Το 14% των παιδιών αυτοτραυματίζεται, με πρώιμη έναρξη πριν τα 13. Πρόγραμμα Υγείας και UNICEF προωθεί πρόληψη και στήριξη οικογενειών.
Ο αυτοτραυματισμός στους νέους είναι ένα φαινόμενο που κρύβει την ένταση των συναισθημάτων και την αδυναμία έκφρασής τους. Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα που πραγματοποιήθηκε για λογαριασμό του υπουργείου Υγείας και της UNICEF, περίπου 14% των παιδιών και εφήβων έχουν αυτοτραυματιστεί, με την ηλικία έναρξης να μειώνεται ακόμη και πριν τα 13 τους χρόνια. Το ποσοστό φτάνει το 1 στους 6 νέους ηλικίας 17-24 ετών, με μόνο έναν στους πέντε γονείς να γνωρίζει τι συμβαίνει, καθώς οι έφηβοι συχνά εμπιστεύονται τις ανησυχίες τους σε φίλους αντί για τους ενήλικες.
Το φαινόμενο εμφανίζεται συχνότερα στα κορίτσια, αλλά δεν αποκλείει τα αγόρια, και σχετίζεται κυρίως με την ανάγκη συναισθηματικής αυτορρύθμισης, όπως τονίζει η έρευνα. Ο αυτοτραυματισμός συχνά συνδέεται με καταθλιπτική διάθεση, άγχος, προβλήματα στις διαπροσωπικές σχέσεις και αυξημένη χρήση ουσιών, επηρεάζοντας σημαντικά την καθημερινή λειτουργικότητα των παιδιών και των εφήβων.
Η ενημέρωση για το φαινόμενο είναι περιορισμένη στους ενήλικες, με μόλις το 12,8% των γονέων να γνωρίζει την πραγματική έκταση του προβλήματος, ενώ το 68% αγνοεί σε ποιο βαθμό συμβαίνει. Αντιθέτως, το 85% των νέων γνωρίζει για τον αυτοτραυματισμό και το 63,8% έχει επαφή ή υποψιάζεται κάποιον που έχει αυτοτραυματιστεί, αποδεικνύοντας πως πρόκειται για ένα «κοινό μυστικό» στην εφηβική κοινωνία.
Οι κυριότερες αιτίες αυτοτραυματισμού περιλαμβάνουν συναισθήματα θυμού, απογοήτευσης ή εσωτερικής αναστάτωσης, ενώ άλλοι παράγοντες είναι η επιρροή φίλων, η χρήση ουσιών, η ανάγκη για έλεγχο ή η πρόθεση να σοκάρουν τους γύρω τους. Τα κορίτσια φαίνεται να επηρεάζονται περισσότερο, με υψηλότερα ποσοστά σε ηλικίες 13-15 ετών και πριν τα 13, ενώ τα αγόρια καταγράφουν σχετικά υψηλά ποσοστά στις ηλικίες 13-18 ετών.
Μπροστά σε αυτό το φαινόμενο, το υπουργείο Υγείας σε συνεργασία με τη UNICEF και το Αιγινήτειο Νοσοκομείο, σε πλαίσιο του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας 2.0, δημιούργησαν το Πρότυπο Κοινωνικό Κέντρο για την Ψυχική Υγεία των Νέων. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει συμβουλευτική παρέμβαση για παιδιά ηλικίας 1-16 ετών και τις οικογένειές τους, με στόχο την ενίσχυση της αυτοπεποίθησης, της ψυχικής ανθεκτικότητας και της προσαρμοστικότητας σε ένα συνεχώς μεταβαλλόμενο περιβάλλον.
Όπως τόνισε η αναπληρώτρια υπουργός Υγείας Ειρήνη Αγαπηδάκη στην παρουσίαση της έρευνας, «τα παιδιά δεν έρχονται με manual». Τα συναισθήματα, οι οικογενειακές δυναμικές και οι κοινωνικές πιέσεις επηρεάζουν άμεσα τα παιδιά, γι’ αυτό η αναγνώριση και η έγκαιρη παρέμβαση είναι κρίσιμες.
Ο επικεφαλής του προγράμματος, ψυχίατρος Δρ. Γιάννης Μαλογιάννης, σημείωσε ότι ο αυτοτραυματισμός είναι μια μορφή συμπτωματικής έκφρασης ψυχικής δυσφορίας. «Όταν τα λόγια δεν μπορούν να βρεθούν, το σώμα γίνεται το πεδίο εκτόνωσης της έντασης», ανέφερε χαρακτηριστικά. Η πρώιμη παρέμβαση είναι καθοριστική, καθώς η ηλικία έναρξης μειώνεται συνεχώς και το φαινόμενο έχει αυξηθεί 4-5 φορές σε σχέση με 20 χρόνια πριν.
Η έρευνα επιβεβαιώνει πως η ψυχική υγεία των νέων αποτελεί ζήτημα δημόσιας υγείας, που απαιτεί ορατότητα, ενημέρωση και δομημένες δράσεις. Η εκπαίδευση επαγγελματιών ψυχικής υγείας, η στήριξη των οικογενειών και η ανάπτυξη στρατηγικών πρόληψης και παρέμβασης αποτελούν κρίσιμα βήματα για την προστασία των παιδιών και των εφήβων.
Η κοινωνία χρειάζεται να μιλήσει για τον αυτοτραυματισμό, να αφουγκραστεί τα παιδιά και να δημιουργήσει ένα υποστηρικτικό περιβάλλον, γιατί η ψυχική ανθεκτικότητα και η έγκαιρη βοήθεια μπορεί να σώσουν ζωές.
Διαβάστε ακόμα: Jo Dennys στο Utopia Zone: «Με έμαθαν να φοβάμαι, αλλά εγώ διάλεξα να υπάρχω»
