Η εικόνα της πολυκατοικίας στα Πετράλωνα να καταρρέει μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα δεν είναι απλώς ένα ακόμη έκτακτο γεγονός. Είναι μια εικόνα που συμπυκνώνει δεκαετίες ελληνικής νοοτροπίας: «πάμε κι όπου βγει», «δεν πειράζει», «θα αντέξει». Και όσο περνούν οι ώρες, οι πληροφορίες που βλέπουν το φως της δημοσιότητας προκαλούν ακόμη μεγαλύτερο προβληματισμό. Ένα κτίριο του 1970, με ρηχή θεμελίωση, δίπλα σε εκσκαφή πέντε και έξι μέτρων για νέα οικοδομή. Μηχανικοί που –σύμφωνα με πληροφορίες– είχαν προτείνει ενίσχυση των πρανών με εκτοξευόμενο σκυρόδεμα. Αναφορές για πιθανή διαρροή υπόγειου αγωγού. Και τελικά, μια πολυκατοικία που κατέρρευσε σαν χάρτινος πύργος.
Ας είμαστε ξεκάθαροι. Αυτά τα στοιχεία διερευνώνται ακόμη και μόνο η πραγματογνωμοσύνη θα δείξει τι ακριβώς συνέβη. Κανείς δεν πρέπει να προδικάζει ευθύνες.
Υπάρχει όμως ένα ερώτημα που δεν χρειάζεται πραγματογνώμονα.
Γιατί στην Ελλάδα σχεδόν κάθε μεγάλη καταστροφή συνοδεύεται από τη φράση «είχαν υπάρξει προειδοποιήσεις»; Το ακούσαμε στα Τέμπη.Το ακούμε σε κάθε μεγάλη πυρκαγιά. Το ακούμε μετά από πλημμύρες. Το ακούμε όταν πέφτουν μπαλκόνια.
Και τώρα το ακούμε ξανά για μια πολυκατοικία που κατέρρευσε.
Αν πράγματι υπήρξαν τεχνικές εισηγήσεις για πρόσθετα μέτρα προστασίας, γιατί δεν εφαρμόστηκαν; Αν υπήρχε πιθανότητα αστάθειας του εδάφους, γιατί συνεχίστηκαν οι εργασίες; Αν υπήρχαν ενδείξεις κινδύνου, ποιος αποφάσισε ότι το ρίσκο ήταν αποδεκτό;
Αυτά είναι τα ερωτήματα που οφείλει να απαντήσει η Δικαιοσύνη.
Υπάρχει όμως και μια βαθύτερη παθογένεια.
Στην Ελλάδα πολλές φορές η ασφάλεια αντιμετωπίζεται ως κόστος. Οι κανόνες θεωρούνται εμπόδιο στην ταχύτητα των έργων. Οι έλεγχοι αντιμετωπίζονται ως γραφειοκρατία. Μέχρι να συμβεί το κακό.
Και τότε ξεκινά ο γνωστός κύκλος.
Επιτροπές.
Πορίσματα.
Πραγματογνώμονες.
Δικογραφίες.
Και μετά… σιωπή.
Η τύχη βοήθησε ώστε αυτή τη φορά να μην υπάρξουν δεκάδες νεκροί. Αν η κατάρρευση είχε συμβεί λίγες ώρες αργότερα ή αν περισσότεροι άνθρωποι βρίσκονταν μέσα στο κτίριο, σήμερα ίσως να μιλούσαμε για μία από τις μεγαλύτερες αστικές τραγωδίες των τελευταίων ετών.
Δεν μπορεί η προστασία της ανθρώπινης ζωής να εξαρτάται από την τύχη.
Η τεχνογνωσία υπάρχει. Οι κανονισμοί υπάρχουν. Οι μηχανικοί υπάρχουν. Αυτό που συχνά λείπει είναι η κουλτούρα της πρόληψης και η απόφαση να εφαρμοστούν όλα όσα προβλέπονται, ακόμη κι όταν κοστίζουν περισσότερο ή καθυστερούν ένα έργο.
Η κατάρρευση στα Πετράλωνα δεν πρέπει να αντιμετωπιστεί ως ένα ακόμη «ατυχές περιστατικό». Αν αποδειχθεί ότι υπήρξαν παραλείψεις, τότε δεν θα μιλάμε για ατυχία, αλλά για μια αλυσίδα αποφάσεων που έθεσαν σε κίνδυνο ανθρώπινες ζωές.
Γιατί, στο τέλος της ημέρας, τα κτίρια δεν πέφτουν μόνα τους. Αν πέφτουν, κάποιος οφείλει να εξηγήσει γιατί. Και, κυρίως, να λογοδοτήσει.
