Στη σύγχρονη εποχή η ταχύτητα θεωρείται το απόλυτο μέτρο της προσωπικής επιτυχίας παγκοσμίως. Πράγματι, οι περισσότεροι από εμάς αισθανόμαστε ένοχοι όταν δεν είμαστε διαρκώς απασχολημένοι με κάτι χρήσιμο. Ωστόσο, αυτή η ακατάπαυστη ανάγκη για παραγωγικότητα οδηγεί σταδιακά στην πλήρη εξάντληση των ψυχικών μας αποθεμάτων.
Μάλιστα, η κοινωνία μας έχει μετατραπεί σε έναν μηχανισμό που τιμωρεί την ανάπαυση και αποθεώνει την εργασιομανία. Επιπλέον, η ιδέα της απραξίας αντιμετωπίζεται συχνά ως ένα σοβαρό ηθικό παράπτωμα που πρέπει να διορθωθεί άμεσα. Αντιθέτως, οι ειδικοί υποστηρίζουν ότι η ικανότητα να μένουμε άπραγοι αποτελεί μια θεμελιώδη δεξιότητα για την επιβίωσή μας.
Η αλλαγή στο πέρασμα των αιώνων
Ιστορικά, η αντίληψη του ανθρώπου για τον ελεύθερο χρόνο έχει υποστεί δραματικές αλλαγές στο πέρασμα των αιώνων. Συγκεκριμένα, πριν από τη βιομηχανική επανάσταση, η σχόλη θεωρούνταν το ύψιστο αγαθό για κάθε ελεύθερο πολίτη. Ειδικότερα, οι αρχαίοι φιλόσοφοι πίστευαν ότι οι σπουδαιότερες ιδέες γεννιούνται μόνο σε περιόδους απόλυτης ηρεμίας και περισυλλογής.
Παρόλα αυτά, η έλευση των μηχανών μετέτρεψε τον χρόνο σε ένα εμπόρευμα που πρέπει να καταναλώνεται με απόλυτη ακρίβεια. Επομένως, η σύγχρονη κουλτούρα μας διδάσκει ότι κάθε λεπτό που περνά χωρίς δράση είναι ουσιαστικά ένας χαμένος χρόνος. Συνεπώς, έχουμε χάσει την ικανότητα να απολαμβάνουμε τη στιγμή χωρίς να αναζητούμε κάποιο συγκεκριμένο όφελος.
Πολλοί άνθρωποι πιστεύουν λανθασμένα ότι ξεκουράζονται όταν χρησιμοποιούν τις ηλεκτρονικές τους συσκευές στον ελεύθερο χρόνο τους. Δυστυχώς, η πλοήγηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης καταναλώνει τεράστια αποθέματα πνευματικής ενέργειας χωρίς να προσφέρει πραγματική αναζωογόνηση.
Παράλληλα, ο εγκέφαλος βομβαρδίζεται από χιλιάδες πληροφορίες που απαιτούν συνεχή επεξεργασία και αντίδραση από την πλευρά μας. Μάλιστα, το “σκρολάρισμα” στο κινητό τηλέφωνο δημιουργεί μια ψευδαίσθηση απραξίας ενώ στην πραγματικότητα πρόκειται για πνευματική εργασία. Επιπροσθέτως, η διαρκής σύγκριση με τις ζωές των άλλων προκαλεί άγχος και μειώνει την ικανοποίηση από την καθημερινότητά μας. Κατά συνέπεια, η ψηφιακή μας ζωή αποτελεί τον μεγαλύτερο εχθρό της αληθινής και ποιοτικής ξεκούρασης.
Προς την πλήρη αποσύνδεση…
Η πραγματική απραξία απαιτεί την πλήρη αποσύνδεση από κάθε είδους εξωτερικό ερέθισμα που απαιτεί την προσοχή μας. Ειδικότερα, πρόκειται για την τέχνη του να κάθεσαι απλώς σε έναν καναπέ κοιτάζοντας το κενό έξω από το παράθυρο. Ακολούθως, η σκέψη πρέπει να αφήνεται εντελώς ελεύθερη να περιπλανηθεί χωρίς κανέναν περιορισμό ή προκαθορισμένο σκοπό.
Πράγματι, αυτή η κατάσταση επιτρέπει στον εγκέφαλο να ενεργοποιήσει το δίκτυο αυτόματης λειτουργίας που είναι υπεύθυνο για την αυτογνωσία. Επίσης, η έρευνα δείχνει ότι οι στιγμές αυτές είναι απαραίτητες για τη σταθεροποίηση των αναμνήσεων και της γνώσης. Έπειτα, η ηρεμία αυτή βοηθά στη μείωση των επιπέδων της κορτιζόλης, η οποία είναι η κύρια ορμόνη του στρες.
Συχνά φοβόμαστε την πλήξη επειδή μας φέρνει αντιμέτωπους με τις δικές μας εσωτερικές σκέψεις και ανησυχίες. Εντούτοις, η πλήξη λειτουργεί ως ένας ισχυρός καταλύτης για την ανάπτυξη της δημιουργικής μας φαντασίας. Συγκεκριμένα, όταν το μυαλό δεν πιέζεται να παράγει αποτελέσματα, αρχίζει να δημιουργεί πρωτότυπες συνδέσεις ανάμεσα σε ασύνδετες πληροφορίες.
Μάλιστα, πολλοί σπουδαίοι επιστήμονες και καλλιτέχνες έκαναν τις μεγαλύτερες ανακαλύψεις τους ενώ φαινομενικά δεν έκαναν απολύτως τίποτα. Για παράδειγμα, η έμπνευση έρχεται συνήθως την ώρα που κάνουμε ένα ντους ή περπατάμε άσκοπα στο πάρκο. Συνεπώς, η απραξία δεν είναι χάσιμο χρόνου αλλά μια επένδυση στη μελλοντική μας δημιουργικότητα και ευφυΐα.
Διάφοροι πολιτισμοί έχουν αναπτύξει ολόκληρες φιλοσοφίες γύρω από την έννοια της σκόπιμης και ευεργετικής αδράνειας. Οι Ολλανδοί χρησιμοποιούν τον όρο “niksen” για να περιγράψουν την πράξη του να μην κάνεις απολύτως τίποτα. Παρομοίως, οι Ιταλοί υμνούν εδώ και αιώνες το “dolce far niente” ως την ύψιστη μορφή απόλαυσης της ζωής.
Ένα άπιαστο όνειρο…
Παρόλα αυτά, στη δική μας καθημερινότητα, η εφαρμογή αυτών των ιδεών φαντάζει συχνά ως ένα ακατόρθωτο όνειρο. Επιπλέον, η πίεση από τον εργασιακό χώρο μάς αναγκάζει να είμαστε διαθέσιμοι μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου κάθε στιγμή. Ωστόσο, η χάραξη ορίων ανάμεσα στην εργασία και την προσωπική ζωή είναι απαραίτητη για την ψυχική υγεία.
Πώς μπορούμε λοιπόν να εντάξουμε την τέχνη της απραξίας στο βαρυφορτωμένο πρόγραμμά μας με πρακτικό τρόπο; Αρχικά, οφείλουμε να αποδεχτούμε ότι το να μην κάνουμε τίποτα είναι μια απόλυτα νόμιμη και χρήσιμη δραστηριότητα. Έπειτα, μπορούμε να ξεκινήσουμε με μικρά διαστήματα δέκα λεπτών την ημέρα χωρίς καμία απολύτως ηλεκτρονική συσκευή.
Σταδιακά, ο χρόνος αυτός θα γίνει μια πολύτιμη συνήθεια που θα μας προστατεύει από το καθημερινό χάος. Τέλος, η επιτυχία κρύβεται στην πλήρη αδιαφορία για τις κοινωνικές προσδοκίες σχετικά με τη διαρκή απασχόληση. Μόνο αν σταματήσουμε να τρέχουμε, θα μπορέσουμε να δούμε καθαρά προς ποια κατεύθυνση πραγματικά θέλουμε να πάμε.
Συμπερασματικά, η επιστροφή στη γλυκιά απραξία είναι μια πράξη αντίστασης απέναντι στον παραλογισμό του σύγχρονου κόσμου. Επιπροσθέτως, αποτελεί το καλύτερο δώρο που μπορούμε να προσφέρουμε στον εαυτό μας για να διατηρήσουμε την ισορροπία μας. Κατά συνέπεια, ας αφήσουμε για λίγο στην άκρη τις λίστες με τις υποχρεώσεις και τα αυστηρά χρονοδιαγράμματα. Τελικά, η ζωή δεν είναι ένας αγώνας δρόμου για το ποιος θα προλάβει να κάνει τα περισσότερα πράγματα. Αντιθέτως, η ουσία της ύπαρξης βρίσκεται συχνά στις μικρές παύσεις και στις στιγμές της απόλυτης ηρεμίας. Πράγματι, η ευτυχία δεν απαιτεί πάντα δράση, αλλά κάποιες φορές απαιτεί απλώς την παρουσία μας στο εδώ και τώρα.
