Ο Άρης Αλεξανδρής διένυσε μια αρκετά μεγάλη απόσταση από την viral στήλη του The Curly Sue μέχρι το βιβλίο του “Πώς ο Ιγνάτιος Καραθεοδωρής έχασε τα πάντα“, με το οποίο απέσπασε το Βραβείο Πρωτοεμφανιζόμενου Συγγραφέα του περιοδικού «Ο Αναγνώστης» και το Κρατικό Λογοτεχνικό Βραβείο Πρωτοεμφανιζόμενου συγγραφέα. Άξιζε όμως.
Σύμφωνα με το βιογραφικό του, ο Άρης Αλεξανδρής γεννήθηκε το 1991 στην Αθήνα και μεγάλωσε στον Πειραιά. Σπούδασε στη Νομική Σχολή αλλά δεν ασχολήθηκε ποτέ με το αντικείμενο. Από το 2011 αρθρογραφεί σε ιστοσελίδες, περιοδικά και εφημερίδες, ενώ παράλληλα δουλεύει ως κειμενογράφος σε διαφημιστικές εταιρείες και creative agencies. Έγραφε από πάντα. Το 2023 απέσπασε το Βραβείο Πρωτοεμφανιζόμενου Συγγραφέα του περιοδικού «Ο Αναγνώστης» και το Κρατικό Λογοτεχνικό Βραβείο Πρωτοεμφανιζόμενου συγγραφέα για το βιβλίο του Πώς ο Ιγνάτιος Καραθεοδωρής έχασε τα πάντα. Το διάβασα μονορούφι όταν κυκλοφόρησε. Μου άρεσε. Και το κόνσεπτ και η γραφή του {διαφορετική από τη δημοσιολογική του Αλεξανδρή και από τον βάιραλ (και εξαιρετικά ευφυή, κατ’ εμέ) λόγο του «The Curly Sue», για όσους παρακολουθούσατε παλαιότερα αυτή την περσόνα του}. Το ότι αντιπάθησα βαθιά τον Ιγνάτιο οφείλεται μάλλον σε προσωπικούς λόγους, που ακουμπούν αδρά στην πλοκή, παρά στη μυθιστορηματική συμπεριφορά του καθαυτή –που, αν και ηθικά καταδικαστέα, έχει ενδιαφέρον. Ίσως γι’ αυτό να επεδίωξα μια συνέντευξη με τον συγγραφέα.
Μολονότι αυτή έγινε γραπτά και όχι διά ζώσης (σε τέτοια περίπτωση θα εξελισσόταν διαφορετικά), έχει –νομίζω– επίσης ενδιαφέρον, γιατί ο Άρης μάς σφάζει πάνω κάτω όλους· ευτυχώς, με το βαμβάκι και δίνοντας έτσι άφθονη τροφή για σκέψη.
Κέρδισες το Κρατικό Βραβείο Πρωτοεμφανιζόμενου Συγγραφέα και το αντίστοιχο του «Αναγνώστη για το 2023. Πιστεύεις ότι το άξιζες; Ναι ή όχι και γιατί;
Δεν έχω διαβάσει τον «ανταγωνισμό» μου, άρα δεν μπορώ να κάνω τη σύγκριση και να απαντήσω. Μπορεί να έβρισκα κάποιον καλύτερο· μπορεί και όχι. Δεν θα είχε και πολλή σημασία η γνώμη μου, πάντως, γιατί δεν δίνω εγώ τα βραβεία. Το κριτήριο του γούστου μου μάλλον το πληρώ, άρα θα πω ότι το άξιζα.
Αν και έχω την αίσθηση ότι ο Άρης Αλεξανδρής ως διαδικτυακή περσόνα δεν θα επηρεαζόταν, one way or another, από ένα βραβείο, δεν μπορώ να είμαι σίγουρη εάν δεν σε ρωτήσω. Οπότε, Άρη, σημαίνουν κάτι αυτά τα βραβεία για εσένα; Τα νιώθεις βαριά στις πλάτες σου; Ήταν δικαίωση; Ανέβασαν τον πήχη ξαφνικά πολύ ψηλά; Μήπως σε οδήγησαν σε writer’s block; Και τέλος, τι σου είπε ο Ιγνάτιος όταν σήκωσες την κούπα;
Ήταν μία πολύ κολακευτική εξέλιξη τα βραβεία. Μέσα στη θολούρα της διαρκούς αυτοαμφισβήτησης και αμφιβολίας που προκαλεί το γράψιμο, τα εξέλαβα ως σημάδι πως κάτι έκανα καλά. Ήταν καλό για τον εγωισμό μου, δηλαδή, και αποτέλεσε και ένα είδος δικαίωσης υπό την έννοια πως το βιβλίο πέτυχε μόνο του, χωρίς ύποπτες προωθήσεις και μαρκετινίστικα κόλπα. Όμως, σε επίπεδο δημιουργικό και συνειδησιακό, τόσο οι έπαινοι όσο και οι επικρίσεις έχουν μικρό αντίκτυπο. Εγώ θα κάνω ό,τι είναι να κάνω, ανεξάρτητα από το αν αυτό αρέσει ή δεν αρέσει, αρκεί να μπορώ. Ούτε ο πήχης ανέβηκε (εκεί που ήταν πάντα παρέμεινε) ούτε με μπλόκαρε η «αναγνώριση». Συνεχίζω ακάθεκτος με τον ίδιο τρόπο. Ο Ιγνάτιος δεν μου μιλάει πια, νομίζω έχουμε αποσυνδεθεί τελείως.
Μια τελευταία ερώτηση ορμώμενη από τον Καραθοδωρή: Ο τύπος αναζητά μια νέα ζωή, μια νέα ταυτότητα, είναι έτοιμος να πατήσει επί πτωμάτων, και όχι άδικα (δεν τον ξεπλένω, να πάει να κάνει ψυχανάλυση, αλλά οκέι, η τάση της εποχής είναι η ενσυναίσθηση…). Θεωρείς ότι υπάρχουν κάμποσοι Ιγνάτιοι γύρω μας, που είτε κερδίζουν ή χάνουν, χωρίς οι γύρω τους να το αντιλαμβανόμαστε και να του δίνουμε ιδιαίτερη σημασία; Υπήρχαν πάντοτε, άραγε, ή είναι μια τερατογένεση της εποχής; Κι εσύ; Πόσο ταυτίστηκες μαζί του όταν έγραφες το βιβλίο;
Η αναζήτηση ταυτότητας και το παιχνίδι κέρδους-απώλειας είναι, νομίζω, σταθερές που απασχολούν και συνέχουν τις ζωές όλων των ανθρώπων. Η υπέρβαση του μέτρου, από την άλλη, αυτό το «επί πτωμάτων» είναι εκείνο που κάνει την ιστορία του Ιγνάτιου άξια αφήγησης, όμως δεν είναι κάτι εξαιρετικό. Πιστεύω ότι τα άτομα που ενεργούν με σπασμένες ηθικές πυξίδες είναι παντού, υπήρχαν πάντα και είναι περισσότερα απ’ ό,τι μας αρέσει να πιστεύουμε. Ενίοτε γινόμαστε κι εμείς οι ίδιοι σαν αυτά – όλοι γεννιόμαστε παρέα με ένα τερατώδες alter ego, που σε άλλους κοιμάται και σε άλλους πού και πού ξυπνάει. Δεν ταυτίστηκα με τον Ιγνάτιο, παρά μόνο σε μερικές στιγμές απελπισίας. Ήμουν πάντα πολύ πιο προσεκτικός στις επιλογές μου από αυτόν, ελέγχω τα στραβά μου καλύτερα.
Είσαι γεννημένος το 1991. Κάργα μιλένιαλ. Θεωρείς ότι αυτή η γενιά έχει βρει πάνω κάτω τις ταυτότητές της και τη θέση της στη σύγχρονη Ελλάδα; Η εφηβεία και η ενηλικίωση ήρθαν πάνω στην παγκόσμια οικονομική κρίση και στα ελληνικά μνημόνια. Κι ύστερα ήρθαν τα smartphones. Κι ύστερα ήρθε η πανδημία. Κι ύστερα ήρθε άλλη μια παγκόσμια οικονομική κρίση και νέοι πόλεμοι. Πώς ανταποκριθήκατε στους… ενδιαφέροντες καιρούς που ζήσαμε και ζούμε;
Δεν πιστεύω ιδιαίτερα σε αυτές τις κατηγοριοποιήσεις των γενεών, τις βρίσκω κάπως απλουστευτικές και μου θυμίζουν λίγο τον ανορθολογισμό των ζωδίων. Θέλω να πω, σε μία γενιά χωράνε άπειροι άνθρωποι, πολλές υποκουλτούρες, διάφορες ποικιλίες ηθικών και άλλων χαρακτηριστικών. Δεν ξέρω αν υπάρχει στη γενιά μου ή σε οποιαδήποτε άλλη η συνοχή που φανταζόμαστε ώστε να τις κρίνουμε ως συμπαγείς οντότητες. Με κίνδυνο, λοιπόν, να γενικεύσω, θα πω ότι στη γενιά μου εντοπίζω μεγάλη πρόοδο σε σύγκριση με τις προηγούμενες στα θέματα των ταυτοτικών διεκδικήσεων. Νιώθω ότι φιλελευθεροποιήθηκε πολύ και υγιώς η έννοια του αυτοπροσδιορισμού όσο μεγάλωνα, πράγμα που βλέπω να ανακόπτεται τώρα από τη νεότερη γενιά, της οποίας η αντίληψη περί ελευθερίας έχει εκφυλιστεί σε ένα κρυπτοσυντηρητικό είδος περιχαράκωσης (η ελευθερία έκφρασης έγινε υποχρέωση στράτευσης). Παρατηρώ επίσης στους συνομήλικούς μου το προσόν της προσαρμοστικότητας. Οι απανωτές κρίσεις μάς εκπαίδευσαν στο να επανεφευρίσκουμε τον εαυτό μας αποτελεσματικά όποτε χρειάζεται.
Και λίγες επίκαιρες ερωτήσεις. Woke κουλτούρα ή woke ατζέντα, μια συντηρητική στροφή μέρους της κοινωνίας, αλλά και απίστευτο hate speech. Αλλάζει, φυσικά, μέρα με τη μέρα και το τι είναι politically correct, άλλοι δέχονται τη νέα συνθήκη, άλλοι όχι. Τα σχόλιά σου;
Ο συντηρητισμός έχει πολλά πρόσωπα και, προσωπικά, τον απεχθάνομαι είτε προέρχεται από έναν μισογύνη και ομοφοβικό γέροντα είτε από μία μαφία με μοβ μαλλιά που πιστεύει ότι κατέχει το ιδεολογικό και γλωσσικό αλάθητο. Τάσσομαι σταθερά υπέρ της προόδου και κατά των δυνάμεων που κάνουν τη ζωή πλειοψηφιών και μειοψηφιών δυσάρεστη και επώδυνη. Όμως δεν πιστεύω ότι οι θετικές αλλαγές έρχονται με κινήματα εχθροπάθειας και ασπρόμαυρης απολυτότητας (θα μιλάς έτσι, θα αγαπάς αυτό, θα μισείς εκείνο, θα καταγγέλλεις το άλλο). Προτείνω διάβασμα, διάλογο, χιούμορ και ειλικρίνεια σε όσους θέλουν το καλό του κόσμου· για τους υπόλοιπους δεν μπορώ να κάνω κάτι.
Έχω το συνήθειο να παρακολουθώ παλιά δελτία ειδήσεων, από αρχές ’80 έως αρχές ’00 και να φαντασιώνομαι σοσιαλμιντιακές αντιδράσεις. Είναι προφανές ότι αν τα σόσιαλ υπήρχαν πριν 40, 30 ή 20 χρόνια, τα πάντα σε κοινωνικοπολιτικό επίπεδο θα είχαν συμβεί διαφορετικά με άπειρους πιθανούς τρόπους. Θεωρείς τη ραγδαία εξέλιξή τους ως ορόσημο εισόδου σε μια meta-μετανεωτερικότητα; Και τελικά η ζυγαριά γέρνει προς μια θετική ή αρνητική αξιολόγησή τους;
Είμαι από αυτούς που πιστεύουν ακράδαντα πως ο κόσμος σήμερα είναι πολύ πολύ καλύτερος απ’ ό,τι χθες, τουλάχιστον στη δική μας μικρή γειτονιά. Όσοι γκρινιάζουν μάλλον δεν έχουν καταλάβει ότι η γκρίνια αποτελεί προνόμιο ή μπερδεύουν την ατομική (και συγγνωστή) νοσταλγία τους με τη μεγάλη εικόνα. Και, ναι, θεωρώ ότι τα social media ήταν σε γενικές γραμμές ένα επιτυχημένο πείραμα ψηφιακής δικτύωσης, διάδοσης γνώσης και προσωπικής έκφρασης. Μπορεί να βρίσκονται σε φάση παρακμής και να κουβαλάνε χίλια δυο προβλήματα, αλλά έχουν κάνει τη ζωή ευκολότερη και την αγορά πιο δίκαιη.
Βία. Πολλή βία. Κατά πάντων. Λεκτική, ψυχολογική, σωματική. Άραγε, τώρα βρήκε διαύλους να προβληθεί ή έχει πράγματι αυξηθεί; Και τι θα μπορούσαμε να κάνουμε, πολιτεία και πολίτες, ώστε να τη μειώσουμε; Πώς θα εκπαιδευτούμε όταν η ίδια η εκπαίδευση εμπεριέχει και τρέφει τη βία ποικιλοτρόπως;
Η βία υπήρχε πάντα. Δεν μπορώ να γνωρίζω αν έχουν αυξηθεί τα κρούσματα βίας σε απόλυτους αριθμούς, αλλά σίγουρα έχει αυξηθεί η δημοσιότητά τους. Αυτό συμβαίνει για δύο λόγους: πρώτον, επειδή έχουμε περισσότερα μέσα να προβάλουμε τη βία (πράγμα όχι απαραίτητα θετικό)· δεύτερον, επειδή έχουμε μεγαλύτερη επιθυμία να την καταγγείλουμε (αυτό είναι σίγουρα θετικό). Πιστεύω ότι τα δημοκρατικά μας αντανακλαστικά έχουν βελτιωθεί με τα χρόνια, ότι οι πολίτες από ολόκληρο το κοινωνικό και πολιτικό φάσμα ανέχονται και δικαιολογούν τη βία πολύ λιγότερο απ’ ό,τι στο παρελθόν, ακόμα κι αν εξακολουθούν να την ασκούν. Έχει τη σημασία του αυτό: μπορεί η βία να υπήρχε και να υπάρχει, αλλά η ηθική απονομιμοποίησή της δημιουργεί σταδιακά ασφαλέστερα περιβάλλοντα. Η μείωσή της πάντως έχει δύο οδούς: τη θεσμική και την καθημερινή. Εγώ πιστεύω πολύ στη δεύτερη. Αν είμαστε εμείς οι ίδιοι αγωνιστικοί στην καθημερινότητά μας, αν φροντίζουμε δηλαδή όσο μπορούμε να κόβουμε τα κυριολεκτικά και μεταφορικά χέρια που σηκώνονται (στη δουλειά, στον δρόμο, στο σπίτι), η κοινωνία θα βελτιώνεται διαρκώς, οργανικά.
Θα μπορούσα να σε ρωτώ για άπειρες ακόμα ώρες, για άπειρα ακόμα θέματα. Αλλά πρέπει να κλείσουμε. Οπότε θα σου ζητήσω, μια και είμαστε στο utopiazone.gr, να μας περιγράψεις τη δική σου ουτοπία.
Είναι πολύ κοινότοπη η ουτοπία μου. Θέλω υγεία, ψυχραιμία, εγγύτητα με τους καλούς, απόσταση από τους κακούς και άπειρα χρήματα.
