Κάτω από δέντρα, αιώρες και τραπεζάκια στην εξοχή, ο χαρακτηριστικός ήχος των τζιτζικιών συντροφεύει τα καλοκαίρια μας. Κάποιοι απολαμβάνουν τον ήχο τους, ενώ άλλοι τα θεωρούν ενοχλητικά. Είναι η εποχή που τα τζιτζίκια βγαίνουν στο φως, μεταμορφώνονται, τραγουδούν, φλερτάρουν και ζευγαρώνουν.
Αυτά τα ξεχωριστά έντομα – ενώ τα ακούμε διαρκώς, πολύ σπάνια τα παρατηρούμε με προσοχή – διαχρονικά συναρπάζουν και εμπνέουν την επιστημονική κοινότητα, τους ερευνητές, τους καλλιτέχνες. Το 1970 τα τζιτζίκια ήταν αυτά που παρακίνησαν τον Μπομπ Ντίλαν να γράψει το τραγούδι «Day of the Locusts» τη μέρα που παρέλαβε το πτυχίο του από το Πανεπιστήμιο του Princeton. «Καθώς ανέβηκα στη σκηνή, ήταν σαν να τραγουδούσαν για μένα», λένε οι στίχοι του δημιουργού ο οποίος ωστόσο χρησιμοποίησε τον όρο ακρίδα και όχι τζιτζίκι (συχνά τα δύο είδη συγχέονται μεταξύ τους από τους ανθρώπους). Οι επιστήμονες γοητεύονται από την περίπλοκη ηχητική επικοινωνία των τζιτζικιών και τον τρόπο με τον οποίο καταφέρνουν να συντονίζονται με ακριβείς κύκλους ζωής. Στη φετινή σπάνια «διπλή εμφάνιση τους» δύο ομάδες τζιτζικιών έκαναν μεγάλη επιδρομή στις ΗΠΑ προσελκύοντας έντονο επιστημονικό ενδιαφέρον: η γενιά ΧΙΙΙ του βόρειου Ιλινόι, με κύκλο 17 ετών και η μεγάλη νότια γενιά ΧΙΧ με 13ετή κύκλο.
Τελικά πόσο ζουν τα τζιτζίκια;
Η ζωή των περιοδικών τζιτζικιών διαρκεί 13 ή 17 χρόνια (ανάλογα με το κάθε είδος), σχεδόν περισσότερο από οποιοδήποτε άλλο έντομο στη Βόρεια Αμερική. Παρ’ όλα αυτά, τα τζιτζίκια περνούν μόνο ένα πολύ μικρό κομμάτι της ζωής τους πάνω από το έδαφος. Το υπόλοιπο διάστημα ζουν καταχωνιασμένα ως νύμφες, τρέφονται με υγρό που απορροφάται από τις ρίζες των φυτών και αποβάλλουν τον έξω σκελετό τους -μια διαδικασία γνωστή ως «μεταμόρφωση» – αρκετές φορές.
Σε άρθρο για το National Geographic, η Amy McKeever αναφέρει ότι οι νύμφες αναγνωρίζουν το πέρασμα του χρόνου ανιχνεύοντας την αύξηση του χυμού των δέντρων που ρέει μέσα από τις ρίζες με τις οποίες τρέφονται. Η θερμοκρασία του εδάφους είναι αυτή που οδηγεί τα τζιτζίκια να «σκάψουν» τον δρόμο προς την επιφάνεια. Οι νύμφες σκαρφαλώνουν στα δέντρα για να «μεταμορφωθούν».
Το καλοκαιρινό τραγούδι των «ερωτευμένων»
Τα αρσενικά τζιτζίκια κάνουν θόρυβο και «τραγουδούν» για να προσελκύσουν τα θηλυκά. Το ύψος, ο τόνος, η συχνότητα και η ένταση των ήχων είναι διαφορετικά για κάθε είδος. Ο ήχος των τζιτζικιών μπορεί να φτάσει ακόμη και τα 90 ντεσιμπέλ, παράγοντας θόρυβο αντίστοιχο με αυτόν που δημιουργεί μια μοτοσυκλέτα ή ένα τρακτέρ. Το «τραγούδι» τους δημιουργείται από ένα όργανο ανάμεσα στον θώρακα και στην κοιλιά τους και επηρεάζεται από τις θερμοκρασίες. Ο ερευνητής Keith Clay είχε παρατηρήσει πως όταν ο ουρανός συννέφιαζε αμέσως διαφοροποιούνταν και η ένταση του ήχου τους.
Μετά το ζευγάρωμα, τα θηλυκά τζιτζίκια χαράζουν ρήγματα στα λεπτά κλαδιά των δέντρων για να αποθέσουν τις φωλιές τους. Τα αυγά αναπτύσσονται για περίπου έξι έως επτά εβδομάδες και μετά οι εκκολαπτόμενες νύμφες πέφτουν στο έδαφος και οι «γονείς» πεθαίνουν. Τα νεκρά κλαδιά ανάμεσα στα οποία δημιουργούνται οι φωλιές ξεραίνονται και πέφτουν από τα δέντρα, ενώ η αποσύνθεση των πεσμένων τζιτζικιών επιστρέφει μια πληθώρα θρεπτικών ουσιών στο έδαφος.
Τα «μαγικά» φτερά
Τα φτερά των τζιτζικιών διαθέτουν μια νανομετρική δομή που μπορεί να τα κρατήσει απαλλαγμένα από βακτήρια και μύκητες, ενώ η ίδια δομή τους εξασφαλίζει ότι παραμένουν στεγνά απωθώντας το νερό. Ομάδες ερευνητών έχουν καταφέρει να δημιουργήσουν αντίγραφα της επιφάνειας των φτερών του τζιτζικιού προκειμένου να δημιουργήσουν φυσικά αντιβιοτικά αλλά και μια νέα γενιά αδιάβροχων ενδυμάτων.
Ένας μύκητας μετατρέπει τα τζιτζίκια σε… ζόμπι
Ο μύκητας Massospora cicadina μολύνει τα τζιτζίκια ενώ αυτά ζουν ακόμη υπόγεια ως νύμφες. Μόλις ένα μολυσμένο τζιτζίκι βγει στην επιφάνεια για να ζευγαρώσει, ο μύκητας αρχίζει να επηρεάζει τα εσωτερικά όργανα του εντόμου και να το μετατρέπει σε «τζιτζίκι ζόμπι». Τα αρσενικά μιμούνται τότε τους ήχους των θηλυκών και καθώς προσπαθούν να ζευγαρώσουν μεταδίδουν τη μόλυνση το ένα στο άλλο.
Πολιτισμός και διατροφή
Τα τζιτζίκια κατέχουν ιδιαίτερη θέση σε πολλούς πολιτισμούς. Στην Κίνα θεωρούνται σύμβολα αθανασίας και αναγέννησης λόγω του μοναδικού τους κύκλου ζωής και της διαδικασίας της μεταμόρφωσης. Στην αρχαία Ελλάδα, τα τζιτζίκια ήταν σύμβολα μουσικής και ποίησης, ενώ στις ιαπωνικές παραδόσεις συνδέονται με την αλλαγή των εποχών και την εφήμερη φύση της ζωής.
Τα ζώα τρώνε μανιωδώς τζιτζίκια στα δάση μέχρι να χορτάσουν, αφού αποτελούν πολύ εύκολο θήραμα. Τα τζιτζίκια ήταν συνηθισμένο φαγητό για τους Αβοριγίνες της Αυστραλίας, τους Ινδιάνους, τους Αρχαίους Έλληνες, ενώ σε κάποιες χώρες οι άνθρωποι τα τρώνε ακόμη και σήμερα. Οι ισχυρισμοί σχετικά με τη γεύση τους ποικίλλουν, αφού κάποιοι τα συγκρίνουν με γαρίδες, ενώ άλλοι έχουν αναφέρει ότι τους θυμίζουν περισσότερο τα σπαράγγια. Τα τζιτζίκια μπορούν να προκαλέσουν αλλεργικές αντιδράσεις, ειδικά σε όσους έχουν αλλεργία στα οστρακοειδή.
Μία ομάδα ειδικών πάντως χρησιμοποίησαν το εργαλείο Τεχνητής Νοημοσύνης Midjourney για να «ζωγραφίσουν» το μενού των ανθρώπων του 2054, το οποίο περιελάμβανε πιάτα όπως σαλάτα με γρύλους και τζιτζίκια αλλά και μακαρόνια με «φυτά νερού». Καθώς οι μελέτες δείχνουν ότι τα προϊόντα που καταναλώνουμε σήμερα ευθύνονται για ένα μεγάλο ποσοστό εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, υπάρχει η πεποίθηση ότι τα έντομα θα αποτελέσουν μια εναλλακτική τροφή στο μέλλον.
