Πριν από λίγες εβδομάδες, ένας ασυνήθιστα ισχυρός κεραυνός εκδηλώθηκε στην περιοχή της Αδριατικής Θάλασσας, ανάμεσα στην Ιταλία και τα Βαλκάνια, προκαλώντας δύο εξαιρετικά σπάνια ατμοσφαιρικά φαινόμενα που αιχμαλώτισαν το βλέμμα των επιστημόνων και των φωτογράφων. Το ηλεκτρομαγνητικό πεδίο που απελευθερώθηκε από τον κεραυνό εξαπλώθηκε σε τεράστια απόσταση, δημιουργώντας μια μοναδική και σπάνια συνύπαρξη φαινομένων στην ανώτερη ατμόσφαιρα.
Το μοναδικό στιγμιότυπο καταγράφηκε πάνω από την πόλη Ποσσάνιο, στη βόρεια Ιταλία, από τον φωτογράφο Βάλτερ Μπινότο, βραβευμένο στο παρελθόν με το διεθνές βραβείο Wildlife Photographer of the Year. Εκείνο που καθιστά τη φωτογραφία εξαιρετική, είναι το γεγονός ότι και τα δύο σπάνια φαινόμενα, τα sprites και τα ELVEs, εμφανίστηκαν ταυτόχρονα στο ίδιο καρέ, προσφέροντας μια σπάνια ευκαιρία μελέτης και καταγραφής.
Καθώς η φωτογραφία μοιάζει περισσότερο με σκηνή επιστημονικής φαντασίας, πολλοί χρήστες των social media έσπευσαν να σχολιάσουν ότι θυμίζει το φανταστικό «Πάνω Κάτω» του Stranger Things.O ίδιος ο φωτογράφος πάντως ανέφερε ότι του θύμισε μία διάσημη σκηνή στην ταινία της Ημέρας της Ανεξαρτησίας, στην οποία το εξωγήινο σκάφος χτυπάει τον Λευκό Οίκο.
Τι είναι τα δύο φαινόμενα που σχηματίστηκαν στην ατμόσφαιρα
Τα sprites και τα ELVEs αποτελούν μέρος μιας ευρύτερης κατηγορίας φαινομένων που ονομάζονται Transient Luminous Events (TLEs), δηλαδή παροδικά φωτεινά φαινόμενα που συνδέονται με καταιγίδες, αλλά εκδηλώνονται πολύ υψηλότερα στην ατμόσφαιρα σε σχέση με τους συνηθισμένους κεραυνούς.
Στην φωτογραφία, διακρίνεται ένας κόκκινος δίσκος, που μοιάζει με ιπτάμενο αντικείμενο, και στο κέντρο του μια εντυπωσιακή κόκκινη δομή με «πλοκάμια», η οποία ονομάζεται sprite. Πρόκειταιγιαμιαμορφήηλεκτρικήςεκκένωσης που κινείται αντίθετα από τον κεραυνό, ανεβαίνοντας προς την ανώτερη ατμόσφαιρα αντί να κατευθύνεται προς το έδαφος.
Ο κόκκινος δίσκος που περιβάλλει το sprite είναι ένα ELVE (Emission of Light and Verylow-frequency per turbations due to Electromagnetic pulse sources), ένα από τα πιο σπάνια και ταχύτερα ατμοσφαιρικά φαινόμενα που έχουν καταγραφεί ποτέ. Όπως περιγράφει ο ίδιος ο Μπινότο, «Πρόκειται για έναν εξαιρετικά σπάνιο συνδυασμό», τονίζοντας τη μοναδικότητα της στιγμής.
Που οφείλεται το κόκκινο χρώμα
Το χαρακτηριστικό κόκκινο χρώμα τόσο των sprites όσο και των ELVEs οφείλεται στη διέγερση μορίων αζώτου στην ανώτερη ατμόσφαιρα. Παρόμοιες αποχρώσεις μπορεί να παρατηρηθούν και στο κατώτερο τμήμα του σέλας, αλλά εκεί η ενέργεια προέρχεται από το διάστημα και όχι από κεραυνούς. Τα ELVEs δημιουργούνται όταν ένας ασυνήθιστα ισχυρός κεραυνός παράγει έναν έντονο ηλεκτρομαγνητικό παλμό, ο οποίος «χτυπά» την ιονόσφαιρα και διαχέεται κυκλικά σε ακτίνα εκατοντάδων χιλιομέτρων.
Αξιοσημείωτο είναι ότι τα ELVEs ανιχνεύθηκαν για πρώτη φορά μόλις το 1990 από το πλήρωμα του διαστημικού λεωφορείου Discovery, ενώ τα sprites φωτογραφήθηκαν για πρώτη φορά ένα χρόνο νωρίτερα, το 1989. Και τα δύο φαινόμενα έχουν διάρκεια ελάχιστων χιλιοστών του δευτερολέπτου, γεγονός που εξηγεί γιατί η μελέτη τους παραμένει δύσκολη και απαιτεί εξειδικευμένο εξοπλισμό και τύχη για την καταγραφή τους.
Παρά την πρόοδο της επιστήμης, τα TLEs συνεχίζουν να αποτελούν ένα μυστήριο για τους επιστήμονες, εν μέρει λόγω της πολύ σύντομης διάρκειάς τους και της δυσκολίας παρατήρησής τους. Πολλά από αυτά φέρουν ονόματα εμπνευσμένα από μυθικά πλάσματα, όπως trolls, pixies ή gnomes, υπογραμμίζοντας την σχεδόν παραμυθένια τους φύση. Η σπάνια αυτή συνύπαρξη sprites και ELVEs πάνω από την Αδριατική Θάλασσα αποτελεί μια μοναδική στιγμή για την ατμοσφαιρική επιστήμη.
Διαβάστε ακόμα: Αιματοβαμμένα Χριστούγεννα: Σκότωσε σύζυγο και 6 από τα 7 παιδιά του
