Οι ημικρανίες «χτυπούν» τις γυναίκες έως και τρεις φορές συχνότερα από τους άνδρες. Οι ειδικοί εξηγούν γιατί συμβαίνει αυτό και ποιες λύσεις μπορούν να ανακουφίσουν.
Οι ημικρανίες δεν είναι ένας απλός πονοκέφαλος. Για εκατομμύρια γυναίκες σε όλο τον κόσμο αποτελούν μια επώδυνη πραγματικότητα που μπορεί να διαταράξει την εργασία, την κοινωνική ζωή και ακόμη και τις πιο απλές καθημερινές δραστηριότητες. Σύμφωνα με στοιχεία του Εθνικού Ινστιτούτου Νευρολογικών Διαταραχών και Εγκεφαλικού Επεισοδίου των ΗΠΑ, περίπου 800 εκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως εμφανίζουν πονοκεφάλους και ημικρανίες, με τις γυναίκες να βρίσκονται δυσανάλογα συχνότερα στο επίκεντρο του προβλήματος.
Οι κρίσεις ημικρανίας χαρακτηρίζονται από έντονο, παλλόμενο πόνο, συνήθως στη μία πλευρά του κεφαλιού, ενώ συχνά συνοδεύονται από ναυτία, εμετούς και έντονη ευαισθησία στο φως και στους ήχους. Σε αρκετές περιπτώσεις, ο πόνος είναι τόσο ισχυρός ώστε η μοναδική λύση είναι η απομόνωση σε ένα σκοτεινό και ήσυχο δωμάτιο μέχρι να περάσει η κρίση.
Γιατί οι γυναίκες επηρεάζονται περισσότερο;
Οι ειδικοί εκτιμούν ότι οι γυναίκες έχουν δύο έως τρεις φορές περισσότερες πιθανότητες να εμφανίσουν ημικρανίες σε σύγκριση με τους άνδρες. Όπως επισημαίνει η νευρολόγος Δρ. Jelena Pavlovic από το Albert Einstein College of Medicine της Νέας Υόρκης, οι κρίσεις είναι ιδιαίτερα συχνές μεταξύ 15 και 49 ετών, ενώ κορυφώνονται συνήθως κατά τη δεκαετία των 30, μια περίοδο με αυξημένες επαγγελματικές και οικογενειακές απαιτήσεις.
Μελέτες δείχνουν επίσης ότι οι γυναίκες δεν βιώνουν μόνο περισσότερες ημικρανίες, αλλά συχνά αντιμετωπίζουν επεισόδια μεγαλύτερης διάρκειας, πιο έντονο πόνο και σημαντικά μεγαλύτερη επιβάρυνση στην ποιότητα ζωής τους. Δεν είναι τυχαίο ότι αναζητούν συχνότερα ιατρική βοήθεια και φαρμακευτική αγωγή, ενώ εμφανίζουν αυξημένα ποσοστά άγχους και κατάθλιψης σε σχέση με τον γενικό πληθυσμό.
Οι ορμόνες στο επίκεντρο
Για πολλά χρόνια οι ημικρανίες στις γυναίκες αποδίδονταν λανθασμένα στο στρες ή ακόμη και στην περίφημη «γυναικεία υστερία». Σήμερα η επιστήμη γνωρίζει ότι η εικόνα είναι πολύ πιο σύνθετη.
Καθοριστικό ρόλο φαίνεται να παίζουν οι ορμονικές μεταβολές, κυρίως τα οιστρογόνα και η προγεστερόνη. Οι συγκεκριμένες ορμόνες επηρεάζουν σημαντικές χημικές διεργασίες στον εγκέφαλο και μπορούν να ενεργοποιήσουν μηχανισμούς που ευνοούν την εμφάνιση ημικρανιών.
Είναι χαρακτηριστικό ότι πριν από την εφηβεία τα αγόρια και τα κορίτσια εμφανίζουν ημικρανίες με σχεδόν την ίδια συχνότητα. Η διαφορά γίνεται εμφανής μετά την έναρξη της εμμήνου ρύσεως, όταν πολλές γυναίκες βιώνουν τις πρώτες τους κρίσεις ή βλέπουν τους πονοκεφάλους να γίνονται συχνότεροι.
Εγκυμοσύνη και εμμηνόπαυση αλλάζουν την εικόνα
Οι ορμονικές διακυμάνσεις συνεχίζουν να επηρεάζουν τις ημικρανίες και σε άλλες σημαντικές φάσεις της ζωής μιας γυναίκας.
Στο πρώτο τρίμηνο της εγκυμοσύνης οι κρίσεις μπορεί να είναι πιο έντονες, ιδιαίτερα όταν συνδυάζονται με πρωινή ναυτία, κόπωση, αφυδάτωση ή έλλειψη ύπνου. Ωστόσο, για πολλές εγκύους η κατάσταση βελτιώνεται όσο προχωρά η κύηση, ενώ δεν είναι λίγες εκείνες που βλέπουν τις ημικρανίες να υποχωρούν σημαντικά.
Αντίθετα, κατά την προεμμηνόπαυση οι πονοκέφαλοι συχνά γίνονται πιο συχνοί, καθώς τα επίπεδα των οιστρογόνων μεταβάλλονται έντονα. Η περίοδος αυτή μπορεί να συνοδεύεται από διαταραχές ύπνου, αλλαγές στη διάθεση και χρόνιο πόνο, παράγοντες που επιβαρύνουν ακόμη περισσότερο τις κρίσεις.
Μετά την εγκατάσταση της εμμηνόπαυσης, πολλές γυναίκες παρατηρούν αισθητή μείωση τόσο στη συχνότητα όσο και στην ένταση των ημικρανιών.
Τι συμβαίνει στους άνδρες
Οι άνδρες εμφανίζουν επίσης ημικρανίες, αλλά με πολύ χαμηλότερη συχνότητα. Συνήθως οι κρίσεις αυξάνονται ελαφρώς στις αρχές της δεκαετίας των 20 ετών, παρουσιάζουν μια νέα έξαρση γύρω στα 50 και στη συνέχεια μειώνονται.
Οι επιστήμονες θεωρούν ότι πέρα από τη γενετική προδιάθεση, σημαντικό ρόλο παίζουν και οι συνήθειες της καθημερινότητας, όπως το κάπνισμα, η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ και άλλοι παράγοντες του τρόπου ζωής.
Τι μπορεί να ανακουφίσει
Παρότι μέχρι σήμερα δεν υπάρχει οριστική θεραπεία για τις ημικρανίες, υπάρχουν αποτελεσματικές επιλογές που μπορούν να μειώσουν τόσο τη διάρκεια όσο και την ένταση των κρίσεων.
Οι τριπτάνες αποτελούν μία από τις βασικές θεραπευτικές επιλογές για την αντιμετώπιση της ημικρανίας, ενώ τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα έχουν αποδειχθεί ιδιαίτερα χρήσιμα στις ημικρανίες που σχετίζονται με τον εμμηνορροϊκό κύκλο.
Σε ορισμένες γυναίκες, συγκεκριμένες μορφές ορμονικής αντισύλληψης συμβάλλουν στη σταθεροποίηση των επιπέδων των ορμονών και περιορίζουν τις κρίσεις. Αντίστοιχα, κατά την εμμηνόπαυση, η θεραπεία ορμονικής υποκατάστασης μπορεί να προσφέρει σημαντική ανακούφιση όταν κρίνεται κατάλληλη από τον θεράποντα ιατρό.
Παράλληλα, οι ειδικοί τονίζουν ότι η σωστή ενυδάτωση, ο ποιοτικός ύπνος, τα σταθερά γεύματα, η αποφυγή γνωστών εκλυτικών παραγόντων και η έγκαιρη ιατρική αξιολόγηση αποτελούν σημαντικά «όπλα» για τη διαχείριση των ημικρανιών και τη βελτίωση της καθημερινότητας.
