υπουργός Εθνικής Ασφάλειας του Ισραήλ και ένα από τα πιο ακραία στελέχη της κυβέρνησης του Μπενιαμίν Νετανιάχου, δήλωσε ότι οι ισραηλινές δυνάμεις θα πρέπει να σκοτώνουν «30 ή 40» ανθρώπους στη Γάζα κάθε βράδυ.
Η δήλωση έγινε σε podcast με τον Ρομ Μπρασλάβσκι, πρώην Ισραηλινό όμηρο που κρατήθηκε στη Γάζα, και δημοσιοποιήθηκε την Κυριακή. Σύμφωνα με το Associated Press, ο Μπεν-Γκβιρ δεν περιορίστηκε στην ανάγκη εξουδετέρωσης ανθρώπων που αποτελούν άμεση απειλή. Υποστήριξε ότι οι ισραηλινές δυνάμεις θα πρέπει να προχωρούν σε δεκάδες στοχευμένες δολοφονίες κάθε νύχτα.
«Δεν είναι καν άνθρωποι»
Η πιο σοκαριστική διάσταση των δηλώσεων δεν βρίσκεται μόνο στον αριθμό. Ο Μπεν-Γκβιρ είπε ακόμη, αναφερόμενος σε Παλαιστινίους στη Γάζα, ότι υπάρχουν άνθρωποι «που δεν αξίζουν να ζουν» και πρόσθεσε ότι «δεν είναι καν άνθρωποι». Πρόκειται για μια ρητορική που ξεπερνά την πολιτική διαφωνία γύρω από τη στρατιωτική στρατηγική. Η αποανθρωποποίηση μιας ολόκληρης ομάδας ανθρώπων αποτελεί ένα από τα πιο επικίνδυνα χαρακτηριστικά της πολιτικής γλώσσας σε περιόδους πολέμου.
Και ακριβώς γι’ αυτό η συγκεκριμένη δήλωση δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί απλώς ως ακόμη μία ακραία τοποθέτηση ενός υπουργού.
Δεν ήταν «εντολή» προς τον στρατό
Υπάρχει, ωστόσο, μια σημαντική θεσμική λεπτομέρεια.
Ο Μπεν-Γκβιρ δεν διοικεί τις ισραηλινές ένοπλες δυνάμεις και δεν έχει την αρμοδιότητα να διατάξει τον ισραηλινό στρατό να πραγματοποιήσει συγκεκριμένα πλήγματα. Ως υπουργός Εθνικής Ασφάλειας έχει αρμοδιότητα κυρίως πάνω στην αστυνομία και στις υπηρεσίες φυλακών, ενώ συμμετέχει και στο ισραηλινό Συμβούλιο Ασφαλείας. (Al Jazeera) Αυτό όμως δεν κάνει τα λόγια του λιγότερο σοβαρά. Γιατί δεν πρόκειται για έναν τυχαίο σχολιαστή. Πρόκειται για εν ενεργεία υπουργό της κυβέρνησης Νετανιάχου, ο οποίος συμμετέχει στον πολιτικό μηχανισμό που χαράσσει την ισραηλινή πολιτική ασφαλείας.
Και δεν σταμάτησε εκεί
Στην ίδια συζήτηση, ο Μπεν-Γκβιρ εξέφρασε τη διαφωνία του με τη μείωση των ισραηλινών στρατιωτικών πληγμάτων στη Γάζα και τάχθηκε υπέρ μιας πιο επιθετικής στρατηγικής.
Παράλληλα, υποστήριξε την αποχώρηση των Παλαιστινίων από τη Γάζα και την επανεγκατάσταση Ισραηλινών στην περιοχή, λέγοντας ότι βλέπει «όλη τη Γάζα ως δική μας». (Al Jazeera) Οι δηλώσεις αυτές αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα καθώς γίνονται την ώρα που βρίσκονται σε εξέλιξη διπλωματικές προσπάθειες για την επίτευξη συμφωνίας σχετικά με τη Γάζα. Η θέση του Μπεν-Γκβιρ κινείται ξεκάθαρα προς την αντίθετη κατεύθυνση: περισσότερη στρατιωτική δράση, περισσότερες δολοφονίες και μόνιμη ισραηλινή παρουσία στη Λωρίδα.
Η κουβέντα για τις εκτελέσεις
Η ίδια συζήτηση περιείχε και μια ακόμη εξαιρετικά βαριά αναφορά.
Ο Μπρασλάβσκι ζήτησε από τον Μπεν-Γκβιρ να του επιτρέψει να συμμετάσχει προσωπικά σε εκτελέσεις Παλαιστινίων κρατουμένων.
Ο υπουργός απάντησε ότι θα έκανε «τα πάντα» προκειμένου να πραγματοποιηθεί αυτό το αίτημα και δήλωσε ότι η εκτέλεση Παλαιστινίων κρατουμένων αποτελεί ένα από τα μεγάλα όνειρά του. (Τimes of Israel)
Δεν πρόκειται, επομένως, για μία απομονωμένη φράση. Πρόκειται για μια συνολική πολιτική τοποθέτηση υπέρ της θανατηφόρας βίας, των εκτελέσεων και της απομάκρυνσης του παλαιστινιακού πληθυσμού από τη Γάζα.
Ποιοι αντέδρασαν
Η δήλωση δεν πέρασε απαρατήρητη.
Η Αμερικανίδα γερουσιαστής Τζάκι Ρόζεν ζήτησε την παραίτηση του Μπεν-Γκβιρ, χαρακτηρίζοντας τις δηλώσεις του απαράδεκτες. Υπήρξαν επίσης αντιδράσεις από ανθρώπους που παραδοσιακά υποστηρίζουν το Ισραήλ, με ορισμένους να ζητούν ακόμη και από τον Νετανιάχου να τον απομακρύνει από την κυβέρνηση. Ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών του Ιράν Καζέμ Γκαριμπαμπαντί καταδίκασε επίσης τις δηλώσεις και υποστήριξε ότι πρέπει να καταγραφούν και να διατηρηθούν ως πιθανά στοιχεία για μελλοντικές δικαστικές διαδικασίες. Άρα, η διατύπωση ότι «ουδείς καταδίκασε» δεν θα ήταν ακριβής. Το πραγματικό ερώτημα, όμως, είναι διαφορετικό και ίσως πολύ πιο δύσκολο:
Πού βρίσκεται η πολιτική και θεσμική λογοδοσία;
Όταν ένας υπουργός μιλά για ανθρώπινες ζωές σαν να είναι αριθμοί
Το πιο disturbing στοιχείο της υπόθεσης είναι η μετατροπή του θανάτου σε αριθμητικό στόχο.
30 ή 40 κάθε βράδυ. Όχι ως αριθμός ανθρώπων που σκοτώθηκαν σε μια στρατιωτική επιχείρηση. Αλλά ως αριθμός που ένας υπουργός παρουσιάζει ως επιθυμητό αποτέλεσμα. Και εδώ βρίσκεται το σημείο που η πολιτική αντιπαράθεση σταματά να είναι απλώς μια συζήτηση για τη στρατηγική ενός πολέμου. Γιατί όταν ένας κρατικός αξιωματούχος μιλά για συγκεκριμένο αριθμό ανθρώπων που πρέπει να σκοτωθούν, η κοινωνία έχει κάθε λόγο να ζητά κάτι περισσότερο από μια απλή καταγραφή της δήλωσης.
Να ζητά εξήγηση, καταδίκη και λογοδοσία.
Και ο Νετανιάχου;
Μέχρι τη στιγμή που γράφονται αυτές οι γραμμές, τα δημοσιεύματα που έχουν καταγράψει τις δηλώσεις δεν αναφέρουν δημόσια καταδίκη τους από τον ίδιο τον Μπενιαμίν Νετανιάχου. Η απουσία μιας τέτοιας δημόσιας τοποθέτησης είναι διαφορετικό ζήτημα από το να πούμε ότι «κανείς δεν αντέδρασε»: αντιδράσεις υπήρξαν, μεταξύ άλλων από την αμερικανική πολιτική σκηνή και από επικριτές του Μπεν-Γκβιρ.
Και αυτή η διάκριση έχει σημασία Γιατί ο Μπεν-Γκβιρ δεν είναι ένας πολιτικός που βρίσκεται εκτός εξουσίας. Είναι μέλος της κυβερνητικής πλειοψηφίας του Νετανιάχου και συμμετέχει στο Συμβούλιο Ασφαλείας. Το ερώτημα, επομένως, δεν είναι μόνο τι είπε ο ίδιος. Είναι τι κάνει η πολιτική ηγεσία όταν ένας υπουργός της μιλά με αυτόν τον τρόπο για ανθρώπινες ζωές. Γιατί σε έναν πόλεμο, όπου οι λέξεις μπορούν να προετοιμάσουν το έδαφος για πράξεις, η σιωπή δεν είναι απλώς σιωπή. Είναι και αυτή μια πολιτική επιλογή.
