Μετά από τις γιορτές, τα τραπέζια που περίσσεψαν και τα ποτήρια που γέμισαν λίγο παραπάνω, ο Ιανουάριος έρχεται παραδοσιακά ως μήνας «επαναφοράς». Τα τελευταία χρόνια, ο λεγόμενος Dry January -η ολική αποχή από το αλκοόλ για 31 ημέρες- έχει εξελιχθεί σε διεθνές trend αποτοξίνωσης και αυτοπειθαρχίας. Για πολλούς, αποτελεί μια ευκαιρία να «καθαρίσουν» τον οργανισμό τους και να ξεκινήσουν τη νέα χρονιά με καλύτερες προθέσεις.
Ωστόσο, ολοένα και περισσότεροι ειδικοί αμφισβητούν κατά πόσο αυτή η πρακτική οδηγεί σε ουσιαστική και διαρκή αλλαγή στη σχέση μας με το αλκοόλ ή αν λειτουργεί απλώς ως ένα προσωρινό διάλειμμα χωρίς πραγματικό αντίκρισμα.
Η παγίδα της λογικής «όλα ή τίποτα»
Σύμφωνα με τον Julian Braithwaite, διευθύνοντα σύμβουλο της Διεθνούς Συμμαχίας για την Υπεύθυνη Κατανάλωση Αλκοόλ, ο Dry January συχνά ενισχύει μια ακραία νοοτροπία. «Για πολλούς ανθρώπους, η αποχή του Ιανουαρίου λειτουργεί ως εξιλέωση για την υπερβολή του Δεκεμβρίου», επισημαίνει.
Πράγματι, αρκετοί αναφέρουν άμεσα θετικά αποτελέσματα: καλύτερο ύπνο, περισσότερη ενέργεια, καθαρότερο μυαλό και βελτιωμένη διάθεση. Το ερώτημα όμως είναι αν αυτά τα οφέλη διαρκούν. Μελέτες στο Ηνωμένο Βασίλειο δείχνουν ότι, παρότι περίπου το ένα τέταρτο των καταναλωτών δηλώνει πως πίνει λιγότερο κατά τη διάρκεια του Dry January, η συνολική κατανάλωση αλκοόλ σε πληθυσμιακό επίπεδο δεν μειώνεται μακροπρόθεσμα.
Ένας μήνας δεν αλλάζει συνήθειες
Τα στοιχεία είναι αποκαλυπτικά. Σχεδόν ένας στους τρεις ενήλικες στη Βρετανία δηλώνει ότι συμμετέχει κάθε χρόνο στον «Στεγνό Ιανουάριο», την ώρα που οι θάνατοι που σχετίζονται με το αλκοόλ παραμένουν σε ανησυχητικά υψηλά επίπεδα. Μόνο το 2024, στην Αγγλία καταγράφηκαν περισσότεροι από 7.600 θάνατοι που συνδέονται άμεσα με την κατανάλωση αλκοόλ.
«Αν κάποιος θέλει πραγματικά να αλλάξει τη σχέση του με το αλκοόλ, ένας μήνας πλήρους αποχής δεν αρκεί από μόνος του», τονίζει ο Braithwaite. Την άποψη αυτή συμμερίζονται και ειδικοί της ψυχικής υγείας, οι οποίοι επισημαίνουν ότι οι συνήθειες διαμορφώνονται μέσα από σταθερές, καθημερινές επιλογές και όχι μέσα από σύντομες περιόδους αυστηρής αυτοστέρησης.
Όταν ο Dry January γίνεται άλλοθι
Ο ψυχίατρος Δρ Niall Campbell, ειδικός στην αντιμετώπιση εξαρτήσεων, προειδοποιεί για ένα φαινόμενο που παρατηρεί όλο και συχνότερα: «Κάποιοι πίνουν υπερβολικά τον Δεκέμβριο και ξανά τον Φεβρουάριο, χρησιμοποιώντας τον Dry January ως δικαιολογία». Όπως εξηγεί, η πρωτοβουλία ξεκίνησε με καλές προθέσεις, όμως για αρκετούς έχει μετατραπεί σε μια μόδα χωρίς ουσιαστικό βάθος.
Η αλλαγή στάσης των νεότερων γενιών
Ενδιαφέρον παρουσιάζουν και τα δεδομένα που αφορούν τη Γενιά Z. Σύμφωνα με την ερευνητική εταιρεία IWSR, οι μηνιαίες αποχές από το αλκοόλ χάνουν έδαφος στους νεότερους καταναλωτές. Το ποσοστό των νέων που δηλώνουν ότι απέχουν έναν ολόκληρο μήνα έχει μειωθεί αισθητά μέσα σε μόλις έναν χρόνο.
Αντί για πλήρη αποχή, οι νεότερες γενιές φαίνεται να υιοθετούν μια πιο ευέλικτη και συνειδητή προσέγγιση: πίνουν λιγότερο συχνά, επιλέγουν μικρότερες ποσότητες και δίνουν έμφαση στην ποιότητα. Τάσεις όπως το «zebra striping» -η εναλλαγή αλκοολούχων και μη αλκοολούχων ποτών στην ίδια έξοδο– κερδίζουν έδαφος, όπως και η στροφή σε πιο προσεγμένα, ποιοτικά κοκτέιλ.
Τα πραγματικά οφέλη και το νόημα πίσω από τον θεσμό
Παρά τις επικρίσεις, ο Dry January δεν στερείται αξίας. Ξεκίνησε το 2013 ως εκστρατεία δημόσιας υγείας και έχει βοηθήσει πολλούς ανθρώπους να κάνουν μια παύση και να αναλογιστούν τις συνήθειές τους. Έρευνες δείχνουν ότι ακόμη και όσοι δεν καταφέρνουν να απέχουν πλήρως, συχνά μειώνουν τη συνολική τους κατανάλωση τους επόμενους μήνες.
Όπως τονίζουν οι δημιουργοί της πρωτοβουλίας, ο στόχος δεν είναι ο ίδιος ο Ιανουάριος, αλλά η αλλαγή νοοτροπίας. Το ζητούμενο δεν είναι ένα αυστηρό «κόψιμο» για 31 ημέρες, αλλά μια πιο υγιής, συνειδητή και ισορροπημένη σχέση με το αλκοόλ σε βάθος χρόνου. Και αυτό, όπως φαίνεται, δεν επιτυγχάνεται με ημερολογιακές προκλήσεις, αλλά με μικρές, σταθερές αλλαγές στην καθημερινότητα.
Διαβάστε ακόμα: «Ήταν μια γριά στρίγκλα»: Το έγκλημα που συγκλόνισε την Ελλάδα το 1960
