Δότης σπέρματος με μετάλλαξη TP53, που αυξάνει τον κίνδυνο καρκίνου, χρησιμοποιήθηκε σε 197 παιδιά σε Ευρώπη και Ελλάδα. Ορισμένα παιδιά έχουν ήδη νοσήσει ή απεβίωσαν.
Δεκάδες οικογένειες σε όλη την Ευρώπη, μεταξύ αυτών και στην Ελλάδα, βρίσκονται αντιμέτωπες με την αναστάτωση που προκαλεί η αποκάλυψη ότι το σπέρμα που χρησιμοποιήθηκε για τη σύλληψη των παιδιών τους προερχόταν από δότη φέροντα επικίνδυνη γενετική μετάλλαξη. Η μετάλλαξη αυτή, που αφορά το γονίδιο TP53, σχετίζεται άμεσα με υψηλό κίνδυνο εμφάνισης διαφόρων μορφών καρκίνου και είναι γνωστή στη διεθνή βιβλιογραφία ως σύνδρομο Λι Φραουμένι.
Η υπόθεση ήρθε στο φως μετά από έρευνα του Δικτύου Ερευνητικής Δημοσιογραφίας της Ευρωπαϊκής Ραδιοτηλεοπτικής Ένωσης, στην οποία συμμετείχαν 14 κρατικά κανάλια. Σύμφωνα με τα στοιχεία που προέκυψαν, περίπου το 20% από τα 197 παιδιά που γεννήθηκαν από το σπέρμα του συγκεκριμένου δότη φέρουν τη μετάλλαξη. Ορισμένα από αυτά έχουν ήδη διαγνωστεί με καρκίνο, ενώ δυστυχώς μερικά έχουν πεθάνει σε πολύ νεαρή ηλικία.
Η Ελλάδα συγκαταλέγεται μεταξύ των 14 ευρωπαϊκών χωρών όπου διανεμήθηκε το σπέρμα του δότη. Η έρευνα κατέδειξε ότι εννέα ελληνικές κλινικές υποβοηθούμενης αναπαραγωγής χρησιμοποίησαν το ίδιο σπέρμα. Ένας παιδιατρικός ογκολόγος αναφέρει ότι εντόπισε τουλάχιστον τρία παιδιά από την ίδια οικογένεια που φέρουν τη μετάλλαξη, ενώ ένα από αυτά έχει ήδη νοσήσει σοβαρά.
Ο δότης, γνωστός με τον αριθμό αναγνώρισης «7069», προσέφερε το σπέρμα του το 2005 στη European Sperm Bank στη Δανία, ενώ εκείνη τη χρονιά ήταν ακόμα φοιτητής και υγιής. Οι υπεύθυνοι της τράπεζας έχουν παραδεχθεί ότι το σπέρμα διανεμήθηκε σε υπερβολικό αριθμό ληπτών, ξεπερνώντας σε κάποιες χώρες τα θεσπισμένα όρια. Το γεγονός ότι η μετάλλαξη δεν ανιχνεύεται με προληπτικό γενετικό έλεγχο σημαίνει ότι ο δότης δεν γνώριζε ποτέ τον κίνδυνο που μεταβίβαζε.
Το σύνδρομο Λι Φραουμένι, που συνδέεται με τη μετάλλαξη του TP53, χαρακτηρίζεται από πολύ υψηλή πιθανότητα εμφάνισης καρκίνου σε νεαρή ηλικία, όπως καρκίνο του μαστού, του εγκεφάλου, λευχαιμίες και σαρκώματα. Οι φορείς της μετάλλαξης συνιστάται να υποβάλλονται σε τακτικές εξετάσεις, περιλαμβανομένων μαγνητικών τομογραφιών και υπερηχογραφημάτων, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις προτείνεται προληπτική χειρουργική επέμβαση.
Η υπόθεση έχει προκαλέσει σοβαρή ανησυχία μεταξύ γονέων και γιατρών. Σύμφωνα με δηλώσεις ειδικών, ήδη έχουν καταγραφεί αρκετά παιδιά με καρκίνο και ορισμένα έχουν εμφανίσει δύο διαφορετικές μορφές της νόσου. Οι ελληνικές αρχές, όπως και οι αρμόδιες ευρωπαϊκές αρχές, έχουν καλέσει τους γονείς να επικοινωνήσουν με τις τράπεζες σπέρματος για καθοδήγηση σχετικά με γενετικούς ελέγχους και παρακολούθηση των παιδιών τους.
Η υπόθεση εγείρει σημαντικά ηθικά και ρυθμιστικά ερωτήματα για την ασφαλή χρήση δωρεάς γενετικού υλικού, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για αυστηρότερα όρια στη διανομή σπέρματος και για ενισχυμένους γενετικούς ελέγχους.
Διαβάστε ακόμα: Πόσες φορές λένε «Πρόσεχε!» οι γονείς στα παιδιά τους…
