Μετά από μια δημόσια ψηφοφορία, στην οποία περισσότερα από 37.000 άτομα είπαν τη γνώμη τους, ανακοινώθηκε ότι η Λέξη της Χρονιάς στην Οξφόρδη για το 2024 είναι το «brain rot», δηλαδή η «σήψη εγκεφάλου».
Το λεξικό της Οξφόρδης δίνει, ως λεξικό που είναι, συγκεκριμένο ορισμό στην έκφραση. Μεταφράζω προχείρως: «Εγκεφαλική σήψη είναι ο ενδεχόμενος εκφυλισμός της πνευματικής ή διανοητικής κατάστασης ενός προσώπου εξαιτίας της υπερκατανάλωσης προϊόντων (σήμερα κυρίως αναφέρεται στο Διαδίκτυο) τα οποία είναι κοινότοπα ή αδιάφορα». Πρόκειται για προϊόντα χαμηλού επιπέδου ή μικρής αξίας, που συνήθως βρίσκονται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ή στο Διαδίκτυο και επηρεάζουν άτομα ή κοινότητες.
Οι συνέπειες του doomscrolling
Οι ειδικοί παρατήρησαν ότι η «σήψη του εγκεφάλου» απέκτησε νέα σημασία φέτος ως όρος που χρησιμοποιείται για να συλλάβει τις ανησυχίες σχετικά με τον αντίκτυπο της κατανάλωσης υπερβολικών ποσοτήτων διαδικτυακού περιεχομένου χαμηλής ποιότητας, ειδικά στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Μάλιστα, η χρήση του όρου αυξήθηκε κατά 230% μεταξύ 2023 και 2024.
Αξίζει να αναφερθεί ότι τα τελευταία χρόνια, μια πληθώρα ακαδημαϊκών ερευνών από ιδρύματα όπως η ιατρική σχολή του Χάρβαρντ, το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης και το King’s College του Λονδίνου βρήκαν στοιχεία που αποδείκνυαν, πως το διαδίκτυο συρρικνώνει τη φαιά ουσία μας, συντομεύει την προσοχή, αποδυναμώνει τη μνήμη και στρεβλώνει τις γνωστικές μας διαδικασίες. Οι περιοχές του εγκεφάλου που βρέθηκαν να επηρεάζονται, περιελάμβαναν «ικανότητες προσοχής, καθώς η συνεχώς εξελισσόμενη ροή διαδικτυακών πληροφοριών ενθαρρύνει τη διαιρεμένη προσοχή μας σε πολλαπλές πηγές μέσων», «διαδικασίες μνήμης» και «κοινωνική γνώση».
Πριν από λίγους μήνες ένας πάροχος υγειονομικής περίθαλψης στις Ηνωμένες Πολιτείες άρχισε να προσφέρει «πακέτα θεραπείας» για τη σήψη του εγκεφάλου, περιγράφοντάς την ως μια κατάσταση «διανοητικής ομίχλης, λήθαργου, μειωμένης προσοχής και γνωστικής παρακμής». Ο ίδιος πάροχος χαρακτήρισε το doomscrolling και τον εθισμό στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης παραδείγματα συμπεριφοράς εγκεφαλικής σήψης, η οποία θα μπορούσε να προληφθεί με τον καθορισμό ορίων στον χρόνο χρήσης ή ακόμα και με μία συνειδητή «αποτοξίνωση» από αυτές τις συνήθειες.
Τι συμβαίνει στο μυαλό όταν σκρολάρουμε
Καθώς ο εγκέφαλος βρίσκεται στο κυνήγι της ντοπαμίνης, το σκρόλινγκ είναι το ναρκωτικό. Λίγο πολύ όλοι έχουμε καταλάβει ότι δεν μπορούμε πια να διαβάσουμε ένα βιβλίο και η νευροεπιστήμων δρ Τολεκάιτ εξηγεί τους λόγους:
1)Η δυνατότητα συγκέντρωσης έχει κατακερματιστεί: Το κοιλιακό δίκτυο προσοχής (το νευρωνικό δίκτυο του εγκεφάλου που εμπλέκεται στον εντοπισμό και την επεξεργασία απρόσμενων ερεθισμάτων) ενεργοποιείται. Αυτό όμως συμβαίνει σε βάρος του αντίθετου δικτύου, του ραχιαίου, που είναι υπεύθυνο για τον εστιασμό της προσοχής σε συγκεκριμένους στόχους. Σταδιακά δυσκολευόμαστε όλο και περισσότερο να μείνουμε συγκεντρωμένοι σε στατικές δραστηριότητες, όπως το διάβασμα.
2)Η αίσθηση του χρόνου παραμορφώνεται: Μπήκαμε για 10 λεπτά και πέρασαν δύο ώρες; Μια μελέτη που δημοσιεύτηκε στο Frontiers in Psychology βρήκε ότι η παρακολούθηση σύντομων βίντεο επηρεάζει τόσο τους μηχανισμούς προσοχής ώστε αλλοιώνεται η αίσθηση του χρόνου.
3)Τα συναισθήματα διογκώνονται: Τα σύντομα βίντεο επισκιάζουν τις φωτογραφίες γιατί είναι πιο αποτελεσματικά στη συναισθηματική διέγερση καθώς διεγείρουν συγχρόνως περισσότερες αισθήσεις. Η μόνιμη συναισθηματική υπερένταση, όμως, επηρεάζει την ικανότητα αυτοελέγχου, τη συμπεριφορα και τις σχέσεις.
Βοηθητικές κινήσεις
Υπάρχουν κάποιες κινήσεις που θα μπορούσαν να αποτελέσουν το πρώτο βήμα στη διαχείριση της κατάστασης. Για αρχή μπορείτε να διαγράψετε τις ειδοποιήσεις από site ειδήσεων και social media. Μπορείτε επίσης να βάλετε χρονόμετρο πριν αρχίσετε να σκρολάρετε ή να ελέγχετε τον χρόνο που αφιερώνετε στα social media με συγκεκριμένες εφαρμογές. Το πιο πιθανό είναι οι αριθμοί που θα δείτε να σας εκπλήξουν. Τέλος, δοκιμάστε να ισορροπήσετε το περιεχόμενο στο οποίο εκτίθεστε προσπαθώντας να διαβάζετε και κάποιες θετικές ειδήσεις. Με τον τρόπο αυτό μπορεί να γίνει η αρχή ώστε να εξυγιάνετε την ενημέρωση σας μέσα από το διαδίκτυο και να βρείτε διέξοδο από την λούπα του doomscrolling.
Διαβάστε ακόμη: Οι Έλληνες πηγαίνουν παντού με το αυτοκίνητό τους: Ποιες είναι οι συνέπειες αυτής της κακής συνήθειας
