Υπάρχουν στιγμές που μια δίκη δεν αφορά μόνο την απόδοση ευθυνών. Αφορά κάτι βαθύτερο: Το πώς μια κοινωνία στέκεται απέναντι στους νεκρούς της. Και στην περίπτωση των Τεμπών, το πρώτο δείγμα δεν ήταν ενθαρρυντικό.
Τρία χρόνια μετά την τραγωδία, η έναρξη της διαδικασίας συνοδεύτηκε από εικόνες που δύσκολα συνάδουν με τη βαρύτητα της υπόθεσης. Συγγενείς θυμάτων να μην βρίσκουν θέση στην αίθουσα. Άνθρωποι που έχασαν τα παιδιά τους να στέκονται όρθιοι ή να κάθονται εκεί όπου κανονικά κάθονται οι κατηγορούμενοι. Δημοσιογράφοι να προσπαθούν να καλύψουν μια ιστορική δίκη χωρίς τις στοιχειώδεις υποδομές. Δεν πρόκειται απλώς για οργανωτική αστοχία. Είναι μια εικόνα που δημιουργεί την αίσθηση ότι, ακόμη και τώρα, η ουσία υποχωρεί μπροστά στη διαχείριση.
Από την πρώτη στιγμή της τραγωδίας, η δημόσια συζήτηση κινήθηκε σε δύο παράλληλες τροχιές: από τη μία ο πόνος, η οργή και το αίτημα για δικαιοσύνη· από την άλλη, η προσπάθεια ελέγχου των εντυπώσεων. Η λέξη «πολιτικοποίηση» χρησιμοποιήθηκε ως ανάχωμα, συχνά για να περιοριστεί η ένταση των αντιδράσεων. Όμως, όσο περνούσε ο χρόνος, γινόταν όλο και πιο σαφές ότι η κοινωνία δεν επρόκειτο να ξεχάσει.
Οι μαζικές κινητοποιήσεις που ακολούθησαν δεν ήταν απλώς εκδηλώσεις πένθους. Ήταν μια υπενθύμιση ότι η απαίτηση για δικαιοσύνη δεν εξαντλείται σε δηλώσεις. Χρειάζεται πράξεις, συνέπεια και –πάνω απ’ όλα– σεβασμό.
Και ο σεβασμός αυτός κρίνεται και στις λεπτομέρειες. Στον χώρο που δίνεται στους συγγενείς. Στις συνθήκες υπό τις οποίες διεξάγεται η διαδικασία. Στην αίσθηση ότι το κράτος κατανοεί το βάρος της στιγμής. Το γεγονός ότι, τρία χρόνια μετά, δεν εξασφαλίστηκαν ούτε τα αυτονόητα για τη διεξαγωγή μιας τόσο κρίσιμης δίκης, ανοίγει ένα δύσκολο ερώτημα: πρόκειται για αδιαφορία ή για ανεπάρκεια;
Όποια κι αν είναι η απάντηση, το αποτέλεσμα παραμένει το ίδιο. Οι άνθρωποι που κουβαλούν ήδη ένα αβάσταχτο φορτίο καλούνται να διαχειριστούν και μια διαδικασία που θα έπρεπε, τουλάχιστον, να τους προστατεύει.
Η δίκη για τα Τέμπη δεν είναι μόνο νομική υπόθεση. Είναι δοκιμασία θεσμών και συνείδησης. Και σε αυτή τη δοκιμασία, το πρώτο βήμα έδειξε πόσο δρόμο έχουμε ακόμη να διανύσουμε.
Διαβάστε επίσης: Μαρία Καρυστιανού: Το ‘πε και το έκανε!
