Νέες μαρτυρίες από την περίοδο του πολέμου της Βοσνίας έρχονται τις τελευταίες ώρες να ρίξουν φως σε ένα από τα πιο σκοτεινά και ανατριχιαστικά επεισόδια της πολιορκίας του Σεράγεβο: το λεγόμενο «ανθρώπινο σαφάρι».
Σύμφωνα με καταγγελίες και καταγεγραμμένες μαρτυρίες, εύποροι «τουρίστες» φέρονται να κατέβαλαν τεράστια ποσά -ακόμα και 90.000 δολάρια- προκειμένου να συμμετάσχουν σε ένα θανάσιμο παιχνίδι, όπου ο στόχος δεν ήταν ζώα, αλλά άμαχοι κάτοικοι της πόλης.
Η υπόθεση ανακινείται εκ νέου χάρη στις αποκαλύψεις Σλοβένου πρώην αξιωματικού των μυστικών υπηρεσιών, ο οποίος εκείνη την εποχή συνεργαζόταν με τις ΗΠΑ. Η μαρτυρία του παρουσιάστηκε στο ντοκιμαντέρ «Sarajevo Safari» του 2022, όπου περιγράφει με σοκαριστική ψυχραιμία πώς οι Σέρβοι ελεύθεροι σκοπευτές τον οδήγησαν στα σημεία που δρούσαν για να του δείξουν… «τη δουλειά τους». Από τα υψώματα που έζωναν το Σεράγεβο, οι σκοπευτές χτυπούσαν καθημερινά πολίτες που προσπαθούσαν απλά να διασχίσουν έναν δρόμο ή να βρουν νερό και τρόφιμα.
«Οι τουρίστες-σκοπευτές»
Ο μάρτυρας αναφέρει ότι ανάμεσα στους ανθρώπους που συνάντησε υπήρχε μια ιδιαίτερη ομάδα: εκείνοι που είχαν ταξιδέψει στη Βοσνία αποκλειστικά για να βιώσουν τη «συγκίνηση» της σκοποβολής σε πραγματικούς ανθρώπινους στόχους. Σύμφωνα με όσα περιγράφει, επρόκειτο για άτομα με μεγάλη οικονομική επιφάνεια, που πλήρωναν μεγάλα ποσά για να τους δοθεί πρόσβαση σε θέσεις ελεύθερων σκοπευτών.
Ακόμη πιο σοκαριστικό είναι ότι -όπως καταθέτει ο ίδιος- κάποιοι από αυτούς τους «πελάτες» δεν δίστασαν να στοχεύσουν παιδιά. Οι μαρτυρίες αυτές, αν και αδύνατον να επαληθευτούν πλήρως σήμερα, επιβεβαιώνονται από αρκετές αναφορές που κυκλοφορούσαν ήδη από τα χρόνια του πολέμου, όταν κάτοικοι της πόλης μιλούσαν για «ξένες γλώσσες» πίσω από τις βολές.
Η καθημερινότητα του θανάτου
Η πολιορκία του Σεράγεβο διήρκεσε 1.425 ημέρες, η μεγαλύτερη στην Ευρώπη μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Οι κάτοικοι έμαθαν να περπατούν σκυφτοί, να τρέχουν από τοίχο σε τοίχο και να αποφεύγουν συγκεκριμένους δρόμους που ήταν διαβόητοι για τις ενέδρες σκοπευτών. Μάθαιναν ποιοι δρόμοι ήταν «θανατηφόροι» από το στόμα σε στόμα.
Το νερό ήταν δυσεύρετο, και οι άνθρωποι αναγκάζονταν να μετακινούνται με κίνδυνο της ζωής τους για να προμηθευτούν τα βασικά. Ο Σλοβένος αξιωματικός περιγράφει ότι του προτάθηκε ακόμη και να συμμετάσχει στο μακάβριο «παιχνίδι», κάτι που φυσικά αρνήθηκε.
Η συγκεκριμένη πρακτική φαίνεται πως σταμάτησε μόνο μετά τις Συμφωνίες του Ντέιτον το 1995, όταν τερματίστηκε επίσημα ο πόλεμος.
Οι δικαστικές συνέπειες και οι νέες έρευνες
Μετά το τέλος της σύγκρουσης, αρκετοί Σέρβοι αξιωματούχοι και στρατιωτικοί καταδικάστηκαν για εγκλήματα πολέμου και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, μεταξύ των οποίων και ο Σλόμισλαβ Μιλόσεβιτς. Ωστόσο, οι «τουρίστες-σκοπευτές» δεν εντοπίστηκαν ποτέ, ούτε τα στοιχεία οδήγησαν σε κάποια δίωξη.
Σήμερα, νέες έρευνες που διεξάγονται σε ευρωπαϊκές πόλεις -με πιο γνωστή το Μιλάνο- προσπαθούν να βρουν αν υπάρχουν επαρκείς αποδείξεις για να οδηγηθούν στη δικαιοσύνη όσοι συμμετείχαν σε αυτή την ανατριχιαστική πρακτική. Πρόκειται για μια δύσκολη διαδικασία, καθώς τα περισσότερα στοιχεία είναι αποσπασματικά ή βασίζονται σε μαρτυρίες που έρχονται στο φως τρεις δεκαετίες μετά.
Ένα από τα πιο σκοτεινά κεφάλαια του πολέμου
Η μαρτυρία του πρώην πράκτορα δεν αποκαλύπτει μόνο τη φρίκη της πολιορκίας του Σεράγεβο· αναδεικνύει και την ακραία απανθρωπιά που μπορεί να γεννήσει ο πόλεμος. Αν οι καταγγελίες ισχύουν, τότε μιλάμε για μια από τις πιο αποκρουστικές εκδηλώσεις κυνισμού και βίας που γνώρισε η σύγχρονη Ευρώπη.
Τρεις δεκαετίες μετά, η υπόθεση εξακολουθεί να στοιχειώνει όσους έζησαν εκείνη την περίοδο και να υπενθυμίζει ότι η δικαιοσύνη συχνά αργεί, αλλά δεν ξεχνά.
Διαβάστε ακόμα: No Way: Όταν η χαρά ξαναγίνεται πόνος σε λίγα δευτερόλεπτα
