Η εικόνα είναι γνώριμη: παρέες νέων σε πλατείες, μπαρ γεμάτα από φοιτητές, ποτά που διαδέχονται το ένα το άλλο. Η κατανάλωση αλκοόλ στην Ελλάδα δεν αποτελεί απλώς μια κοινωνική συνήθεια — για πολλούς νέους, είναι σχεδόν αυτονόητο κομμάτι της καθημερινότητας. Το ερώτημα είναι αν αυτή η «κανονικότητα» κρύβει κάτι πιο ανησυχητικό.
Σύμφωνα με έρευνες του Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης και Πληροφόρησης για τα Ναρκωτικά και στοιχεία του Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις χώρες όπου η έναρξη κατανάλωσης αλκοόλ γίνεται σε σχετικά μικρή ηλικία. Πολλοί έφηβοι δοκιμάζουν αλκοόλ πριν τα 15, ενώ σημαντικό ποσοστό δηλώνει ότι έχει καταναλώσει τουλάχιστον μία φορά μεγάλη ποσότητα μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα (binge drinking).
Ιδιαίτερα ανησυχητικό είναι ότι περίπου 1 στους 3 μαθητές ηλικίας 15-16 ετών έχει αναφέρει επεισόδιο υπερκατανάλωσης μέσα στον τελευταίο μήνα. Το φαινόμενο δεν περιορίζεται σε «ειδικές περιστάσεις», αλλά συχνά συνδέεται με τη διασκέδαση του Σαββατοκύριακου, τις κοινωνικές εξόδους και —όλο και περισσότερο με την ανάγκη εκτόνωσης από το άγχος.
Σε αντίθεση με άλλες χώρες, όπου η κατανάλωση αλκοόλ συνδέεται περισσότερο με το φαγητό ή την οικογενειακή κουλτούρα, στην Ελλάδα παρατηρείται μια μετατόπιση προς πιο «δυτικά» πρότυπα: κατανάλωση με στόχο τη μέθη, ιδιαίτερα στις νεαρές ηλικίες. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η κουλτούρα ανοχής παίζει καθοριστικό ρόλο. Το αλκοόλ παραμένει κοινωνικά αποδεκτό, ακόμη και σε ανήλικους, ενώ η πρόσβαση είναι σχετικά εύκολη. Έλεγχοι στην πώληση υπάρχουν, αλλά συχνά δεν εφαρμόζονται αυστηρά. Έτσι, η πρώτη επαφή με το ποτό δεν συνοδεύεται από σαφή όρια ή ενημέρωση.
Την ίδια στιγμή, τα δεδομένα δείχνουν και μια αλλαγή στη συμπεριφορά: η κατανάλωση δεν αφορά πλέον μόνο τα αγόρια. Τα κορίτσια εμφανίζουν ολοένα και πιο συγκρίσιμα ποσοστά, γεγονός που υποδηλώνει ότι το φαινόμενο είναι βαθιά κοινωνικό και όχι ζήτημα φύλου.
Οι συνέπειες, ωστόσο, είναι συγκεκριμένες. Η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ σε νεαρή ηλικία συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο ατυχημάτων, επικίνδυνες συμπεριφορές, αλλά και μελλοντικά προβλήματα εξάρτησης. Παράλληλα, επηρεάζει τη γνωστική ανάπτυξη και τη σχολική επίδοση.
Κι όμως, η δημόσια συζήτηση γύρω από το ζήτημα παραμένει περιορισμένη
Η Ελλάδα δεν έχει αναπτύξει σε βάθος μια κουλτούρα πρόληψης. Οι εκστρατείες ενημέρωσης είναι αποσπασματικές, ενώ η εκπαίδευση γύρω από την υπεύθυνη κατανάλωση ξεκινά αργά — αν ξεκινά. Το βάρος συχνά πέφτει στην οικογένεια, η οποία όμως δεν έχει πάντα τα εργαλεία να διαχειριστεί το θέμα.
Το πρόβλημα δεν είναι το αλκοόλ καθαυτό. Είναι ο τρόπος που το εντάσσουμε στη ζωή των νέων. Όταν η κατανάλωση γίνεται μέσο αποδοχής, διαφυγής ή επιβεβαίωσης, τότε παύει να είναι απλή συνήθεια και μετατρέπεται σε σύμπτωμα. Ίσως, τελικά, το πιο ανησυχητικό στοιχείο δεν είναι τα ποσοστά. Είναι το πόσο φυσιολογικά μας φαίνονται.
Διαβάστε επίσης: Όταν το bullying αλλάζει κατεύθυνση
