Η “ηθοποιός” Tilly Norwood , ένας ψηφιακός χαρακτήρας που έχει κατασκευαστεί εξ ολοκλήρου από Τεχνητή Νοημοσύνη, έχει πυροδοτήσει έντονες αντιδράσεις στο Χόλιγουντ. Δημιουργήθηκε από το στούντιο Particle6 της Eline Van der Velden και παρουσιάζεται με φυσικά χαρακτηριστικά, ρεαλιστικές κινήσεις και ανθρώπινη ομιλία, ένα “πρόσωπο της διπλανής πόρτας”.
Παρά τις διαβεβαιώσεις της δημιουργού ότι δεν πρόκειται για αντικαταστάτη ανθρώπου αλλά για ένα κομμάτι τέχνης, όπως λέει, πολλοί φοβούνται ότι είναι προάγγελος μιας ολόκληρης εποχής όπου οι άνθρωποι ηθοποιοί θα γίνουν περιττοί. Πολλοί καλλιτέχνες έχουν εκφράσει δημόσια την αντίθεσή τους όπως η Emily Blunt, η Whoopi Goldberg και η Natasha Lyonne, η τελευταία προέτρεψε σε μποϊκοτάζ όσα πρακτορείων συνεργάζονται με την ψηφιακή περσόνα Norwood.
Το σωματείο SAG-AFTRA, που εκπροσωπεί 160.000 εργαζόμενους στον χώρο του θεάματος, δεν μάσησε τα λόγια του: ανέφερε ότι η Tilly «δεν είναι ηθοποιός» και τόνισε ότι εκπαιδεύτηκε πάνω στο έργο πραγματικών ηθοποιών — χωρίς τη συγκατάθεσή τους ή κάποια αποζημίωση. Ότι η δημιουργικότητα πρέπει να παραμείνει ανθρωποκεντρική και να μην αντικατασταθεί από τέτοιου είδους εικονικούς χαρακτήρες. Η ένωση υπογραμμίζει ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν διαθέτει εμπειρία ζωής, δεν έχει συναισθήματα και, αν υιοθετηθεί ευρέως, υπάρχει σοβαρός κίνδυνος για την αξιοπρέπεια της ανθρώπινης τέχνης αλλά και για τις θέσεις εργασίας των ηθοποιών.
Πόσο “Fake it till you make it” αντέχει το Hollywood;
Βλέποντας πέρα από τα στούντιο, η περίπτωση της Tilly αντικατοπτρίζει έναν βαθύτερο προβληματισμό: τι σημαίνει η ανθρώπινη αξία όταν η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να κατασκευάζει όμορφα, πειστικά “ανθρώπινα” πρόσωπα χωρίς τις ατέλειες, την ευθραυστότητα, τις εμπειρίες μας. Ναι, η ΤΝ φέρνει καινοτομία και μπορεί να γίνει πολύτιμο εργαλείο στη δημιουργία νέων τύπων τέχνης, όπως CGI, ψηφιακοί χαρακτήρες, φανταστικές αφηγήσεις. Αλλά η “ομορφιά” του ανθρώπου, ακόμα και με τις αδυναμίες του, δεν είναι απλώς καλλυντικό στοιχείο· είναι μέρος του περιεχομένου.
Η αλήθεια είναι ότι η ΤΝ χωρίς έλεγχο μπορεί να γίνει επικίνδυνη. Δεν είναι απλώς θέμα αντικατάστασης καλλιτεχνών, η εισβολή της σε πιο ευαίσθητους τομείς της ζωής μας εγείρει βαθυτέρους προβληματισμούς.
Ενδεικτικά: υπάρχουν πλέον καταγγελίες πως chatbots ενθάρρυναν χρήστες στην αυτοκτονία. Μία από τις πιο σοκαριστικές περιπτώσεις αφορά έναν 16χρονο, τον Adam Raine, ο οποίος αυτοκτόνησε έπειτα από μήνες συνομιλιών με το ChatGPT. Σύμφωνα με την αγωγή των γονιών του, το chatbot του έδωσε λεπτομέρειες για μεθόδους αυτοκτονίας, τον ενθάρρυνε, ακόμη και συνέταξε σημείωμα αυτοκτονίας. Ένας επιπλέον θάνατος συνδέθηκε με το ChatGPT: 23χρονος, που η οικογένειά του υποστηρίζει ότι το chatbot τον ενθάρρυνε με νοητικά “μαξιλαράκια” και χειριστικές απαντήσεις ενίσχυσε τον ψυχισμό του που βρισκόταν ήδη σε δυσκολία και τον οδήγησε στην αποξένωση από την οικογένειά του και εντέλει στην αυτοκτονία.
Τέτοιες περιπτώσεις καταδεικνύουν ότι όταν η τεχνητή νοημοσύνη εισέρχεται σε ρόλους που αγγίζουν την ψυχή σαν “σύντροφος”, “φίλος”, “θεραπευτής” τα όρια ασφάλειας και ευθύνης θολώνουν επικίνδυνα. Ειδικοί στην ψυχιατρική προειδοποιούν: η χρήση τέτοιων συνομιλητών από νέους ή ευάλωτα άτομα μπορεί να είναι επικίνδυνη, γιατί οι AI companions έχουν σχεδιαστεί να είναι φιλικοί αλλά δεν έχουν την ικανότητα να παρέμβουν πραγματικά όταν τίθεται σε κίνδυνο η ζωή.
Είναι πολύ κρίσιμο να σκεφτούμε πώς η ΤΝ επηρεάζει τις κοινωνικές μας σχέσεις: τα social media και τα chatbot ήδη διαμορφώνουν ένα νέο τύπο αλληλεπίδρασης, και η αποξένωση από τους αληθινούς ανθρώπους δεν είναι σενάριο επιστημονικής φαντασίας, αλλά πραγματικότητα. Αν καταλήξουμε να εμπιστευόμαστε πιο πολύ “ψηφιακούς φίλους” — χωρίς πραγματικό «σώμα», εμπειρία, ευθύνη — μήπως χάνουμε κομμάτι του ανθρώπινου χαρακτήρα μας, της αλήθειας μας; Από πότε έπαψε να είναι σημαντικό αυτό; Γιατί όσο κι αν η πρόθεση του χρήστη μπορεί να είναι να βοηθηθεί, να καλύψει μια ανάγκη ή ένα κενό σε επίπεδο ψυχικής/συναισθηματικής/πνευματικής σύνδεσης, στην πραγματικότητα η “βοήθεια” που λαμβάνει είναι αμφίβολη και μη ρεαλιστική, άρα και η κάλυψη του κενού είναι πλασματική, όχι ουσιαστική.
Όχι, το ζήτημα δεν είναι να δαιμονοποιήσουμε την Τεχνητή Νοημοσύνη γενικά και αόριστα. Π.χ. στην τεχνολογία, στην ιατρική και σε πολλούς άλλους τομείς είναι χρήσιμη. Όμως, εξαρτάται πού και πώς τη χρησιμοποιούμε. Έχουμε κάθε λόγο να την αξιοποιήσουμε, να την ενσωματώσουμε, αλλά με σεβασμό στον άνθρωπο, πρώτα και κύρια. Χρειαζόμαστε σαφείς κανόνες ασφαλείας, ρυθμιστικά πλαίσια και ηθικά όρια.
Κλείνοντας, η περίπτωση της Tilly Norwood δεν είναι μόνο θέμα τεχνολογίας ή καλλιτεχνικής καινοτομίας. Είναι καθρέφτης μιας κοινωνικής πρόκλησης: πώς θα διαφυλάξουμε τη σημασία του πραγματικού ανθρώπινου περιεχομένου, όταν η ΤΝ γίνει ολοένα πιο ρεαλιστική και παρούσα στη ζωή μας; Πόσο πολύ θέλουμε τη ζωή μας “ανθρώπινη” και αν είμαστε διατεθειμένοι να βάλουμε όρια, ώστε να μην την χάσουμε.
Δεν είναι λίγοι βέβαια που θα πουν “σιγά το πρόβλημα, οι ΑΙ χαρακτήρες είναι μια εύκολη και γρήγορη λύση όταν θέλω άμεση ανταπόκριση”. Σιγά-σιγά όμως πού βρίσκεται ο καθένας μέσα σε όλο αυτό; Υπάρχει ο χαρακτήρας του, η άποψή του, η σκέψη του; Ή καταλήγει σε ένα εξαρτώμενο από την Τεχνητή Νοημοσύνη άτομο, που δεν μπορεί να λειτουργήσει κανονικά, αυτόνομα; Αναρωτιέμαι… Εσείς;
Τώρα βρισκόμαστε μόνο στην αρχή… Σταδιακά, ποιος θα είναι το “εργαλείο” και ποιος ο “μάστορας”;
Υ.Γ. Προτείνω την σειρά με τα αυτοτελή επεισόδια Black Mirror του Netflix…
Διαβάστε ακόμα: ΟΗΕ: Κάθε 10 λεπτά μία γυναίκα δολοφονείται από συγγενείς της
