Για τη Mary Beard, ο Ηρώδης ο Αττικός δεν είναι απλώς ένας ακόμη ευεργέτης της αρχαιότητας. Είναι ένας από τους πιο σύνθετους και αμφιλεγόμενους ανθρώπους της ρωμαϊκής εποχής, ένας άνδρας που συνδύαζε αμύθητο πλούτο, πολιτική επιρροή, πολιτιστική προσφορά αλλά και σκοτεινές κατηγορίες που συνεχίζουν να προκαλούν συζητήσεις σχεδόν δύο χιλιετίες αργότερα.
Το πλήρες όνομά του ήταν Λούκιος Βιβούλιος Ίππαρχος Τιβέριος Κλαύδιος Αττικός Ηρώδης, όμως στην ιστορία έμεινε ως Ηρώδης ο Αττικός. Σύμφωνα με τη Mary Beard, ήταν πιθανότατα ο πλουσιότερος Έλληνας της εποχής του. Η αμύθητη περιουσία της οικογένειάς του του επέτρεψε να δημιουργήσει ένα πραγματικό δίκτυο επιρροής, χρηματοδοτώντας θέατρα, στάδια, ναούς, υδραγωγεία, λουτρά και δημόσια έργα σε ολόκληρη την Ελλάδα.
Έλληνας στην καρδιά, Ρωμαίος στην εξουσία
Ο Ηρώδης βρισκόταν ανάμεσα σε δύο κόσμους. Παρέμενε υπερήφανος για την ελληνική καταγωγή του, όμως η πραγματική ισχύς του προερχόταν από τις στενές σχέσεις που είχε αναπτύξει με τη ρωμαϊκή αριστοκρατία και την αυτοκρατορική αυλή.
Η επιρροή του ήταν τόσο μεγάλη ώστε ο αυτοκράτορας Αντωνίνος ο Ευσεβής τον επέλεξε να αναλάβει τη μόρφωση των δύο διαδόχων του θρόνου, του Μάρκος Αυρήλιος και του Λούκιος Βήρος. Ως ανταμοιβή για την εμπιστοσύνη αυτή, ο Ηρώδης διορίστηκε ύπατος το 143 μ.Χ.
Το Ηρώδειο και το Παναθηναϊκό Στάδιο
Το όνομά του παραμένει ζωντανό μέχρι σήμερα μέσα από τα έργα που χρηματοδότησε.
Σε αυτά περιλαμβάνονται το εμβληματικό Ωδείο Ηρώδου του Αττικού, το Παναθηναϊκό Στάδιο, υδραγωγεία, κρήνες, λουτρά και δεκάδες ακόμη δημόσια έργα. Ωστόσο, η Mary Beard επισημαίνει ότι η γενναιοδωρία του μόνο ανιδιοτελής δεν ήταν. Κάθε οικοδόμημα αποτελούσε ταυτόχρονα και μια διαρκή υπενθύμιση της οικονομικής δύναμης και της πολιτικής επιρροής του ανθρώπου που το χρηματοδοτούσε.
Ο γάμος με τη 14χρονη Ρηγγίλα
Το πιο δραματικό κεφάλαιο της ζωής του αφορά τη σύζυγό του, Ρηγγίλα.
Όταν τη γνώρισε, εκείνος ήταν περίπου 40 ετών και εκείνη μόλις 14. Παντρεύτηκαν και απέκτησαν πέντε παιδιά, αν και τα περισσότερα πέθαναν σε μικρή ηλικία, κάτι συνηθισμένο για την εποχή.
Η τραγωδία κορυφώθηκε όταν η Ρηγγίλα, ενώ βρισκόταν στον όγδοο μήνα της εγκυμοσύνης της, πέθανε ύστερα από βίαιη επίθεση που δέχθηκε από τον δούλο Αλκιμέδοντα. Σύντομα διατυπώθηκε η πιο σοβαρή κατηγορία: ότι ο ίδιος ο Ηρώδης είχε διατάξει τη δολοφονία της.
Ο αδελφός της Ρηγγίλας τον οδήγησε ενώπιον της δικαιοσύνης, όμως ο Ηρώδης αθωώθηκε, πιθανότατα χάρη στις πανίσχυρες πολιτικές διασυνδέσεις που διέθετε στη Ρώμη.
Ο «Νονός» της αρχαιότητας
Ο Martin Scorsese, ο οποίος συμμετέχει ως προσκεκλημένος στο επεισόδιο της Mary Beard, περιγράφει τον Ηρώδη ως έναν «αρχαίο νονό».
Όπως εξηγεί, η δύναμή του δεν βασιζόταν μόνο στον αμύθητο πλούτο του, αλλά και σε ένα πολύπλοκο δίκτυο προσωπικών εξυπηρετήσεων, συμμαχιών και πολιτικής προστασίας, που θυμίζει έντονα τις σχέσεις εξουσίας που παρουσιάζονται στις ταινίες μαφίας.
Ο διάσημος σκηνοθέτης τον χαρακτηρίζει μια ηθικά αμφίσημη προσωπικότητα: έναν άνθρωπο που άφησε πίσω του μερικά από τα σημαντικότερα μνημεία του ελληνικού πολιτισμού, αλλά ταυτόχρονα κατηγορήθηκε ότι οργάνωσε τη δολοφονία της ίδιας του της συζύγου και τελικά γλίτωσε χάρη στους ισχυρούς προστάτες του.
Θα μπορούσε να γίνει ταινία;
Ακούγοντας την αφήγηση της ζωής του Ηρώδη του Αττικού, δύσκολα μπορεί κανείς να μη σκεφτεί ότι διαθέτει όλα τα στοιχεία ενός μεγάλου ιστορικού δράματος: αμύθητο πλούτο, πολιτική εξουσία, έρωτα, προδοσία, φόνο, δικαστήριο και ένα τέλος που παραμένει αμφιλεγόμενο μέχρι σήμερα.
Και αν κρίνει κανείς από τον ενθουσιασμό με τον οποίο ο Martin Scorsese αναλύει την προσωπικότητά του στο επεισόδιο της Mary Beard, δεν θα ήταν καθόλου παράξενο αν κάποτε ο «αρχαίος νονός της Αθήνας» μεταφερόταν και στη μεγάλη οθόνη.
