Η σύγχρονη κουλτούρα της ευεξίας έχει ανεβάσει τα ροφήματα πρωτεΐνης στο βάθρο της διατροφής. Πράγματι, αυτό το κάποτε αμφιλεγόμενο συμπλήρωμα έχει μετατραπεί σε μια παγκόσμια βιομηχανία αξίας 24,8 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Επομένως, το φαινόμενο αυτό είναι παράδοξο. Αντιθέτως, η ιστορία των ροφημάτων πρωτεΐνης ξεκινάει από μία αρκετά δυσάρεστη ιστορία. Ως εκ τούτου, η εξέλιξη του προϊόντος από μια «λασπώδη» ουσία σε ένα πολυτελές ρόφημα που σχεδιάζεται από σεφ με αστέρια Michelin, αντανακλά την εμμονή της εποχής μας με τη διατροφική «βελτιστοποίηση».
Από τη «λάσπη» στο πολυτελές smoothie
Η ιστορία των πρωτεϊνικών προϊόντων ξεκινάει από το 1865. Συγκεκριμένα, τότε ένας Γερμανός επιστήμονας, ο Γιούστους φον Λάιμπιχ, εφηύρε ένα υποκατάστατο κρέατος. Μάλιστα, το προϊόν αυτό, που ονομαζόταν Extract of Meat, παρασκευαζόταν από «λιωμένες προβιές και σφάγια βοοειδών». Εντούτοις, ο ιστορικός τροφίμων Χάνα Κάτινγκ-Τζόουνς χαρακτήρισε εκείνη την πρώτη προσπάθεια ως μια «λασπώδη» ουσία.
Η πρώτη μεγάλη επιτυχία της βιομηχανίας ήρθε τη δεκαετία του 1950. Συγκεκριμένα, ο Bob Hoffman, τότε επικεφαλής προπονητής της ολυμπιακής ομάδας άρσης βαρών των ΗΠΑ, δημιούργησε τα Super Hi-Protein shakes. Παράλληλα, ο Hoffman έριχνε σοκολάτα Hershey’s σε κάθε παρτίδα μέχρι το ρόφημα να γίνει πόσιμο. Συνεπώς, το προϊόν αυτό έφτασε το 1960 τις πωλήσεις του 1 εκατομμυρίου δολαρίων.
Ωστόσο, η πραγματική έκρηξη της πρωτεΐνης συνέβη μετά το 2000. Λόγω των μελετών που έδειξαν ότι οι δίαιτες χαμηλών υδατανθράκων, υψηλής πρωτεΐνης βοηθούσαν στην απώλεια βάρους, η πρωτεΐνη έγινε δημοφιλής. Επομένως, οι πωλήσεις προϊόντων αθλητικής διατροφής διπλασιάστηκαν παγκοσμίως μεταξύ 2007 και 2013.
Το φαινόμενο της «πρωτεΐνης-πολυτέλειας» και τα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης
Σήμερα, η αγορά πρωτεΐνης έχει απομακρυνθεί από τα γυμναστήρια. Συγκεκριμένα, η τάση πλέον αφορά «πολυτελή» ροφήματα ευεξίας. Μάλιστα, μάρκες όπως η Hermosa συνεργάζονται με σεφ βραβευμένους με αστέρια Michelin για να δημιουργήσουν οπτικά εντυπωσιακά, «γευστικά» ροφήματα. Εντούτοις, οι τιμές αυτών των ροφημάτων αγγίζουν τα 11 λίρες ανά μερίδα.
Η άνοδος των μέσων κοινωνικής δικτύωσης λειτούργησε ως καταλύτης για τη διάδοση της πρωτεΐνης. Συγκεκριμένα, οι influencers, ανεξαρτήτως φύλου, χρησιμοποιούν τα ροφήματα ως εργαλείο μάρκετινγκ. Παράλληλα, η εταιρεία MyProtein, με την εκτεταμένη καμπάνια πρεσβευτών της, καθιερώθηκε ως μία από τις κορυφαίες μάρκες.
Το κυρίαρχο μήνυμα είναι απλό. Δηλαδή, «μπορείτε να μοιάσετε σε μένα, αν αγοράσετε αυτή τη σκόνη πρωτεΐνης». Ως εκ τούτου, η αγορά έχει επεκταθεί πέρα από τα ροφήματα. Συγκεκριμένα, μια μελέτη του 2023 εντόπισε περίπου 1.200 προϊόντα στα ράφια των σούπερ μάρκετ που ισχυρίζονται ότι περιέχουν πρωτεΐνη. Αυτά περιλαμβάνουν δημητριακά, τυρί, ακόμα και έτοιμες τηγανίτες.
Η επιστημονική εξήγηση και οι κίνδυνοι
Πόση πρωτεΐνη χρειαζόμαστε, όμως, στην πραγματικότητα; Συγκεκριμένα, οι επίσημες συστάσεις του Ηνωμένου Βασιλείου αναφέρουν ότι οι άνδρες 19-50 ετών χρειάζονται περίπου 55 γραμμάρια την ημέρα. Αντίστοιχα, οι γυναίκες της ίδιας ηλικίας χρειάζονται περίπου 45 γραμμάρια. Εντούτοις, η Δρ Λίνια Πάτελ, διατροφολόγος, τονίζει ότι αυτές οι συστάσεις αφορούν την πρόληψη του υποσιτισμού. Συνεπώς, για να ευδοκιμήσει ένας ενεργός άνθρωπος, χρειάζεται περίπου 1,2 γραμμάρια ανά κιλό σωματικού βάρους.
Παράλληλα, η διατροφολόγος συμβουλεύει να δίνεται προτεραιότητα στις φυσικές πηγές πρωτεΐνης. Διότι, τρόφιμα όπως το κρέας, το ψάρι και τα αυγά περιέχουν θρεπτικά συστατικά που τα συμπληρώματα δεν μπορούν να αναπαράγουν. Ως εκ τούτου, οι σκόνες πρωτεΐνης πρέπει να χρησιμοποιούνται ως «εργαλείο».
Η εμμονή με την πρωτεΐνη έχει φτάσει στα άκρα. Συγκεκριμένα, στο TikTok παρατηρείται η επικίνδυνη τάση του «dry-scooping». Δηλαδή, η κατανάλωση της πρωτεϊνικής σκόνης ωμής, χωρίς υγρό. Μάλιστα, αυτή η τάση δείχνει πώς η εμμονή με την καταμέτρηση των μακροθρεπτικών συστατικών έχει ξεφύγει από τον έλεγχο. Συμπερασματικά, η διατροφή δεν πρέπει να αντικαθιστά όλες τις άλλες πτυχές της ζωής. Άλλωστε, όπως λέει η Κάτινγκ Τζόουνς, «Δεν είμαστε ρομπότ».
