Κάθε φορά που μια μεγάλη πυρκαγιά καταστρέφει δάση, περιουσίες και απειλεί ανθρώπινες ζωές, η δημόσια συζήτηση στρέφεται -δικαίως- στο ενδεχόμενο εμπρησμού. Αν αποδειχθεί ότι μια φωτιά μπήκε από ανθρώπινο χέρι, τότε πρόκειται για μια πράξη με δολοφονικές διαστάσεις. Όποιος βάζει φωτιά γνωρίζει ότι δεν καίγονται μόνο δέντρα· κινδυνεύουν άνθρωποι, πυροσβέστες, εθελοντές, ολόκληρες κοινότητες.
Με αφορμή τη φωτιά στο Ωραιόκαστρο, οι έρευνες των αρχών θα δείξουν αν υπήρξε εγκληματική ενέργεια. Εφόσον αυτό αποδειχθεί, οι ευθύνες πρέπει να αποδοθούν χωρίς καμία έκπτωση. Ο εμπρησμός δεν είναι μια απλή παρανομία. Είναι μια επίθεση κατά της κοινωνίας.
Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι η αναφορά στον εμπρησμό μπορεί να λειτουργεί ως μόνιμη εξήγηση για κάθε καταστροφή ή ως ένας βολικός μανδύας που καλύπτει τις διαχρονικές αδυναμίες της πολιτείας. Ακόμη και η πιο καλά οργανωμένη χώρα δεν μπορεί να αποτρέψει κάθε εμπρησμό. Μπορεί όμως να περιορίσει τις συνέπειές του μέσα από αποτελεσματική πρόληψη, σωστή προετοιμασία και άμεση επέμβαση.
Η αντιπυρική προστασία δεν αρχίζει τη στιγμή που απογειώνονται τα εναέρια μέσα. Ξεκινά πολλούς μήνες πριν, με καθαρισμούς δασών και οικοπέδων, συντήρηση δασικών δρόμων, αντιπυρικές ζώνες, επαρκή στελέχωση των υπηρεσιών, εκπαίδευση του προσωπικού και σύγχρονο εξοπλισμό. Είναι μια συνεχής διαδικασία που απαιτεί σχεδιασμό και επενδύσεις, όχι μόνο διαχείριση της κρίσης όταν αυτή έχει ήδη ξεσπάσει.
Οι πυροσβέστες και οι εθελοντές αποδεικνύουν κάθε καλοκαίρι ότι δίνουν έναν υπεράνθρωπο αγώνα. Δεν είναι όμως δίκαιο να καλούνται να καλύψουν με την αυτοθυσία τους κενά που θα έπρεπε να έχουν αντιμετωπιστεί πολύ νωρίτερα. Η επιχειρησιακή ετοιμότητα δεν μπορεί να βασίζεται αποκλειστικά στην αυταπάρνηση όσων βρίσκονται στην πρώτη γραμμή.
Η κλιματική κρίση έχει κάνει τις πυρκαγιές πιο έντονες, πιο γρήγορες και πιο απρόβλεπτες. Αυτό σημαίνει ότι η ανάγκη για ισχυρότερη πρόληψη και καλύτερο εξοπλισμό είναι μεγαλύτερη από ποτέ. Δεν αρκεί να εντοπίζονται οι υπαίτιοι. Χρειάζεται και ένα κράτος που θα είναι σε θέση να περιορίζει τις επιπτώσεις ακόμη και όταν η φωτιά ανάβει από εγκληματική ενέργεια.
Η κοινωνία δεν χρειάζεται να επιλέξει ανάμεσα στις δύο αλήθειες. Μπορεί να ισχύουν ταυτόχρονα: ο εμπρηστής, όταν υπάρχει, φέρει ακέραιη την ποινική και ηθική ευθύνη για την πράξη του. Η πολιτεία, όμως, φέρει τη δική της ευθύνη να προετοιμάζεται καλύτερα απέναντι σε έναν κίνδυνο που επαναλαμβάνεται κάθε χρόνο.
Η απόδοση ευθυνών στον έναν δεν απαλλάσσει τον άλλον. Αν πραγματικά θέλουμε να προστατεύσουμε ανθρώπινες ζωές, το φυσικό περιβάλλον και τις περιουσίες των πολιτών, οφείλουμε να αντιμετωπίσουμε και τις εγκληματικές πράξεις και τις χρόνιες αδυναμίες του κρατικού μηχανισμού. Γιατί οι φωτιές δεν σβήνουν μόνο με καταγγελίες. Σβήνουν με πρόληψη, οργάνωση, επαρκή μέσα και πολιτική βούληση.
