Μια ομάδα Ευρωπαίων ερευνητών παρουσιάζει ένα εργαλείο που υπόσχεται να αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε την πρόληψη στην υγεία. Πρόκειται για το μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης Delphi-2M, το οποίο, σύμφωνα με τη μελέτη που δημοσιεύτηκε στο Nature, μπορεί να προβλέψει περισσότερες από 1.000 παθήσεις ακόμη και δέκα χρόνια πριν εκδηλωθούν τα πρώτα συμπτώματα.
Το σύστημα δεν είναι «μαγικό μάτι». Βασίζεται στις ίδιες μεθοδολογίες που χρησιμοποιούν τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα -όπως το ChatGPT, μόνο που εδώ δεν αναλύει προτάσεις και λέξεις, αλλά τεράστιους όγκους ιατρικών δεδομένων. Εντοπίζει επαναλαμβανόμενα μοτίβα και, με πιθανότητα ακρίβειας περίπου 70%, εκτιμά την πορεία της υγείας ενός ανθρώπου. Η λειτουργία του θυμίζει περισσότερο την πρόγνωση του καιρού: δεν υπόσχεται βεβαιότητες, αλλά προσφέρει ενδείξεις που μπορούν να σώσουν ζωές.
«Τα ιατρικά συμβάντα συχνά δεν είναι τυχαία, ακολουθούν προβλέψιμα μοτίβα», εξηγεί ο Τον Φιτζέραλντ από το Ευρωπαϊκό Εργαστήριο Μοριακής Βιολογίας (EMBL), που συμμετείχε στην έρευνα. «Το Delphi-2M μαθαίνει να αναγνωρίζει αυτά τα μοτίβα και μας δίνει τη δυνατότητα να εξετάσουμε τι μπορεί να συμβεί, με βάση το ιστορικό κάθε ασθενούς και άλλους παράγοντες».
Η εκπαίδευση του μοντέλου βασίστηκε στα δεδομένα 400.000 πολιτών που συμμετείχαν στην UK Biobank, μια από τις μεγαλύτερες βιοϊατρικές τράπεζες του κόσμου. Στη συνέχεια δοκιμάστηκε σε κλίμακα 1,9 εκατομμυρίων ανθρώπων μέσω του Εθνικού Μητρώου Ασθενών της Δανίας. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι το σύστημα αποδίδει καλύτερα σε παθήσεις με σχετικά προβλέψιμη εξέλιξη -όπως ορισμένες μορφές καρκίνου, τα εμφράγματα ή η σηψαιμία- και δυσκολεύεται περισσότερο σε καταστάσεις που επηρεάζονται από πολλούς απρόβλεπτους παράγοντες, όπως οι ψυχικές ασθένειες ή οι επιπλοκές στην εγκυμοσύνη.
Υπάρχουν ωστόσο περιορισμοί που οι ίδιοι οι ερευνητές αναγνωρίζουν. Το δείγμα της εκπαίδευσης αφορούσε κυρίως άτομα ηλικίας 40 έως 60 ετών. Αυτό σημαίνει ότι οι προβλέψεις για παιδιά, εφήβους ή πολύ ηλικιωμένους δεν είναι το ίδιο αξιόπιστες.
Για τον λόγο αυτό, οι επιστήμονες ξεκαθαρίζουν ότι το Delphi-2M δεν προορίζεται -τουλάχιστον προς το παρόν- για άμεση κλινική χρήση. Μπορεί όμως να αποδειχθεί εξαιρετικά χρήσιμο εργαλείο για την επιστημονική έρευνα: από τη μελέτη της πορείας ασθενειών και την κατανόηση της επίδρασης του τρόπου ζωής, μέχρι τον καλύτερο σχεδιασμό των συστημάτων υγείας για τις ανάγκες του μέλλοντος.
Στο πιο μακρινό… μέλλον, τέτοιες τεχνολογίες θα μπορούσαν να ανοίξουν τον δρόμο για πραγματικά εξατομικευμένη ιατρική. Ένα σύστημα που θα «διαβάζει» τις πιθανότητες πριν καν ο ασθενής αισθανθεί το πρώτο σύμπτωμα ίσως αποτελέσει το πιο ισχυρό εργαλείο πρόληψης που είχαμε ποτέ.
Η μελέτη προέκυψε από συνεργασία του EMBL με το Γερμανικό Κέντρο Έρευνας Καρκίνου και το Πανεπιστήμιο της Κοπεγχάγης, δείχνοντας πώς η συνάντηση της τεχνητής νοημοσύνης με την ιατρική έρευνα μπορεί να αλλάξει τις ισορροπίες στη δημόσια υγεία.
Διαβάστε ακόμα: Μετά θάνατον ατελιέ; Μια νέα τάση!
